Vần Trong Thơ Ca (Phạm Thanh Cải) - Tho Luc Bat

Thứ hai, 02/03/2026, Trang chủ Liên hệ với ban biên tập

• Lục bát mỗi ngày
• Thành viên Lục Bát
• Sự kiện nhân vật
• Lục Bát xưa và nay
• Văn hóa tâm linh
• Tác giả - Chùm thơ
• Lục Bát quán
• Mõ làng Lục Bát
• Câu lạc bộ Lục Bát
• Sưu tầm & Giới thiệu
• Sách đẹp - Sách hay
• Diễn đàn lục bát
• Thư ngỏ

• Trương Nam Chi: Lần đầu viết thơ cho thiếu nhi
• Thi ca điểm hẹn : Nhà thơ Cúc Vàng gọi mặt trời thức giấc
• Hẹn nhau Ngày Thơ Lục Bát - Một ca khúc ý nghĩa ra đời vào đúng Lễ hội Lục Bát Nhâm Thìn
• Nhà văn Đặng Vương Hưng nói về Nhật ký chiến trường nhân ngày 27 tháng 7
• Chương trình thơ ca hòa điệu HTV 9 - Nhà thơ Lê Minh Dung
• Chương trình thơ ca hòa điệu HTV 9 - Nhà thơ Nguyễn Đình Trọng
• Ca khúc hát về Lục bát Việt Nam- Thơ Nguyễn Đình Trọng- Nhạc Nguyễn Thịnh
• Bao giờ Việt Nam có điệu nhảy nổi tiếng như Gangnam Style ?
• Lục bát tháng bảy- Thơ: Lưu Thế Quyền - Thể hiện: Nghệ sĩ Ngọc Cao.
• Nhật ký An ninh TV ngày 30/4/2015

• Chương trình VOH giới thiệu CLB Lục Bát SG
• Truyền hình Quốc phòng giới thiệu sách Phi công Mỹ ở Việt Nam
• Nhà văn Đặng Vương Hưng và "Chuyện tem ngày Tết"
• Ước Mơ Trẻ Mồ Côi (Thơ: Thanh Tỉnh - Nhạc: Trịnh Thùy Mỹ - Trình Bày: Đông Quân)
• Ca khúc Thắm Nồng Tình Ta (Thơ: Lê Ngũ Nam Phong - Nhạc: Trịnh Thùy Mỹ - Trình Bày: Huỳnh Thật)
• Giã bạn (thơ Nguyễn Đình Trọng- nhạc Nguyễn Thịnh- ca sĩ Đoàn minh)
• Đại tướng Võ Nguyên Giáp- Người là bài ca bất tử ( thơ Nguyễn Văn Tuấn, nhạc Trần Xuân Lâm)
• Ca khúc "Chiến sĩ Gạc Ma"- Nhac và lời: Đoàn Đức yên Khang
• Ca khúc Võ Nguyên Giáp Sáng vòng nguyệt quế (Thơ Trương Nam Chi- Nhạc Trịnh Thùy Mỹ- ca sĩ Ngọc Biển)
• Nhà văn Đặng Vương Hưng nói về Nhật ký Bùi Kim Đỉnh tại Phú Thọ

Xem tiếp những Video đã có

• Hơn 37.000 người chết trong động đất Thổ Nhĩ Kỳ, Syria
• Thổ Nhĩ Kỳ có thể đã dịch chuyển ba mét sau động đất
• Chat GPT (Generative Pre-trained Transformer) có thể làm thơ?
• Họa sĩ Đặng Ái Việt và hành trình 8 năm rong ruổi khắc họa chân dung gần 1700 bà mẹ Việt Nam anh hùng
• Cận cảnh từ A - Z quy trình làm cốm thơm nức của làng cốm Mễ Trì
• Cuộc sống cả đời không tách rời của những cặp sinh đôi dính liền
• TÊN CÁC ĐẢO THUỘC QUẦN ĐẢO TRƯỜNG SA
• Gia Lai: Xuân về, những cô gái “phố núi” xúng xính áo dài dạo phố hoa
• Năm Kỷ Hợi, tìm hiểu về những chính trị gia tuổi Hợi
• Phong tục đẹp ngày xuân của người Việt

