Vần Thông Lục Bát Qua Bút Pháp Truyện Kiều (Phạm Thanh Cải)

Thứ sáu, 09/01/2026, Trang chủ Liên hệ với ban biên tập
  • Lục bát mỗi ngày
  • Thành viên Lục Bát
  • Sự kiện nhân vật
  • Lục Bát xưa và nay
  • Văn hóa tâm linh
  • Tác giả - Chùm thơ
  • Lục Bát quán
  • Mõ làng Lục Bát
  • Câu lạc bộ Lục Bát
  • Sưu tầm & Giới thiệu
  • Sách đẹp - Sách hay
  • Diễn đàn lục bát
  • Thư ngỏ
  • Trương Nam Chi: Lần đầu viết thơ cho thiếu nhi
  • Thi ca điểm hẹn : Nhà thơ Cúc Vàng gọi mặt trời thức giấc
  • Hẹn nhau Ngày Thơ Lục Bát - Một ca khúc ý nghĩa ra đời vào đúng Lễ hội Lục Bát Nhâm Thìn
  • Nhà văn Đặng Vương Hưng nói về Nhật ký chiến trường nhân ngày 27 tháng 7
  • Chương trình thơ ca hòa điệu HTV 9 - Nhà thơ Lê Minh Dung
  • Chương trình thơ ca hòa điệu HTV 9 - Nhà thơ Nguyễn Đình Trọng
  • Ca khúc hát về Lục bát Việt Nam- Thơ Nguyễn Đình Trọng- Nhạc Nguyễn Thịnh
  • Bao giờ Việt Nam có điệu nhảy nổi tiếng như Gangnam Style ?
  • Lục bát tháng bảy- Thơ: Lưu Thế Quyền - Thể hiện: Nghệ sĩ Ngọc Cao.
  • Nhật ký An ninh TV ngày 30/4/2015
  • Chương trình VOH giới thiệu CLB Lục Bát SG
  • Truyền hình Quốc phòng giới thiệu sách Phi công Mỹ ở Việt Nam
  • Nhà văn Đặng Vương Hưng và "Chuyện tem ngày Tết"
  • Ước Mơ Trẻ Mồ Côi (Thơ: Thanh Tỉnh - Nhạc: Trịnh Thùy Mỹ - Trình Bày: Đông Quân)
  • Ca khúc Thắm Nồng Tình Ta (Thơ: Lê Ngũ Nam Phong - Nhạc: Trịnh Thùy Mỹ - Trình Bày: Huỳnh Thật)
  • Giã bạn (thơ Nguyễn Đình Trọng- nhạc Nguyễn Thịnh- ca sĩ Đoàn minh)
  • Đại tướng Võ Nguyên Giáp- Người là bài ca bất tử ( thơ Nguyễn Văn Tuấn, nhạc Trần Xuân Lâm)
  • Ca khúc "Chiến sĩ Gạc Ma"- Nhac và lời: Đoàn Đức yên Khang
  • Ca khúc Võ Nguyên Giáp Sáng vòng nguyệt quế (Thơ Trương Nam Chi- Nhạc Trịnh Thùy Mỹ- ca sĩ Ngọc Biển)
  • Nhà văn Đặng Vương Hưng nói về Nhật ký Bùi Kim Đỉnh tại Phú Thọ
Xem tiếp những Video đã có
  • Hơn 37.000 người chết trong động đất Thổ Nhĩ Kỳ, Syria
  • Thổ Nhĩ Kỳ có thể đã dịch chuyển ba mét sau động đất
  • Chat GPT (Generative Pre-trained Transformer) có thể làm thơ?
  • Họa sĩ Đặng Ái Việt và hành trình 8 năm rong ruổi khắc họa chân dung gần 1700 bà mẹ Việt Nam anh hùng
  • Cận cảnh từ A - Z quy trình làm cốm thơm nức của làng cốm Mễ Trì
  • Cuộc sống cả đời không tách rời của những cặp sinh đôi dính liền
  • TÊN CÁC ĐẢO THUỘC QUẦN ĐẢO TRƯỜNG SA
  • Gia Lai: Xuân về, những cô gái “phố núi” xúng xính áo dài dạo phố hoa
  • Năm Kỷ Hợi, tìm hiểu về những chính trị gia tuổi Hợi
  • Phong tục đẹp ngày xuân của người Việt
Vần thông lục bát qua bút pháp Truyện Kiều (Phạm Thanh Cải) (08/06/2010)

