Uốn Ván Sơ Sinh Và Tiêm Phòng Cho Trẻ - Era Group

Uốn ván sơ sinh là một bệnh nặng do hệ thần kinh trung ương của trẻ bị nhiễm độc bởi độc tố của uốn ván Clostridium tetani. Vì vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể trẻ qua rốn nên còn gọi là uốn ván rốn. Uốn ván rốn ở trẻ sơ sinh có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng và có thể dẫn đến tử vong ở trẻ. Ngoài việc chăm sóc rốn đúng cách cho trẻ sơ sinh thì tiêm vacxin phòng bệnh là cách duy nhất phòng bệnh hiệu quả.

Bệnh uốn ván sơ sinh nguy hiểm như thế nào

Đối với bệnh uốn ván rốn thể nhẹ và trẻ không có bệnh phối hợp thì bệnh thường khỏi hoàn toàn không có di chứng. Hậu quả xấu nhất xảy ra là trẻ tử vong trong những ngày đầu ở trường hợp uốn ván rốn thể tối cấp. Hoặc tử vong trong những tuần sau do bệnh phối hợp như nhiễm trùng huyết, viêm ruột hoại tử.

Nếu qua được cơn nguy kịch, trẻ có thể mang di chứng về thần kinh tâm thần. Hay gặp ở những trẻ có cơn giật nhiều gây ngừng thở kéo dài thiếu oxy não.

Bệnh uốn ván sơ sinh biểu hiện đầy đủ qua 4 thời kỳ: ủ bệnh, khởi phát, toàn phát, lui bệnh

Thời kỳ ủ bệnh

Sau đẻ, trẻ có một thời gian hoàn toàn bình thường, đó là thời kỳ ủ bệnh. Thời kì này kéo dài 3 – 7 ngày, có thể lâu hơn. Thời kỳ ủ bệnh càng ngắn bệnh càng nặng.

Uốn ván sơ sinh: Thời kỳ khởi phát

Trẻ quấy khóc, bỏ bú, miệng chúm chím lại, trẻ đói nhưng không bú được nên càng khóc, lúc này nếu đè lưỡi ấn xuống thì thấy phản ứng lại đó là dấu hiệu cứng hàm (trismus), thời kỳ khởi phát này nhanh chóng chuyển sang thời kỳ toàn phát (từ vài giờ đến một ngày).

Thời kỳ toàn phát

Bệnh uốn ván sơ sinh thể hiện rõ ràng, cứng hàm càng rõ, xuất hiện hai triệu chứng chính là cơn co giật và co cứng. Tùy theo mức độ bệnh nặng hay nhẹ mà có cơn co giật hay co cứng mau hay thưa, ngắn hay dài.

Cơn co giật: Xảy ra một cách tự phát hay kích thích (khi trẻ tiếp xúc với ánh sáng, khám, bế cho ăn), lúc đó nét mặt trẻ nhăn nhúm lại, miệng chúm chím, sùi bọt mép, hai tay nắm chặt. Cơn co giật có thể kéo dài vài phút. Cũng có khi tới 5-6 giờ liền, nếu cơn co giật mạnh liên tục, dễ kèm theo cơn ngừng thở kéo dài 2-3 phút, thậm chí 20-30 phút do cơ thanh quản bị co thắt. Tim sẽ đập chậm lại; nếu kéo dài, tiếng tim rời rạc, mạch khó bắt, chân tay lạnh. Mỗi cơn ngừng thở là một lần có thể đe doạ tính mạng bệnh nhi hoặc dễ bị toan hóa máu.

Cơn co cứng cơ: Người trẻ uốn cong, đầu ngả ra sau, hai tay khép chặt. cơn co cứng cơ thường xuyên hiện sau cơn co giật đầu tiên và kéo dài suốt thời gian trị bệnh. Nếu co giật và co cứng kéo dài hàng phút, đứa trẻ có thể bị tử vong trong cơn co giật.

Toàn trạng: Nhiệt độ có thể bình thường nhưng thường sốt cao 38-390C, có khi 40-41°C, là yếu tố phối hợp làm cơn co giật xảy ra. Trẻ có thể bị táo bón. Rốn thường rụng sớm (100%) và nhiễm khuẩn, có thể rốn ướt, có mủ, mùi hôi hay thối.

Thời kỳ lui bệnh

Những trẻ uốn ván sơ sinh qua được tuần thứ hai, thứ ba thường tiến triển tốt dần, cơn co giật, co cứng giảm dần và bệnh nhi bắt đầu mở mắt, khóc được. Trong thời gian này vẫn còn tăng trương lực, sau đó vài ngày bệnh nhi có thể bú mẹ được. Nhưng phải từ 1,5 – 2 tháng thì trương lực cơ mới trở lại bình thường.

Bệnh uốn ván sơ sinh thường gây tử vong cho trẻ thời kỳ phát bệnh do những cơn giật nhiều lần, kéo dài không khống chế được hoặc chết vì biến chứng của bệnh.

Lịch tiêm phòng uốn ván sơ sinh cho trẻ

Xem thêm:

• Tiêm phòng thủy đậu cho trẻ và những điều cần lưu ý
• Tiêm phòng viêm não nhật bản cho trẻ và những điều cần biết
• Tiêm phòng sởi cho trẻ và những điều cần lưu ý

Việc tiêm vắc-xin phòng uốn ván được khuyến cáo cho tất cả trẻ em, trẻ vị thành niên, phụ nữ đang mang thai và người lớn/người lớn tuổi. Ngay khi trẻ được ra đời, cha mẹ sẽ được tư vấn lịch trình tiêm phòng chống các loại bệnh theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế Việt Nam. Trong đó, lịch trình tiêm phòng uốn ván theo thứ tự như sau:

• Lần 1: Tiêm mũi 1 ở giai đoạn 2 tháng tuổi.
• Lần 2: Tiêm mũi 2 ở giai đoạn 3 tháng tuổi.
• Lần 3: Giai đoạn 4 tháng tuổi, tiêm mũi 3.
• Lần 4: Tiêm mũi 4 ít nhất sau 1 năm kể từ thời gian tiêm mũi 3, lúc này bé đã được 16 tháng tuổi nhưng thường khuyến cáo sẽ tiêm vắc-xin kết hợp 6 trong 1 lúc 18 tháng tuổi để phòng 6 bệnh: bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, viêm phổi do Hemophilus Influenza týp b, viêm gan B.
• Lần 5: nhắc lại bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt lúc 4-6 tuổi.
• Trẻ lớn, người lớn, người già, phụ nữ trước khi mang thai hoặc mang thai từ 27 tuần đến dưới 35 tuần có thể tiêm vắc-xin 3 trong 1 phòng 3 bệnh: bạch hầu, ho gà, uốn ván.

Điều quan trọng là trẻ cần được tiêm đầy đủ liệu trình vắc-xin phòng uốn ván đúng thời gian, đúng phác đồ để duy trì tình trạng miễn dịch chống lại bệnh.

Vắc-xin uốn ván không cung cấp kháng thể miễn dịch suốt đời. Tiêm phòng uốn ván thường có tác dụng trong 10 năm. Đó là lý do tại sao các bác sĩ khuyên nên tiêm nhắc lại mỗi thập kỷ.

Những lưu ý khi tiêm phòng vacxin uốn ván cho trẻ

Khi tiêm vacxin uốn ván cho trẻ có thể xảy ra các tác dụng phụ song chúng thường nhẹ và có thể bao gồm:

• Sốt
• Trẻ hay quấy khóc
• Sưng, đau và đỏ tại chỗ tiêm
• Buồn nôn hoặc đau dạ dày
• Mệt mỏi
• Đau đầu
• Nhức mỏi cơ thể
• Một số tác dụng phụ rất hiếm gặp như:
• Phản ứng dị ứng: khó thở, tim đập nhanh
• Co giật
• Một số trường hợp không nên tiêm phòng:
• Đã có phản ứng nghiêm trọng với liều vắc-xin trước đó
• Mắc hội chứng Guillain – Barre, một rối loạn miễn dịch thần kinh

Uốn ván là một căn bệnh có khả năng gây tử vong, nhưng nó có thể được ngăn ngừa bằng cách tuân thủ lịch tiêm chủng vắc – xin ngừa bệnh và tiêm nhắc lại sau 10 năm. Nếu bạn nghi ngờ về việc tiếp xúc với vi khuẩn uốn ván, bạn nên đến các cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán và có hướng điều trị kịp thời.

Tạm hoãn trong tiêm chủng cho trẻ khi:

• Đo nhiệt độ tại nách, thân nhiệt trên 37.5 độ C hoặc dưới 35.5 độ C.
• Trẻ mắc các bệnh nhiễm khuẩn cấp.
• Trẻ đang hoặc mới kết thúc liều điều trị corticoid liều cao trong vòng 14 ngày.
• Trẻ mới dùng các sản phẩm Globulin miễn dịch.
• Trẻ sơ sinh có cân nặng dưới 2kg.
• Các trường hợp tạm hoãn tiêm chủng khác theo hướng dẫn của nhà sản xuất đối với từng loại vacxin.