• 
• 
• 
• 
• 
• 

Vần trong thơ ca (Phạm Thanh Cải) (15/05/2010)

Vần là những tiếng đọc giống nhau hay là gần giống nhau như sông - hồng, tà - cha.... Nghĩa là những tiếng có cùng một âm hưởng; hai tiếng có cùng giọng phát âm thì vần với nhau được... hai tiếng không vần với nhau, người ta thường nói là lạc vận.

Trong thơ tiếng Việt, thanh bằng vần với thanh bằng, thanh trắc vần với thanh trắc... Trong một vài kiểu thơ đặc biệt, có dùng thanh bằng vần với thanh trắc. Lúc này, vần không phụ thuộc vào phần nguyên âm đơn hoặc kép phía sau phụ âm của từ. Ví dụ: ca, cá, cả, la, lá, tha, thà, thả, chả, má...(nguyên âm a), tiên, tiền, tiện, tiễn, hiên, hiền, hiển, hiện, liên, liền, chiến...(nguyên âm kép iên) . Loại thơ này người ta gọi là thơ Ộp. Ví dụ trích bài thơ 'Đáng đời chú Cáo':

Vừa có một chú CáoNhà bên cạnh bờ ao

Dưới gốc Gạo cao caoCả xóm ai cũng bảo:

Trông chú thật bảnh bao

Lại khôn ngoan sắc sảo

Chẳng ai theo được nào!Chú cũng rất tự hào:

Trong họ hàng nhà cáo

Ta mới đẹp làm sao!

Không ai là táo bạo

Dám thi tài thấp cao... (Phạm Hải Binh- Báo Nhi đồng Cười)

Trong tiếng nước ngoài cũng có âm vần với nhau, và chính thế cho nên trong thơ của họ cũng có các chữ trong câu vần với nhau theo một quy tắc nhất định.

Ví dụ về vần :

Trong tiếng Nga : Tiếng Nga dùng từ đa âm tiết, các từ có các âm tiết cuối cùng vần với nhau coi như từ được vần với nhau. Các cặp từ:можетvần với тревожит; другим vần với томим;совсем vần với ничем, безнадежно vần vớiнежно, томный vần với темной, свеча vần với журча...

Ví dụ trích bài thơ ĐÊM của A.X.Puskin bằng nguyên bản tiếng Nga

НОЧЬ

“ Мой голос для тебя и ласковый и томный

Тревожит позднее молчанье ночи темной.

Близ ложа моего печальная свеча

Горит; мои стихи, сливаясь и журча...”

Trong tiếng Anh:Tiếng Anh cũng dùng từ đa âm tiết, các từ có các âm tiết cuối cùng vân với nhau coi như từ được vần với nhau. Các cặp từ: yet vần với fret,merely vần với sincerely và dearly, pain vần vớiagain và retain, confess vần với distress, know vần với so và snow, gentle vần với mantle, guard vần với flood...

Ví dụ trích cùng bài thơ ĐÊM của A.X.Puskin, theo bản dịch sang tiếng Anh:

NIGHT

“ My voice that is for you the languid one, and gentle,Disturbs the velvet of the dark night's mantle,By my bedside, a candle, my sad guard,Burns, and my poems ripple and merge in flood...”

Trong tiếng Hoa:Tiếng Hoa dùng từ đơn âm tiết.Các từ 來 ( lai – lai),開 (khai - kai), 臺( đài - dai), 埃 (ai - ai), 哉 (tai - zai)... vần với nhau, các từ 明( minh - ming), 迎 (nghênh - ying), 情 ( tình – qing)... vần với nhau...