Vần thông của vần bằng là những tiếng không có cùng một âm như các vần chính, nhưng có cùng một giọng phát, có thể ăn vần với nhau được. Nếu không am hiểu vần thông chúng ta rất dễ bị lạc vận khi làm thơ. Vì thế khi muốn dùng vần thông, chúng ta cần phải hiểu rõ luật vần thông.

Những tiếng hợp nhau về thanh nhưng chỉ tương tự với nhau về âm như “binh” với “banh”, “bang” với “bương”, “nâng” với 'trăng'v.v... thì gọi là những tiếng có vần thông với nhau.

Truyện Kiều của Nguyễn Du là áng thi ca lục bát bất hủ của nền Văn học Việt Nam và thế giới. Truyện Kiều mang đậm đà bản sắc dân tộc, đã đi vào tâm hồn Việt và được coi là Quốc hồn, Quốc tuý của dân tộc Việt Nam. Hồi đầu thế kỷ XX, nhiều học giả đã tuyên bố: Truyện Kiều còn, nước ta còn.

Thơ lục bát Việt Nam coi Truyện Kiều là áng thơ Lục bát khuôn mẫu từ trước tới nay. Trong Kiều, đại đa số các câu thơ lục bát đều sử dụng vần chính, nghĩa là dùng những tiếng cùng một khuôn âm như 'ba' với 'bà', 'thương' với 'trường', 'đời' với 'trời', “đầu” với “câu”(các âm bằng);

Rút trâm giắt sẵn mái đầuVạch da cây vịnh bốn câu ba vần.

Khi làm thơ lục bát, nhiều bạn làm thơ còn chưa sử dụng thuần thục vần thông. Nhiều khi còn coi câu ca dao cũng có bốn câu ba vần sau đây:

Đêm qua tát nước đầu đìnhĐể quên cái nón trên cành hoa senEm được thì cho anh xinHay là em để làm tin trong nhà...

Là hai câu lục bát chỉ đúng một vần, còn lại hai cặp kia là không có vần!?Thực chất là hai câu lục-bátnày có một cặp vần chính (xin-tin), và hai cặp vần thông (inh – anh) và (en – in)

Đểsử dụng thuần thục vần thông khi làm thơ, chúng tôi xin nêu một số câu Kiều minh hoạ để dẫn ra những cặp từ có thể coi là vần thông của nhau để các bạn yêu thơ lục bát tham khảo.

Vần : en - uyên

Cảo thơm lần giở trước đèn,

Phong tình có lục còn truyền sử xanh.

Vần: ươi - ơi – ưi ; ang - ương

Mai cốt cách, tuyết tinh thần,

Một người một vẻ, mười phân vẹn mười.

Vân xem trang trọng khác vời,

Khuôn trăng đầy đặn, nét ngài nở nang.

Hoa cười ngọc thốt đoan trang,

Mây thua nước tóc, tuyết nhường màu da..

Vần : ai - ơi – ui

Một, hai nghiêng nước nghiêng thành,

Sắc đành đòi một, tài đành họa hai.

Thông minh vốn sẵn tính trời,

Pha nghề thi họa, đủ mùi ca ngâm.

Vần:e - ê ; ai – oi – oai

Êm đềm trướng rủ màn che,

Tường đông ong bướm đi về mặc ai.

Ngày xuân con én đưa thoi,

Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi.

Vần: ân – uân ; êm – ên – iên.

Dập dìu tài tử, giai nhân,

Ngựa xe như nước áo quần như nêm.

