Tuyển Chọn Diễn Viên: Khi Nào Mới Chuyên Nghiệp

Trên các trang web, các diễn đàn, thậm chí cả blog đều tràn lan những lời mời gọi casting. Phong trào casting rầm rộ cho thấy phần nào bước hướng chuyển biến của điện ảnh Việt Nam. Tuy nhiên, chất lượng casting diễn viên còn bộc lộ sự thiếu chuyên nghiệp trong buổi sơ khai.

Từ người tuyển lựa

Có lẽ, với các nền điện ảnh phát triển, việc casting là một khâu không thể thiếu trước khi bắt tay vào bất kỳ một bộ phim nào, ngoại trừ trường hợp kịch bản phim đã được "đo ni đóng giày" cho một minh tinh nào đó. Còn thông thường, từ một diễn viên gạo cội tới một người chưa từng xuất hiện trên màn ảnh cũng phải trải qua khâu casting một cách nghiêm túc.

Riêng ở Việt Nam, việc casting còn mang tính nghiệp dư. Lâu nay, trước khi khởi quay một bộ phim, các đạo diễn, trợ lý, thư ký thường chọn những diễn viên đã quen biết với mình. Cách chọn diễn viên như vậy thường tạo ra sự nhàm chán, nhắc tới tên đạo diễn, khán giả sẽ biết ngay trong đó có sự xuất hiện của diễn viên nào.

Hiếm những êkíp đạo diễn - diễn viên ghi được dấu ấn như Thanh Vân - Hồng Ánh, Lê Hoàng - Mỹ Duyên, hay gần đây là Nguyễn Trung Dũng - Johnny Trí Nguyễn - Thanh Hằng...

Bên cạnh lý do là cách làm việc xuê xoa, cảm tính của đạo diễn thì chính đạo diễn luôn phải chịu sức ép từ nhiều mối quan hệ. Có đạo diễn kêu trời rằng dù đã chọn được diễn viên phù hợp vì sức ép từ phía đơn vị tài trợ, đơn vị sản xuất nên đành "nhắm mắt đưa chân" dù biết diễn viên ấy không hợp với vai diễn.

Không phải đạo diễn nào cũng đủ bản lĩnh và dũng cảm để từ chối những "gợi ý" kiểu như: "Mình vừa bảo anh em lo chỗ ăn ở cho đoàn. À, diễn viên X, mình thấy có vẻ được đấy, cậu thử xem thế nào".

Gặp trường hợp như vậy, kiểu gì đạo diễn cũng phải dành cho diễn viên X một vai. Cách đây không lâu, khi thực hiện phim "Tôi là ngôi sao", đạo diễn Hồng Ngân "chấm" một diễn viên khác nhưng nhà sản xuất lại quyết định dành vai này cho siêu mẫu Thanh Hằng. Có lẽ đó là nguyên nhân dẫn đến sự "cơm không lành, canh không ngọt" của đạo diễn và diễn viên chính trong phim.

Casting rầm rộ nhưng không chọn được những gương mặt sáng giá, có nguyên nhân từ những người tuyển lựa không có kinh nghiệm trong công việc của mình. Một diễn viên từng đi casting tâm sự, tới địa điểm casting, mỗi thí sinh như anh được đạo diễn dúi vào tay một trang kịch bản. Anh nào may được trang kịch bản có lời thoại mạch lạc, tính cách nhân vật bộc lộ rõ nét thì còn diễn được, anh nào phải trang lời thoại kín đặc, rối rắm thì chỉ có nước "chào bác em ngược", bỏ mộng xuất hiện trên phim.

Có trường hợp đạo diễn không giải thích cụ thể cho người thử vai rõ tích cách nhân vật thế nào nên diễn xuất đúng còn khó, mong gì diễn hay. Lâu nay, chuyện tìm được diễn viên phù hợp chủ yếu dựa vào con mắt xanh và kinh nghiệm của các đạo diễn.

Đến những ứng cử viên

Có một nghịch lý đang tồn tại là, trong khi có hàng trăm ứng cử viên đi thử vai nhưng lại chẳng có mấy người đi xem bộ phim vì nhân vật đó cho thấy chất lượng casting còn thấp. Và nguyên nhân không ngoài chính các thí sinh dự thi. Trong khi có người thử vai với thái độ nghiêm túc, cầu thị, mong muốn thể hiện khả năng diễn xuất của mình thì một số lại xem nhẹ casting, coi đó như một cuộc dạo chơi. Tâm lý ấy phổ biến ở các "sao".

Với những diễn viên chuyên nghiệp, việc đi thử vai là chuyện bình thường, không nề hà bởi mỗi vai diễn là một cơ hội để khẳng định khả năng diễn xuất của mình. Nhưng với các "sao" mới nổi, không ít người cho rằng, thử vai là công đoạn chỉ dành cho người mới vào nghề.

Mình đã đóng vài phim quảng cáo, vài phim truyền hình, làm sao lại phải làm một cái việc đơn giản là cười cười nói nói, quay phải, quay trái trước ống kính. Muốn xem tôi diễn xuất, cứ việc xem mấy clip quảng cáo là biết liền, khỏi cần thử. Có "sao" qua được vòng casting rồi nhưng khi gọi tới để bắt đầu quay thì em đã đi nước ngoài biểu diễn từ bao giờ. Đạo diễn đành bấm bụng tìm gương mặt khác thay thế.

Đạo diễn Nguyễn Duy Phúc, người vừa thực hiện casting cho phim "Trần Thủ Độ và người tình" ngán ngẩm khi có những diễn viên có kinh nghiệm nhưng không phân biệt được sự khác nhau giữa phim nhựa và phim truyền hình, hay sự khác nhau giữa diễn xuất trên sân khấu và điện ảnh. Nhiều ứng cử viên trả lời ngô nghê, không hiểu được nhân vật mình đang thể hiện có tính cách như thế nào.

Phần lớn các em chỉ sử dụng thoại chứ không biết sử dụng điệu bộ, cử chỉ, ánh mắt - một điều tối quan trọng trong nghệ thuật diễn xuất. Theo đạo diễn Khải Hưng, sự "hồn nhiên" quá mức của họ cho thấy họ quá nghiệp dư và đó chính là lý do chúng ta có những bộ phim kém hấp dẫn.

Hiện nay, theo thống kê chưa đầy đủ đã có khoảng gần 10 công ty chuyên về casting diễn viên đã nhanh chóng nhảy vào thị trường mới mẻ và tiềm năng này như Vietcast, Viet film, Visua.com, Tinh hoa VN... Và họ đã tìm ra một loạt gương mặt mới, khá sáng giá như: Tăng Thanh Hà, Huy Khánh, Nguyệt Ánh...

Tuy nhiên, hoạt động của các công ty này đôi lúc còn cầm chừng vì không có việc. Các đạo diễn vẫn chủ yếu tìm diễn viên thông qua các mối quan hệ quen biết. Để nâng cao tính chuyên nghiệp của điện ảnh thì sự chuyên nghiệp trong khâu casting là điều cần thiết.

Các công ty, cá nhân, đạo diễn cần học tập kinh nghiệm của những nước có nền điện ảnh phát triển, đặc biệt xóa bỏ tư duy nể nang, cảm tính mới hy vọng có được những diễn viên tài năng và những tác phẩm điện ảnh có giá trị