Vần trong tiếng Việt : phân ra làm hai loại: vần chính và vần thông. Trong phạm vi bài này, chỉ xin nói đến vần chính.

Vần chính của vần bằng : là các từ chỉ có nguyên âm, hoặc các từ có phụ âm phía trước nhưng có phần nguyên âm đơn và nguyên âm kép phía sau giống nhau hoàn toàn. Cáctừ vần bằng thường không có dấu hoặc có dấu huyền.

Ví dụ các từ có cácnguyên âm hoặc vần ghép như:

- Một nguyên âm: a, e, o, ô, u , ư, ê, ơ, à, e, o, ồ, ù, ừ, ề, ờ, i, ì...

- Hai nguyên âm: ai, eo, au, êu, ao, âu, ầu, èo, ào, ay, ày, oa, oà, ây, ầy...

- Ba nguyên âm: oai, oài, iêu, oeo, oèo...

Ví dụ các vần ghép phía sau phụ âm có nguyên âm + phụ âm:

- Hai (nguyên âm + phụ âm): an, àn, am, àm, ân, ần, âm, ầm, ăn , ằn , ôm, ồm, ôn, ồn, ên, ền, in, ìn,

- Ba (nguyên âm + phụ âm): iên, iền, ang, àng, ông, ồng, uân, uần, anh, ành, inh, ình, enh, ềnh, uan, uàn,...

- Bốn (nguyên âm và phụ âm): uyên, uyền, oang, oàng, ương, ường, uỳnh, uynh, uênh, uềnh,...

Khi có phụ âm đơn như : b, c, d, đ, g, h, k, l, m, p, r, s, t, v, xhoặc phụ âm kép như ch, tr, gi, qu, nh, ng, ngh... đứng trước các vân (gồm nguyên âm hoặc nguyên âm và phụ âm giống nhau hoàn toàn) trên, các từ như vậy sẽ cho vần chính của vần bằng. Ví dụ:

- Ba, bà, ca, cà,da, dà, cha, chà, ga, gà, gia, già, ha, hà, la, là, ma, ma, na, ra, rà, sa, sà, ta, tà, tha, thà, tra, trà, va, và, xa, xà...

- Ban, bàn , can, càn, chan, dan, dàn, gan, gàn, gian, giàn, han, hàn, lan, làn, man, màn, nan, nàn, ra, ràn, sa, sàn, tan, tàn, van, vàn...

- Tuyên, duyên, chuyền, huyền, quyền, tuyền, truyền , thuyền....

Vần chính của vần trắc : là các từ gồm có phần nguyên âm đơn hoặc vần ghép đứng riêng hoặc đi sau phụ âm, tương tự như vần trong thanh bằng, nhưng chỉ khác là từ này mang một trong các dấu sắc, nặng, hỏi, ngã...

Ví dụ các từ có đuôi là nguyên âm đơn:

- á, ạ, ả, ã vần với nhau, khi nó đi sau các phụ âm để tạo thành từ thì các từ này cũng vần với nhau. (Ví dụ: bá, bạ, bả, bã, cá, cạ, cả, dạ, dả, dã, gá, gạ, gả, gã, há, hạ, hả, lá, lạ, lả, lã, má, mạ, mả, mã, ná, nạ, nả, nã, rá, rạ, rả, rã, sá, sạ, sả, sã, tá, tạ, tả, tã, vá, vạ, vả, vã, xá, xạ, xả, xã....)- é, ẹ, ẻ, ẽ vần với nhau.

-ố, ộ, ổ , ổ vần vơí nhau

-í, ị, ỉ, ĩ, ý, ỵ,ỷ, ỹ vần với nhau

Các từ có đuôi là nguyên âm kép hoặc vần ghép bằng các nguyên âm:

- ái, ại, ải, ãi vần với nhau

- éo, ẹo, ẻo, ẽo vần với nhau

- oái, oại, oải, oãi

Các từ có đuôi là vần ghép giữa nguyên âm và phụ âm:

- án, ạn, ản, ãn vần với nhau. Khi nó đi sau các phụ âm để tạo thành từ thì các từ này cũng vần với nhau. Ví dụ: Bán, bạn, bản, dán, dạn, dãn, chán, chạn, cán, cạn, hán, hạn, hãn, lán, lạn, lãn, mán, mạn, mãn, nán, nạn, rán, rạn, sán, sạn, sản, tán, tạn, tản, ván, vạn, vãn....