Ngổn ngang gò đống kéo lên,

Thoi vàng vó rắc tro tiền giấy bay.

Vần: ưa – ơ ; ây – ay ; iêu – eo – êu;

Một lời nói chửa kịp thưa,

Phút đâu trận gió cuốn cờ đến ngay.

Ào ào đổ lộc rung cây,

Ở trong dường có hương bay ít nhiều

Đè chừng ngọn gió lần theo,

Dấu giày từng bước in rêu rành rành.

Vần : em – êm ; ơi – ôi – ai;

Đã lòng hiển hiện cho xem,.

Tạ lòng nàng lại nối thêm vài lời.

Lòng thơ lai láng bồi hồi,

Gốc cây lại vạch một bài cổ thi.

Vần : ươi – ơi ; inh – anh – uynh;

Nẻo xa mới tỏ mặt người,

Khách đà xuống ngựa tới nơi tự tình.

Hài văn lần bước dặm xanh,

Một vùng như thể cây quỳnh cành dao.

Vần: ân – uân; iêu – êu – yêu;

Vẫn nghe thơm nức hương lân,

Một nền Đồng Tước khoá xuân hai Kiều.

Nước non cách mấy buồng thêu,

Những là trộm nhớ thầm yêu chốc mòng.

Vần: ôn – uôn – on ;

Chập chờn cơn tỉnh cơn mê.

Rốn ngồi chẳng tiện, dứt về chỉn khôn.

Bóng tà như giục cơn buồn,

Khách đà lên ngựa, người còn nghé theo.

Vần: iu – iêu ; inh – anh;

Chênh chênh bóng nguyệt xế mành,

Tựa nương bên triện một mình thiu thiu.

Thoắt đâu thấy một tiểu kiều,

Có chiều thanh vận, có chiều thanh tân.

Vần: uya – ê;ưa – ơ ;

Cớ sao trằn trọc canh khuya,

Màu hoa lê hãy dầm dề giọt mưa?

Thưa rằng: Chút phận ngây thơ,

Dưỡng sinh đôi nợ tóc tơ chưa đền.

Vần: uây – ây – ai;

Chàng Kim từ lại thư song,

Nỗi nàng canh cánh bên lòng biếng khuây.

Sầu đong càng lắc càng đầy,

Ba thu dồn lại một ngày dài ghê.

Vần; ăm – âm; ai – ươi – oi;

Liền tay ngắm nghía biếng nằm,

Hãy còn thoang thoảng hương trầm chưa phai.

Tan sương đã thấy bóng người,

Quanh tường ra ý tìm tòi ngẩn ngơ.

Vần: ông – ong; ê - ia – i ;

Thoa này bắt được hư không,

Biết đâu Hợp Phố mà mong châu về ?

Tiếng Kiều nghe lọt bên kiaƠn lòng quân tử xá gì của rơi

Vần: uông – ương – ang;

Vội về thêm lấy của nhàXuyến vàng đôi chiếc khăn là một vuôngBậc mây rón bước ngọn tườngPhải người hôm nọ rõ ràng chẳng nhe

Vần: ăng – ưng;

Lần lần ngày gió đêm trăngThưa hồng rậm lục đã chừng xuân qua

Vần: ông – ung ; ên – iên – in;

Trên yên bút giá thi đồngĐạm Thanh một bức tranh tùng treo trênPhong sương được vẻ thiên nhiênMặt khen nét bút càng nhìn càng tươi

Vần : a – oa; ê – e – uya; inh – anh – uynh;

Đến nhà vừa thấy tin nhàHai thân còn dở tiệc hoa chưa vềCửa ngoài vội rủ rèm theXăm xăm băng lối vườn khuya một mìnhNhặt thưa gương giọi đầu cànhNgọn đèn trông lọt trướng huỳnh hắt hiu

Vần : ai – ươi

Còn non còn nước còn dài,Còn về còn nhớ đến người hôm nay!

Vần : ưa – ư, em – im - êm

Giữa đường đứt gánh tương tư,

Loan giao chắp mối tơ thừa mặc em.

Kể từ khi gặp chàng Kim,

Khi ngày quạt ước, khi đêm chén thề.

Vần: ông – ong; ên - in- uyên.

Dù em nên vợ nên chồng,

Xót người mệnh bạc, ắt lòng chẳng quên.

Mất người còn chút của tin,

Phím đàn với mảnh hương nguyền ngày xưa.

Vần : ôi – oai - ươi

Xiết bao kể nỗi thảm sầu!

Khắc canh đã giục nam lâu mấy hồi .

Kiệu hoa đâu đã đến ngoài,

Quản huyền đâu đã giục người sinh ly.

Vần: ê – uy – i; ăng – ưng .

Mở xem một bức tiên mai,

Rành rành tích việt có hai chữ đề .

Lấy trong ý tứ mà suy:

Ngày hai mươi mốt, tuất thì phải chăng?

Chim hôm thoi thót về rừng,

Đóa trà mi đã ngậm trăng nửa vành.

Vần : ia – i

Có ba mươi lạng trao tay,

Không dưng chi có chuyện này, trò kia!

Rồi ra trở mặt tức thì,

Bớt lời, liệu chớ sân si, thiệt đời!

Còn nhiều cặp vần thông nữa, trên đây chúng tôi chỉ xin trích làm dẫn chứng và nêu một số cặp vần cụ thể để các bạn làm thơ tham khảo.

Xin chân thành cảm ơn các bạn đã quan tâm. Chúc các bạn làm thơ lục bát chuẩn vần và hay.

Phạm Thanh Cải

Chia sẻ: Twitter Google Yahoo Facebook Gửi cho bạn bè Mỗi độc giả cũng là một tác giả (Mời bạn cho ý kiến, cảm nhận và lời bình sau khi đọc bài viết trên)
Họ và tên *
Địa chỉ *
Email *
Điện thoại *
Nội dung (bạn cần sử dụng font chữ Unicode, có dấu; ghi đầy đủ họ tên, địa chỉ, email, điện thoại,... Nếu thiếu các thông tin đó, có thể chúng tôi sẽ từ chối cho hiển thị
Trần Hải Yến - lucbattâ[email protected] - 0988131936 - Hàn Quóc (Ngày 22/06/2010 05:55:20 PM)

Đọc bài vần thông của anh Phạm Thanh Cải đã giúp cho dòng sông thơ lục bát chảy mãi. Hải Yến xin tặng tác giả tứ thơ nói về lục bát

Găm câu lục bát người ơiĐể ta thả nổi một thời bống bangTính tình tang tíng tình tangChín chiều lục bát ngổn ngang chín chiều

Phạm Thanh Cải - [email protected] - 01696306682 - Chợ Mơ - Hai Bà Trưng - Hà Nội (Ngày 13/06/2010 10:19:20 AM) Cảm ơn các bạn thơ Trần Nguyên Anh, Việt Hà, Nguyễn Đức Tuỳ đã ủng hộ và cổ vũ. Truyện Kiều mãi mãi là khuôn mẫu của thơ lục bát. Trần Nguyên Anh - [email protected] - - Hoàng Mai - Hà Nội (Ngày 9/06/2010 12:20:57 PM)

@ bạn Việt HàĐôi lời nhắn gửi Việt Hà,Có muốn thì gọi lúc nhà vắng thôi!Nhắn tin mà muốn à ơi,Thẩn thơ thơ thẩn mấy lời... vô tư!Nguyên Anh

Nguyễn Đức Tùy - [email protected] - 0974131428 - Việt Trì-Phú Thọ (Ngày 9/06/2010 10:14:46 AM) Bài viết của bạn Phạm Thanh Cải rất hay. Tôi vẫn có thói quen mỗi khi không nắm chắc mình có sử dụng đúng vần thông hay không thì tôi tra cứu Truyện Kiều và cũng lập ra một bảng để tra cứu như tác giả bài viết này đã làm. Cảm ơn bạn đã cho bạn đọc những điều thật bổ ích để cho làng Lục bát ta không có những câu thơ thất vận. Cũng mong BBT lưu ý cho vấn đề này. Nên chăng những bài thất vận quá nhiều thì cho tác giả sửa lại trước khi lên trang? Việt Hà - [email protected] - 0978057999 - Việt Trì - Phú Thọ (Ngày 8/06/2010 12:29:51 PM)

@ Anh Thanh Cải!

Bài này của anh rất bổ ích với những người đang tập làm thơ như em. Hôm trước anh có bài VỀ TRÙNG VẬN TRONG THƠ LỤC BÁT (6/5/2010) và VẦN TRONG THƠ CA(15/5/2010) cũng rất hay. Thú thực khi đọc VẦN TRONG THƠ CA, em mới hiểu không được phép dùng 2 từ đồng âm đồng nghĩa ở câu lục và câu bát. Nhưng thỉnh thoảng em vẫn thấy có tác giả dùng mà anh? Và ví dụ trong bài về trùng vận anh dẫn chứng thật thú vị và sinh động. Em đọc mà buồn cười mãi. Nghĩ bụng mình may chưa làm bài nào trùng vận vì chưa có khả năng làm được 5-6 câu liền nhau có chung 1 vần a, ao, ông, ơi, âu... gì gì đó chứ không phải mình đã hiểu rõ về trùng vận.

@ bạn Nguyên Anh!

Vô tình gặp bạn ở đâyBài hay mình phải cóp ngay, đọc liềnNếu còn cần biết gì thêmNhắn tin, gọi điện cho Nguyên Anh mà! V.H

Trần Nguyên Anh - [email protected] - - Hoàng Mai - Hà Nội (Ngày 8/06/2010 10:46:21 AM)

Cám ơn và tặng tác giả Phạm Thanh Cải:GIÁO KHOA LÀM THƠ!Làm thơ hay phải đúng vần,Chính thì quá tốt, thông cần biết thêm.Bài này như giáo khoa nghiêm,Ai mà chưa thạo, cóp liền đọc ngay.Mong sao cho đến một ngày,Đem ra bắt chước đã hay lắm rồi.Thơ hay, vần điều tuyệt vời,Dòng sông Lục bát một đời trôi êm!Trần Nguyên Anh

Các bài khác:
  • Đến với bài thơ hay " Xin đừng gọi Mẹ là Bà" thơ Phạm Luyến lời bình : Nguyễn Thị Bình.
  • Đến với bài thơ hay
  • Đến với bài thơ hay
  • Bài thơ “Chiều Đồng Lộc”, tác giả Trịnh Toại, lời bình: “Đất thiêng của mười đóa hoa bất tử" của Vương Bảo.
  • Đến với bài thơ hay
  • Đến với bài thơ hay : 'CÕNG GÙI CON CHỮ LÊN NƯƠNG của tác giả: Nguyễn Quang Huỳnh
  • Đến với bài thơ hay “SỢI TÌNH YÊU” của tác giả Thu Anh – Lời bình: “CHỊ NGỒI ĐAN ÁO CHỜ ANH” của Vương Bảo.
  • Đến với bài thơ hay : ' Em là..." của nhà giáo Trần Thị Thu Hà.
  • Hình ảnh mẹ trong thơ Nguyễn Quang Huỳnh. Bài bình của Thạc sỹ Ngữ văn Nguyễn Thị Bình trong tập thơ "Lục Bát duyên quê"
  • Đến với bài thơ hay: "Chị tôi" của tác giả: Vũ Trọng Thái Bình thơ : Đỗ Trọng Kim.
Tài khoản
Mật khẩu
  • Báo mới
  • Tìm kiếm qua Google
  • Tin mới
  • Công an Nhân dân
  • Việt Nam Nét
  • Dân Trí
  • Vnexpress
  • VNTime
  • Kênh 14
  • Hội Nhà văn Hải Phòng
  • Đọc báo trực tuyến
  • Hội Nhà văn Việt Nam
  • Văn nghệ Quân đội
  • VN Sông Cửu Long
  • Hội Nhà văn TP. HCM
  • Truyền hình Việt Nam
  • Tiền Phong
  • Thể thao & Văn hóa
  • Thanh Niên
  • Tuổi Trẻ
  • Báo Lao Động
  • Công an TP. Hồ Chí Minh
  • Sài Gòn Giải Phóng
  • Báo Nhân dân
  • Hà Nội Mới
  • Quân đội Nhân dân
  • Facebook
  • Youtube
  • VTC News
  • EVA
  • VNPT
  • Mua và Bán
  • Tạp chí Tia Sáng
  • Kinh tế Việt Nam
  • Trang chủ
  • Lục bát mỗi ngày
  • Thành viên Lục Bát
  • Sự kiện nhân vật
  • Lục Bát xưa và nay
  • Văn hóa tâm linh
  • Tác giả - Chùm thơ
  • Lục Bát quán
  • Mõ làng Lục Bát
  • Câu lạc bộ Lục Bát
  • Sưu tầm & Giới thiệu
  • Sách đẹp - Sách hay
  • Diễn đàn lục bát
  • Thư ngỏ
NHÓM THƯỜNG TRỰC BIÊN TẬP: Chủ nhiệm: Nhà thơ Trương Nam Chi (TP. HCM); ĐT: 0903 318 188; Email: [email protected] Trưởng Ban Kết nối các CLB: Nhà thơ Hương Sinh (Hưng Yên); ĐT: 0123 712 4046; Email: [email protected] Trưởng Ban Kết nối tác giả và bạn đọc: Nhà thơ Vũ Thương Giang (Cộng hòa Ucraine); Email: [email protected] NHÓM ADMIN CÁC CHUYÊN MỤC VÀ MỸ THUẬT: *Nhà thơ Trịnh Toại (Hải Phòng); ĐT: 0983 325 625; Email: [email protected] *Nhà thơ Hồ Đình Bắc (TP. Hải Dương); ĐT: 0912 280 375; Email: [email protected]*Nhạc sĩ Trịnh Thùy Mỹ (TP. HCM); ĐT: 0906 373 470: Email: [email protected] *PGS, TS Trần Mạnh Tuân (ĐH Thủy Lợi); ĐT: 0913 530 266; Email: [email protected] NHÓM DIỄN ĐÀN TRÊN MẠNG FACEBOOK: Chủ nhiệm Diễn đàn Lục Bát Việt Nam: Nhà thơ Nguyễn Quỳnh (Bắc Ninh); ĐT: 0965 777 523; Email: [email protected] Các Quản trị và Kiểm sát viên facebook Lục Bát Việt Nam: Nhà thơ Đồng Thị Chúc - Nhà thơ Nguyễn Bích Nên - Nhà thơ Trần Trọng Giá SÁNG LẬP WEBSITE LỤC BÁT VIỆT NAM: Nhà thơ Đặng Vương Hưng (TP. Hà Nội) Facebook: Đặng Vương Hưng; Fanpage: LỤC BÁT VIỆT NAM Điện thoại: 0913 210 520; Email: [email protected] Mời các Tác giả gửi bài cộng tác cho Ban Biên tập Lục Bát Việt Nam qua hộp thư email: [email protected] Văn phòng Thường trực Ban Biên tập Lục Bát Việt Nam: Lục Bát Hội Quán - Số 6, ngõ 40, phố Võ Thị Sáu, Q. Hai Bà Trưng, TP. Hà Nội; Ngoài địa chỉ: www.lucbat.vn, bạn có thể truy cập vào website này qua các tên miền quen thuộc: www.lucbat.net hoặc www.lucbat.com Website đang được thử nghiệm và điều hành phi lợi nhuận, bởi các tình nguyện viên. Đề nghị ghi rõ nguồn khi trích dẫn lại tư liệu. Thông báo từ Lục bát Việt Nam

Từ khóa » Thơ Vần Em