Tuyên Ngôn độc Lập (Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa) - Wikipedia

Bài viết hoặc đoạn này cần được wiki hóa để đáp ứng tiêu chuẩn quy cách định dạng và văn phong của Wikipedia. Xin hãy giúp sửa bài viết này bằng cách thêm bớt liên kết hoặc cải thiện bố cục và cách trình bày bài. (Tháng 12/2022)

Bài này viết về tuyên ngôn độc lập khai sinh Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1945. Đối với tuyên ngôn độc lập trong lịch sử Việt Nam, xem Tuyên ngôn độc lập Việt Nam.

Tuyên ngôn độc lập khai sinh Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Lễ tuyên ngôn độc lập tuyên bố thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại quảng trường Ba Đình
Ra đời	2 tháng 9 năm 1945
Thông qua	2 tháng 9 năm 1945; 80 năm trước (1945-09-02)
Nơi lưu trữ	Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước
Tác giả	Hồ Chí Minh
Ký văn bản	Hồ Chí Minh
Mục đích	Khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam)
Tuyên ngôn độc lập Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập ở Quảng trường Ba ĐìnhGhi âm ngày 2 tháng 9 năm 1945

Bản Tuyên ngôn độc lập của Việt Nam được Hồ Chí Minh soạn thảo, và đọc trước công chúng tại vườn hoa Ba Đình (nay là Quảng trường Ba Đình) ngày 2 tháng 9 năm 1945.[1][2] Đây được nhiều người xem là bản tuyên ngôn độc lập thứ ba trong lịch sử Việt Nam, sau bài thơ Nam quốc sơn hà ở thế kỷ 11 và Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi viết năm 1428.

Lịch sử

Việt Nam trở thành thuộc địa của thực dân Pháp từ giữa thế kỷ 19.[3][4] Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Đế quốc Nhật Bản đã thay Pháp chiếm đóng Việt Nam từ năm 1940. Khi Nhật Bản đầu hàng quân Đồng Minh giữa năm 1945, Việt Minh là một phần của phe Đồng Minh nên Nhật Bản đầu hàng ngày 19 tháng 8 sau Cách mạng tháng Tám.

Sáng ngày 26 tháng 8 năm 1945, tại ngôi nhà số 48 Hàng Ngang, Hà Nội, Hồ Chí Minh đã triệu tập và chủ trì cuộc họp của Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.[5] Trong số các quyết định của cuộc họp này, Thường vụ nhất trí chuẩn bị Tuyên ngôn độc lập và tổ chức mít tinh lớn ở Hà Nội để Chính phủ Lâm thời ra mắt nhân dân, cũng là ngày nước Việt Nam chính thức công bố quyền độc lập và thiết lập chính thể Dân chủ Cộng hòa.