- Tương tự như vậy với các vần ghép gồm nguyên âm và phụ âm khác.

Trường hợp đặc biệt của vần:

Hai tiếng đồng âm và đồng nghĩa (giồng nhau hoàn toàn), thì không vần được với nhau. Song hai tiếng tuy đồng âm (từ giống nhau hoàn toàn) mà khác nghĩa, tức là hai tiếng khác nhau, thì lại vần với nhau được.

Ví dụ, câu thơ của bạn B.Đ.T:

Ước gì hoa chẳng phai hươngĐể hồn ta mãi thơm hương đóa quỳnh

Câu này phạm luật, đó là dùng hai chữ hương đồng âm và đồng nghĩa (đều là hương thơm) được dùng làm chữ thứ 6 câu lục để vần với chữ thứ 6 của câu Bát. Điều này, luật thơ lục bát không cho phép Cũng chữ hương ở trên, nếu một chữ dùng với nghĩa là hương thơm, một chữ dùng với nghĩa là quê hương thì hai chữ hương này vần với nhau được. Ví dụ:

Mùa xuân hoa bưởi ngát hươngTrong ta tình cảm quê hương mặn nồng

Trên đây là một số suy nghĩ về vần trong thơ ca, rất mong được bạn đọc quan tâm và ủng hộ.

Phạm Thanh Cải

Chia sẻ: Twitter Google Yahoo Facebook Gửi cho bạn bè Mỗi độc giả cũng là một tác giả (Mời bạn cho ý kiến, cảm nhận và lời bình sau khi đọc bài viết trên)

Họ và tên	*
Địa chỉ	*
Email	*
Điện thoại	*
Nội dung (bạn cần sử dụng font chữ Unicode, có dấu; ghi đầy đủ họ tên, địa chỉ, email, điện thoại,... Nếu thiếu các thông tin đó, có thể chúng tôi sẽ từ chối cho hiển thị

Lính thuỷ - [email protected] - 01682938853 - 47/459 Bạch Mai, Hà Nội (Ngày 16/05/2010 09:14:00 AM) Nhiều người làm thơ theo kinh nghiệm thu được từ thưở âu thơ, nghe câu ca dao, câu Kiều mẹ ru em bé, lớn lên đọc nhiều thơ và hồn thơ, kỹ năng làm thơ cứ thế mà tự hình thành. Có người làm nhiều tập thơ, hàng nghìn bài thơ khá hay, nhưng luật vần và nhịp họ chả mấy khi biết tới, vì thơ hay, tự nhiên nó đã đúng vần và nhịp rồi. Nhưng biết được luật vần và nhịp vẫn hơn. bài gíơi thịêu ngắn này, tác giả muón đưa đến cho bạn đọc kiến thứ a,b,c về luật vần trong thơ ca Viêt nam và nước ngoài, giúp cho các bạn đọc thơ làm thơ bàng tiếng Việt, đọc thơ và làm thơ bằng tiếng nước ngoài được thuận lợi hơn. Ngoài ra, tác giả còn đưa mục vần đặc biệt, rất nhiều người ít gặp hoặc không nghĩ tới trường hợp vần đặc biệt này nên nhiều khi làm thơ còn bị pham luật. Cùng với luật tiểu đối, trùng vận trong thơ lục bát, vần trong thơ ca giúp mọi người làm thơ với vần chuẩn hơn, tránh các lỗi trùng vận, lặp vận. Tránh được lỗi này sẽ làm cho thơ chuẩn mực hơn, hay hơn. Lính thuỷ

Các bài khác:

• Đến với bài thơ hay " Xin đừng gọi Mẹ là Bà" thơ Phạm Luyến lời bình : Nguyễn Thị Bình.
• Đến với bài thơ hay
• Đến với bài thơ hay
• Bài thơ “Chiều Đồng Lộc”, tác giả Trịnh Toại, lời bình: “Đất thiêng của mười đóa hoa bất tử" của Vương Bảo.
• Đến với bài thơ hay
• Đến với bài thơ hay : 'CÕNG GÙI CON CHỮ LÊN NƯƠNG của tác giả: Nguyễn Quang Huỳnh
• Đến với bài thơ hay “SỢI TÌNH YÊU” của tác giả Thu Anh – Lời bình: “CHỊ NGỒI ĐAN ÁO CHỜ ANH” của Vương Bảo.
• Đến với bài thơ hay : ' Em là..." của nhà giáo Trần Thị Thu Hà.
• Hình ảnh mẹ trong thơ Nguyễn Quang Huỳnh. Bài bình của Thạc sỹ Ngữ văn Nguyễn Thị Bình trong tập thơ "Lục Bát duyên quê"
• Đến với bài thơ hay: "Chị tôi" của tác giả: Vũ Trọng Thái Bình thơ : Đỗ Trọng Kim.

Tài khoản

*

Mật khẩu

*

• Báo mới

• Tìm kiếm qua Google

• Tin mới

• Công an Nhân dân

• Việt Nam Nét

• Dân Trí

• Vnexpress

• VNTime

• Kênh 14

• Hội Nhà văn Hải Phòng

• Đọc báo trực tuyến

• Hội Nhà văn Việt Nam

• Văn nghệ Quân đội

• VN Sông Cửu Long

• Hội Nhà văn TP. HCM

• Truyền hình Việt Nam

• Tiền Phong

• Thể thao & Văn hóa

• Thanh Niên

• Tuổi Trẻ

• Báo Lao Động

• Công an TP. Hồ Chí Minh

• Sài Gòn Giải Phóng

• Báo Nhân dân

• Hà Nội Mới

• Quân đội Nhân dân

• Facebook

• Youtube

• VTC News

• EVA

• VNPT

• Mua và Bán

• Tạp chí Tia Sáng

• Kinh tế Việt Nam

• 
• 
• 

• Trang chủ
• Lục bát mỗi ngày
• Thành viên Lục Bát
• Sự kiện nhân vật
• Lục Bát xưa và nay
• Văn hóa tâm linh
• Tác giả - Chùm thơ
• Lục Bát quán
• Mõ làng Lục Bát
• Câu lạc bộ Lục Bát
• Sưu tầm & Giới thiệu
• Sách đẹp - Sách hay
• Diễn đàn lục bát
• Thư ngỏ

NHÓM THƯỜNG TRỰC BIÊN TẬP: Chủ nhiệm: Nhà thơ Trương Nam Chi (TP. HCM); ĐT: 0903 318 188; Email: [email protected] Trưởng Ban Kết nối các CLB: Nhà thơ Hương Sinh (Hưng Yên); ĐT: 0123 712 4046; Email: [email protected] Trưởng Ban Kết nối tác giả và bạn đọc: Nhà thơ Vũ Thương Giang (Cộng hòa Ucraine); Email: [email protected] NHÓM ADMIN CÁC CHUYÊN MỤC VÀ MỸ THUẬT: *Nhà thơ Trịnh Toại (Hải Phòng); ĐT: 0983 325 625; Email: [email protected] *Nhà thơ Hồ Đình Bắc (TP. Hải Dương); ĐT: 0912 280 375; Email: [email protected]*Nhạc sĩ Trịnh Thùy Mỹ (TP. HCM); ĐT: 0906 373 470: Email: [email protected] *PGS, TS Trần Mạnh Tuân (ĐH Thủy Lợi); ĐT: 0913 530 266; