Valse, điệu Luân Vũ – Nguyễn Danh |

Valse điệu Luân vũ. Trường phái khiêu vũ quốc tế (international dance) gồm có hai nhóm, nhóm Ballroom (hay Standard) và nhóm Latin. Nhóm Ballroom gồm 5 điệu vũ: Foxtrot, Quickstep, Tango, Waltz (Boston), Viennese Waltz (Valse). Nhóm Latin cũng gồm 5 điệu: Rumba, Cha Cha, Jive, Samba và Paso doble. Các vũ điệu mới sáng tạo gần đây như Salsa, Bachata là các điệu được nhảy ngoài đường phố (street Latin)  của dân chúng các nước Nam Mỹ. Cho đến nay các vũ điệu này chưa được The Ballroom Dancers’ Federation đưa vào chương trình huấn luyện và thi đấu, cả hạng amateur championship lẫn hạng professional championship.

Một điều lý thú là trong 10 vũ điệu thuộc trường phái khiêu vũ quốc tế kể trên, chỉ có một vũ điệu được dịch tên ra Việt ngữ. Ðó là điệu Viennese Waltz hay Valse (nói theo Pháp ngữ).  Valse từ trước năm 1954, đã được người Việt gọi là điệu Luân vũ. Một dịch ngữ thật hay và thật chính xác. Luân, từ Hán Việt có nghĩa là cái bánh xe, vòng tròn, xoay vần (luân hồi, luân lưu, luân xa …) như vậy luân vũ là điệu vũ xoay tròn, xoay quanh sàn nhảy. Waltz và Viennese Waltz bắt nguồn từ chữ “walzen” tiếng Đức cổ, nghĩa là “xoay”, là một điệu khiêu vũ cổ điển theo nhịp 3/4. Waltz ra đời ở ngoại ô thành Vienna (nước Áo) vào khoảng giữa thập niên 1780. Ðiệu Waltz bắt đầu thịnh hành khi nó được biểu diễn trong các lễ hội khiêu vũ tại cung điện Hapsburg, rồi dần dần lan ra các quốc gia khác trong những năm sau đó. Chúng ta đã xem nhiều phim ảnh, trong các dạ tiệc khiêu vũ của các giới quý tộc hay hoàng gia ở các nước Tây phương, ta thường thấy có điệu Valse luân vũ. Phụ nữ mặc váy trắng, xoè rộng, xoay tít như những tay nấm, quay quanh sàn nhảy, lồng với điệu nhạc bài The Blue Danube (của Johann Strauss) tạo nên những cảm xúc tuyệt vời cho người xem.

Nhưng đa số người mới học thường bị chóng mặt khi nhảy Valse, vì điệu nhảy này đòi hỏi quay liên tục và quay quanh sàn nhảy. Ðể khắc chế cái bệnh chóng mặt, các vũ sư Việt, Hoa đã truyền dạy các phăng (fantasy) như Valse Hồng kông (HK), Valse Cánh bướm (CB) và Zig zag. Khi ban nhạc trỗi lên một bài Valse, nhìn trên sàn nhảy, ta có thể biết ai đang nhảy bước quốc tế, ai đang nhảy bước Việt nam, lý do trong khiêu vũ quốc tế không có các phăng Valse HK, Valse CB và Zig zag. Hai phăng này làm chậm lại bước nhảy của điệu Valse, vì có nhiều cái ba phách nhịp (bùm chách chách) người Việt đi chỉ có một bước thay vì đi ba bước. Xem youtube Valse HK và Valse Cánh bướm của người Việt: https://www.youtube.com/watch?v=1C0ufnVM_qA

Ðặc điểm của Valse HK,Valse CB và Zig zag là đi chậm lại và tránh xoay tròn, để bớt chóng mặt. Các vũ công chỉ xoay mặt về trước (along line of dance) và xoay mặt về sau (against line of dance), rồi nhịp chân tại chỗ hoặc đi tới hay lui, tức là họ không xoay liên tục như Valse quốc tế.

Bây giờ chúng ta thử tìm hiểu định nghĩa điệu Luân vũ Valse theo trang web Austria info: The Viennese Waltz is a rotary dance where the dancers are constantly turning either toward their right or toward their left, interspersed with change steps to switch the direction of rotation. A true Viennese Waltz only consists of turns and change steps. In a properly danced Viennese Waltz, couples turn continuously left and right while travelling counterclockwise around the floor. Xin tạm dịch: Luân vũ là điệu nhảy xoay tròn, các vũ công liên tục hoặc quay về bên phải hoặc bên trái, xen kẽ với những bước thay đổi để chuyển hướng quay. Luân vũ thực sự chỉ bao gồm bước quay và bước chuyển hướng.  Ðiệu Luân vũ nhảy đúng cách, các cặp liên tục quay trái và quay phải trong khi di chuyển ngược chiều kim đồng trên sàn nhảy.

Như vậy trong Valse quốc tế, không có các phăng Valse HK, Valse CB và Zig zag. Thật ra khi sáng tác ra điệu nhảy Valse, các vũ sư bậc thầy đã nghĩ ra cách khắc phục bệnh chóng mặt. Ðó là sau khi quay phải (natural turn) ta quay trái (reverse turn), chính nhờ quay xuôi rồi quay ngược, sẽ giúp không bị chóng mặt. Khi dạy Valse cho người mới học, các vũ sư luôn bắt học viên quay phải 4 lần, rồi quay trái 4 lần, rồi quay phải 4 lần v.v. (con số 4 có thể giảm hoặc tăng tùy trình độ học viên; quay phải trước hay quay trái trước không thành vấn đề). Ðiều quan trọng là trong khi quay phải và quay trái, vũ công phải di chuyển, nếu cứ quay mòng mòng tại chỗ (hoặc quay với bước nhỏ, ngắn) cũng sẽ bị chóng mặt. Xem các vũ công Tây phương nhảy Valse, với lợi thế chân dài, bước dài, họ quay nhanh vùn vụt, chỉ loáng một cái họ đã di chuyển hết bề dài của sàn nhảy.

Nhớ lại thời mới học, chúng tôi đã mất nhiều tháng để khắc phục bệnh chóng mặt. Hiện nay chúng tôi có thể nhảy nguyên một bài Valse mà chỉ cần quay một chiều. Nhiều lần nhìn chúng tôi nhảy ở các Clubs, vũ sư Ken Wong ngồi đếm và nói “cặp này quay hơn 100 vòng natural turn, không cần đổi hướng quay, mà không chóng mặt”. Ðó là kết quả của sự tập luyện có phương pháp.  

Valse không có nhiều phăng cho nên có thể nói đây là vũ điệu dễ học dễ nhớ, nhưng rất khó nhảy. Valse quốc tế chỉ gồm các bước quay phải (natural turn), quay trái (reverse turn), bước chuyển tiếp để đổi hướng quay (close change) và một phăng duy nhất tên là Fleckerl (hay Fleckerls). Phăng này rất ít người biết, vì không nhảy được trên sàn đông người, do đó chỉ dùng khi biểu diễn. Quý bạn sử dụng Internet, mở trang truy tìm Google, gõ chữ Fleckerl sẽ biết rõ hơn và sẽ thấy nhiều bài biểu diễn. Video phăng Fleckerl trên Youtube, vũ sư Andy Wong: https://www.youtube.com/watch?v=El_N0Ywmr7E Thực ra, phăng Fleckerl cũng chỉ là quay trái (reverse turn) huớng vào trung tâm sàn nhảy, “Te” nữ một cái (có người nói là check theo Anh ngữ, thay vì terre, theo Pháp ngữ), rồi dùng bước quay phải (natural turn) để xoay trở ra bìa sàn nhảy. Chỉ có thế thôi, nghĩa là cũng quay trái, te nữ, rồi quay phải. Tóm lại, đối với trình độ sơ cấp và trung cấp thì Valse quốc tế chỉ có quay phải, trái và bước chuyển hướng. Ðến trình độ Gold, thì có thêm phăng Fleckerl. Khi thi đấu hoặc khi biểu diễn, các vũ công có thể thêm thắt một vài động tác hay một số phăng sáng tạo, nhưng cốt lõi của Valse quốc tế vẫn là quay phải, quay trái và Fleckerl.

Cuối cùng, xin lưu ý quý bạn yêu thích khiêu vũ mấy vấn đề sau:

1/ Các phăng Valse HK, Valse CB và Zig zag chỉ dùng tạm thời cho các học viên mới thường bị chóng mặt. Khi lên trình độ cao, học viên nên nhảy Valse theo tiêu chuẩn quốc tế, tức là chỉ gồm quay phải, quay trái (và bước chuyển hướng). 2/ Ðộ nhanh chậm (tempo) của bài nhạc. Hầu hết các ban nhạc Việt nam đều chơi các bài Valse hơi chậm, do đó rất khó mà nhảy đẹp. Ðối với người khiêu vũ trình độ cao, độ nhanh của bài Valse ít nhất phải là 60 beats per minute (bpm) coi như là 60 nhịp trong một phút, hay 180 phách, tương đương 180 cái bùm chách chách (60 lần quay trong một phút). Ðối với các vũ công đã lớn tuổi, độ nhanh thường là 50 bpm. Người mới học nên chọn các bài Valse chậm hơn, sau đó tăng độ nhanh lên dần dần, cho đến khi đạt được ít nhất 50 bpm, tức là 50 lần quay trong một phút.  3/ Ðến trình độ cao hơn nữa, Valse quốc tế không đơn thuần quay phải và quay trái. Ba nhịp bùm, chách, chách tương ứng với down, up, up (thấp, cao, cao = tức là đi gót giày, mũi giày, mũi giày v.v.) . Nhìn một cặp vũ công chuyên nghiệp nhảy Valse, ta thấy hai người quay tròn, lên xuống và di chuyển trên sàn nhảy như là những lượn sóng nhấp nhô của dòng sông Danube. Trong khi hai thân mình down up up, thì những cánh tay cũng lên cao hạ xuống theo nhịp nhạc. Một sự phối hợp tay, chân và thân thể tuyệt vời. 3) Lên cao hơn nữa, chúng ta sẽ chú ý đến các chi tiết khác như tư thế tốt (good posture), khung vai và tay đúng đắn (good frame by shoulders and arms), điểm tiếp xúc giữa hai người (contact point between partners), mặt và mắt nhìn hướng nào (direction of eyes and faces). 4/ Trong đầu tư địa ốc có ba điều cần ghi nhớ, đó là “position, positon, position”. Trong khiêu vũ, đó là “practice, pratice, và practice”. Nếu học đúng thầy, đúng phương pháp, sau vài tháng, bạn sẽ nhảy Valse không chóng mặt. Theo chỗ hiểu biết của tôi, có hai hạng người khó học Valse. Thứ nhất là người thiếu hồng huyết cầu, luôn bị chóng mặt. Thứ hai, là người bị “inner ear problems”. Tai trong (inner ear) giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì thăng bằng. Viêm tai trong, nhiễm trùng v.v. sẽ làm cho bạn có cảm giác mất thăng bằng. Hai trường hợp này, phải đi bác sĩ. Ngoài ra, mọi người đều có thể quay Valse không chóng mặt, nếu biết tập đúng phương pháp.

 Nguyễn Ðồng Danh.

Share this:

• X
• Facebook

Like Loading...

Related