Ngày 30 tháng 8 năm 1945, Hồ Chí Minh mời một số người đến góp ý cho bản Tuyên ngôn độc lập do ông soạn thảo.[5] 31 tháng 8 năm 1945, ông bổ sung thêm cho dự thảo Tuyên ngôn độc lập[5] và đến 2 tháng 9 năm 1945, ông đọc bản Tuyên ngôn độc lập trong cuộc mít tinh trước hàng chục vạn quần chúng, tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Cuối tháng 8 năm 1945, Hồ Chí Minh lo chuyện tác động đến các lãnh đạo của phe Đồng Minh theo hướng công nhận nền độc lập của Việt Nam, cũng như chuyện ông phải nắm quyền lực nhà nước hoặc phải tự thể hiện bản thân như là biểu tượng dân tộc của sự thống nhất và tự quyết. Hồ Chí Minh đã lựa chọn một cách tiếp cận hoàn toàn khác với các vua, chúa trước đây của Việt Nam khi ông trực tiếp đọc bản Tuyên ngôn chứ không cần thông qua bên bên trung gian nào đó. Điều này cũng khác hẳn với Đế quốc Việt Nam, bên đã không triệu tập một buổi đọc bản Tuyên ngôn độc lập có sự tham gia của quần chúng. Còn lễ thoái vị của Hoàng đế Bảo Đại, cựu hoàng dường như không được mời nói chuyện trước công chúng cho đến lúc đọc lời tuyên bố thoái vị đầy cảm xúc trước đám đông ở cổng Ngọ Môn tại Huế vào ngày 30 tháng Tám. Cái cách Hồ Chí Minh đọc bản tuyên ngôn cũng phảng phất nét tương đồng với không khí lộng lẫy và hoành tráng của các buổi lễ chính trị tại Tây Âu, Hoa Kỳ và Liên Xô. Hồ Chí Minh đã lựa chọn quảng trường Puginier, sau này được gọi là quảng trường Ba Đình, một nơi rộng rãi không bị các chướng ngại vật che khuất tầm nhìn nhằm đủ chỗ chứa lượng khán thính giả càng nhiều càng tốt dù chỉ có vài ngày thông báo. Đối với đồng bào Công giáo, ngày hôm đó cũng là ngày "Lễ hội những người tử vì đạo Việt Nam" của Công giáo, tưởng niệm những người đã chết vì đức tin của mình, đặc biệt vào thế kỉ 19, nên các nhà thờ ở Hà Nội buổi sáng đó tràn ngập người tham dự thánh lễ. Việc lựa chọn ngày 02/09 của Hồ Chí Minh còn nhằm gắn kết chính quyền mới với phía Giáo hội Thiên chúa giáo. Các linh mục sau buổi lễ của mình đã cùng các giáo dân hướng về Quảng trường Ba Đình để tham dự buổi lễ. Những nhà sư trụ trì ở những ngôi chùa cũng làm tương tự vậy. Các giáo viên trang bị còi hay loa dẫn đầu đám trẻ con hát những bài ca cách mạng. Đám thanh niên đặc biệt chú ý đến cách những lá quốc kì đỏ rực mà những nhóm thiếu nữ đang cầm tương phản với những chiếc áo dài trắng tinh khôi.[6]

Nội dung bản tuyên ngôn

Bản tuyên ngôn gồm 3 phần:

• Phần 1: Cơ sở pháp lý của bản tuyên ngôn.
• Phần 2: Cơ sở thực tiễn của bản tuyên ngôn.
• Phần 3: Lời tuyên bố độc lập.

“

...Vì những lẽ trên, chúng tôi, chính phủ lâm thời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, trịnh trọng tuyên bố với thế giới rằng: Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy!

”

Những người ký tên gồm: Hồ Chí Minh (chủ tịch), Trần Huy Liệu, Võ Nguyên Giáp, Chu Văn Tấn, Dương Đức Hiền, Nguyễn Văn Tố, Nguyễn Mạnh Hà, Cù Huy Cận, Phạm Ngọc Thạch, Nguyễn Văn Xuân, Vũ Trọng Khánh, Phạm Văn Đồng, Đào Trọng Kim, Vũ Đình Hòe, Lê Văn Hiến.[7]

Ý nghĩa

Về mặt chính trị, bản Tuyên ngôn độc lập của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đóng một vai trò quan trọng trong lịch sử hiện đại Việt Nam. Đây là biểu tượng cho việc chấm dứt sự cai trị của các thế lực ngoại quốc ở Việt Nam. Bản tuyên ngôn đã đưa tới cho người đọc và người nghe một thế giới quan kịch tính, một lịch sử cô đặc, một vài khẳng định táo bạo, những cụm từ sinh động, và hình tượng đầy cảm xúc. Trong bản Tuyên ngôn độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiên liệu được việc Pháp sẽ quay lại và Hoa Kỳ sẽ can thiệp vào Việt Nam.[8] Bản Tuyên ngôn độc lập đã nêu bật các giá trị bình đẳng giữa các quốc gia, các quyền cơ bản của con người và của các dân tộc, quyền tự quyết dân tộc và quyền được hưởng độc lập, tự chủ của mỗi quốc gia. Bản Tuyên ngôn Độc lập đã tố cáo và lên án những tội ác man rợ của thực dân Pháp đối với nhân dân Việt Nam về các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa... Đồng thời khẳng định, Việt Nam – một nước thuộc phe Đồng minh trong Chiến tranh thế giới thứ hai – đã giành độc lập sau khi chiến thắng Phát xít Nhật Bản, trước đó người Pháp đã hai lần trao quyền đại diện và bảo hộ đối với Việt Nam cho Phát xít Nhật nên Pháp không còn đủ tư cách để đại diện cho nhân dân Việt Nam nữa. Bản Tuyên ngôn độc lập còn khẳng định với thế giới cơ sở pháp lý về quyền của dân tộc Việt Nam được hưởng tự do độc lập, đồng thời cũng vạch ra cơ sở thực tế là Việt Nam đã là một nước tự do và độc lập, không lệ thuộc vào bất cứ nước nào. Đồng thời, bản Tuyên ngôn cũng khẳng định nhân dân Việt Nam sẽ giữ nền độc lập, tự chủ mới giành được bằng mọi giá.[9] Bản tuyên ngôn độc lập để thể hiện sự tôn trọng ngoại giao mà Hà Nội dành cho Paris và Washington khi Chủ tịch Hồ Chí Minh trích dẫn Tuyên ngôn độc lập Hoa Kỳ (1776) và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền Pháp (1791). Việc này đã tạo ra bức tranh đối lập giữa những lý tưởng mà Pháp và Mỹ vẫn đang cổ súy với thực tại đau khổ trong 80 năm Việt Nam bị Pháp cai trị.[10]

Tham khảo

1. ^ "Nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh viết Tuyên ngôn độc lập - VnExpress". VnExpress. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2016.
2. ^ "Tuyên ngôn độc lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa - Tuổi Trẻ Online". Tuổi Trẻ Online. ngày 31 tháng 8 năm 2007. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2016.
3. ^ "Cuộc kháng chiến chống xâm lược Pháp đầu tiên của quân và dân ta ở mặt trận Đà Nẵng năm 1858". Ủy ban nhân dân Thành phố Đà Nẵng. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 4 năm 2016. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2016.
4. ^ "156 năm trận đầu chống Pháp". Báo Tin tức - Kênh thông tin CP do TTXVN phát hành. ngày 1 tháng 9 năm 2014. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2016.
5. ^ a b c "Chủ tịch Hồ Chí Minh viết tuyên ngôn độc lập". Cục văn thư và lưu trữ Nhà nước. Đảng Cộng sản Việt Nam. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 10 năm 2017. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2016.
6. ^ Nguyễn Mạnh Hà, trong Đoàn Kết (Paris) 373 (tháng 9 năm 1985): 20. Patti, Why Viet Nam?, trang 248.
7. ^ Báo Cứu quốc, số ra ngày 5 tháng 9 năm 1945.
8. ^ http://nghiencuuquocte.org/2015/09/01/tuyen-ngon-doc-lap-ho-chi-minh-p1/
9. ^ http://www.bienphong.com.vn/tuyen-ngon-doc-lap-y-nghia-lich-su-va-gia-tri-thoi-dai/
10. ^ http://nghiencuuquocte.org/2015/09/02/tuyen-ngon-doc-lap-ho-chi-minh-p2/#_ftn2

Liên kết ngoài

Wikisource tiếng Việt có toàn văn tác phẩm về: Tuyên ngôn Độc lập Việt Nam

• Đằng sau tuyên ngôn độc lập của Hồ Chí Minh David G. Marr
• Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca, Tuyên ngôn tại trang web Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam Lưu trữ ngày 16 tháng 10 năm 2012 tại Wayback Machine
• [liên kết hỏng] Âm thanh bản tuyên ngôn độc lập
• Tiến trình viết bản tuyên ngôn độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh Lưu trữ ngày 25 tháng 12 năm 2010 tại Wayback Machine Nguyễn Phúc Nghiệp, 12-8-2008
• Bản lưu trữ Tuyên ngôn độc lập tại thư viện Gallica Pháp Quốc: https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k42428601

x t s Tuyên ngôn độc lập Việt Nam
Nam quốc sơn hà (Khuyết danh, 981) • Bình Ngô đại cáo (Nguyễn Trãi, 1428) • Tuyên ngôn độc lập (Hồ Chí Minh, 1945)

x t s Hồ Chí Minh
Giai đoạn 1911–1941 Bút hiệu Tư tưởng (Công nhân, Nông dân) Gia đình (cha, mẹ)
Tác phẩm	Văn xuôi Yêu sách của nhân dân An Nam (1919) Pari (1922) Con rồng tre (1922) Lời than vãn của bà Trưng Trắc (1922) Con người biết mùi hun khói (1922) Vi hành (1923) Bản án chế độ thực dân Pháp (1925) Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu (1925) Đường Kách mệnh (1927) Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam (1930) Nhật kí chìm tàu (1930) Cách đánh du kích (1941) Tuyên ngôn độc lập (1945) Thư gửi các học sinh (1945) Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (1946) Sửa đổi lối làm việc (1947) Con đường dẫn tôi đến chủ nghĩa Lênin (1960) Vừa đi đường vừa kể chuyện (1961–1963) Không có gì quý hơn độc lập, tự do (1966) Di chúc Hồ Chí Minh (1965–1969) Thơ Nhật ký trong tù (1942–1943) "Vọng nguyệt" Lịch sử nước ta (1942) "Con cáo và tổ ong" (1942) Thơ chúc Tết (1942–1969)
Tưởng niệm	Bảo tàng Hồ Chí Minh Bến Nhà Rồng Ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước Cháu ngoan Bác Hồ Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh (Trà Vinh) Đôi dép Bác Hồ Giải thưởng Hồ Chí Minh Huân chương Hồ Chí Minh Huy hiệu Bác Hồ Khu di tích lịch sử Kim Liên Khu di tích Phủ Chủ tịch Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh Quảng trường Hồ Chí Minh (Moskva) Tượng đài Hồ Chí Minh (Moskva)
Trong văn hóa	Âm nhạc Bài hát "Như có Bác trong ngày đại thắng" "The Ballad of Ho Chi Minh" "Trông cây lại nhớ đến Người" "Người về đem tới ngày vui" Điện ảnh Hà Nội mùa đông năm 46 Hồ Chí Minh - Chân dung một con người Nguyễn Ái Quốc ở Hồng Kông Thầu Chín ở Xiêm Vượt qua bến Thượng Hải Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh Khác Bác Hồ bắt nhịp bài ca Kết đoàn Búp sen xanh Đỉnh cao chói lọi 5 điều Bác Hồ dạy thiếu niên, nhi đồng 6 điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân Tâm linh Hồ Chí Minh
Liên quan	Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch Tăng Tuyết Minh Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng Hồ Chí Minh toàn tập Vụ án Tống Văn Sơ
Thể loại Hình ảnh

x t s Phong trào độc lập Việt Nam
Sự kiện	Đánh Đà Nẵng • Chiếm Gia Định • Thực dân hoá Nam Kỳ • Chiếm Bắc Kỳ • Trận Trà Kiệu • Phong trào Cần Vương • Bình định Bắc Kỳ • Khởi nghĩa Yên Thế • Hà Thành đầu độc • Thế chiến I • Trận Tà Lùng • Khởi nghĩa Thái Nguyên • Ám sát Bazin • Khởi nghĩa Yên Bái • Xô Viết Nghệ Tĩnh • Phong trào Dân chủ • Thế chiến II • Khởi nghĩa Nam Kỳ • Kháng Nhật cứu quốc • Cách mạng tháng Tám • Tuyên bố độc lập • Kháng chiến chống Pháp • Hiệp định Genève
Tổ chức	Triều đình Huế • Triều đình Hàm Nghi • Văn Thân • Hội kín Nam Kỳ • Duy Tân hội (Đông Du) • Đông Kinh Nghĩa Thục (Dục Thanh • Minh Tân) • Việt Nam Quang phục Hội • Việt Nam Quốc dân Đảng • Đại Việt Quốc dân Đảng • Đảng Cộng sản Đông Dương • Mặt trận Dân chủ Đông Dương • Việt Nam Phục quốc Đồng minh Hội • Việt Nam Độc lập Đồng minh
Lãnh đạo khởi nghĩa	Trương Định • Nguyễn Trung Trực • Tôn Thất Thuyết • Đinh Công Tráng • Phạm Bành • Tống Duy Tân • Nguyễn Quang Bích • Nguyễn Thiện Thuật • Phan Đình Phùng • Hoàng Hoa Thám • Nguyễn Xuân Ôn • Phan Xích Long • Trần Cao Vân • Phan Bội Châu • Nguyễn Thái Học • Hồ Chí Minh
Nhà văn yêu nước	Nguyễn Đình Chiểu • Phan Văn Trị • Nguyễn Thông • Ngô Đức Kế • Nguyễn An Khương
Nhà cách mạng	Phan Bội Châu • Nguyễn Thần Hiến • Nguyễn Thượng Hiền • Phan Châu Trinh • Phan Xích Long • Nguyễn Quyền • Lương Văn Can • Cường Để • Huỳnh Thúc Kháng • Đặng Nguyên Cẩn • Nguyễn Khắc Cần • Nguyễn Thái Học • Hồ Học Lãm • Nguyễn Hải Thần • Tạ Thu Thâu • Nguyễn An Ninh • Hồ Chí Minh • Vũ Hồng Khanh
Vua nhà Nguyễn	Tự Đức • Hàm Nghi • Thành Thái • Duy Tân • Bảo Đại
Bộ máy cai trị Pháp	Đông Dương thuộc Pháp • Toàn quyền Đông Dương • Khâm sứ Trung Kỳ • Thống sứ Bắc Kỳ • Thống đốc Nam Kỳ • Sở Liêm phóng Đông Dương
Người cộng tác với Pháp	Hoàng Cao Khải • Trần Bá Lộc • Nguyễn Trọng Hợp • Huỳnh Công Tấn • Nguyễn Thân  • Lê Hoan • Trương Vĩnh Ký

x t s Chiến tranh Đông Dương
Việt Nam (Đồng bằng Bắc Bộ • Việt Bắc • Tây Bắc • Bắc Trung Bộ • Tây Nguyên • Liên khu 5 • Nam Bộ)  • Lào  • Campuchia
Tham chiến	Liên hiệp Pháp{Chỉ huy} Pháp (Quân đội viễn chinh Pháp vùng Viễn Đông  • Lính người Việt) • Liên bang Đông Dương: Quân đội Quốc gia Việt Nam • Quân đội Vương quốc Lào • Quân đội Hoàng gia Campuchia • Quân đội Cao Đài • Bộ đội Dân Xã Hòa Hảo • Bộ đội Bình Xuyên • Xứ Mường • Xứ Nùng • Xứ Thái • Xứ Thổ • Xứ Thượng • Công giáo Bùi Chu–Phát Diệm Hỗ trợ: Trung Hoa Dân Quốc • Quân đội Anh (Ấn Độ thuộc Anh) • Nhật Bản • Hoa Kỳ (MAAG) Việt Nam{Chỉ huy} Quân đội Nhân dân Việt Nam (Chiến sĩ "Việt Nam mới" • Bộ phận Bình Xuyên chống Pháp) • Pathet Lào • Campuchia Issarak Hỗ trợ: Liên Xô • Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa • Đông Âu
Diễn biến	Nguyên nhân Pháp xâm lược Đại Nam • Pháp thuộc • Phong trào Giải phóng dân tộc Việt Nam • Việt Nam trong Thế chiến II • Cách mạng tháng Tám • Việt Nam độc lập 1945–1947 Nam Bộ kháng chiến • Sài Gòn • Nam tiến • Gaur • Hoa quân nhập Việt • Mặt trận Tây Tiến (Lai Châu) • Hải Phòng • Bắc Ninh • Lạng Sơn • Đà Nẵng • Un scénario de coup d'Etat • Toàn quốc kháng chiến (Hà Nội '46 • Huế • Nghệ An • Nam Định • Đà Nẵng) • Hà Đông • Việt Bắc '47 1948–1950 Véga • La Ngà • Nghĩa Lộ '48 • Tầm Vu • Đường 5 • Yên Bình Xã • Đường 3 • Phủ Thông • Đông Bắc I • Đường 4 • Xuân Đại • Khu V • Sông Đà • Quảng Đà • Lao–Hà • Vật Lại • Đông Bắc II • Cao-Bắc-Lạng • Sông Lô • Sông Thao • Thập Vạn Đại Sơn • Quảng Nam • Mỹ Tho • Lê Lai • Lê Lợi • Nam Khánh Hoà • Sông Mã • Cầu Kè • Võ Nguyên Giáp • Cầu Ngang • Sơn Hà • Cao Lãnh • Lê Hồng Phong • Trà Vinh • Sóc Trăng I • Phan Đình Phùng • Bến Tre • Hoàng Diệu • Đắk Lắk • Biên giới • Amyot D'Inville • Long Châu Hậu • Bến Cát 1950–1954 Trần Hưng Đạo-Trung du (Vĩnh Yên • Bình Liêu) • Hoàng Hoa Thám-Đường 18 (Mạo Khê) • Quang Trung-Đồng bằng • Tràng Bỏm • Lý Thường Kiệt • Mandarine • Hòa Bình (Tulipe • Tu Vũ) • Ninh Bình • Bretagne • Camargue • Adolphe • Concarneau • Tarentaise • Brochet • Tây Bắc (Nghĩa Lộ • Lorraine • Sơn La • Nà Sản '52) • An Khê • Thượng Lào '52 (Mường Khoa) • Hirondelle • Nà Sản '53 • Mouette • Castor • Lai Châu • Trung Lào • Đông Xuân • Hạ Lào • Atlante • Bắc Tây Nguyên • Thượng Lào '54 • Điện Biên Phủ • Đồng bằng Bắc Bộ • Phú Thọ Hòa • Đắk Pơ • Hà Nội '54
Chính trịNgoại giao	Ngoại giao Diệt Cộng cầm Hồ • Hiệp ước Hoa–Pháp • Hiệp định Sơ bộ • Hội nghị Đà Lạt • Hội nghị Fontainebleau • Hội nghị Liên bang • Tạm ước Fontainebleau • Tối hậu thư Morlière • Thông điệp Paul Mus • Thỏa thuận vịnh Hạ Long • Hiệp ước Élysée • Biến động ngoại giao năm 1950 ở Việt Nam, Campuchia và Lào • Hiệp định Phòng thủ chung • Hiệp ước Hợp tác Kinh tế Việt–Mỹ • Hiệp ước Matignon • Hiệp định Genève • Hội nghị quân sự Trung Giã • Ngừng bắn Chính trị Sự bảo hộ của Nhật Bản • Tuyên bố De Gaulle • Bảo Đại thoái vị • Tuyên ngôn độc lập • Nền chính trị trong năm 1945 và 1946 (Chính phủ Liên hiệp Lâm thời • Bầu cử Quốc hội • Chính phủ Liên hiệp Kháng chiến • Chính phủ Liên hiệp Quốc dân • Vụ Ôn Như Hầu) • Nam Kỳ tự trị • Chiến dịch phá tề • Giải pháp Bảo Đại • Phong hàm sĩ quan • Đại hội II Đảng Cộng sản Việt Nam Phong tràoquần chúng Biểu tình Sài Gòn • Toàn quốc chống Mỹ • Bãi công Hà Tu • Biểu tình Khánh Hòa • Biểu tình Hải Phòng • Tuyên ngôn hòa bình trí thức Sài Gòn–Chợ Lớn • Phong trào phản chiến trong Chiến tranh Việt Nam
Khác	Chiến lược quân sự Du kích vận động chiến • Chiến tranh nhân dân • Kế hoạch Revers (Hành lang đông-tây) • Kế hoạch De Lattre de Tassigny (Phòng tuyến Tassigny • Da vàng hóa chiến tranh) • Kế hoạch Navarre Ném bom Vulture • Condor Tổn thất Thiệt hại của Pháp • Thiệt hại của Việt Nam • Viện trợ của Mỹ Tội ác Thảm sát Hàng Bún • Thảm sát suối Sọ • Thảm sát Mỹ Trạch • Thảm sát Cầu Hòa • Thảm sát Tân Minh • Thảm sát chợ Gộ • Thảm sát Cát Bay Hậu quả Sự tham gia của Mỹ • Chia cắt Việt Nam (Giới tuyến Bến Hải • Di cư năm 1954) • Chiến tranh Việt Nam • Văn học nghệ thuật Vũ khí Cục Quân giới
Thể loại  · Chủ đề · Dự án Từ điển · Thông tin · Danh ngôn · Văn kiện và tác phẩm · Hình ảnh và tài liệu · Tin tức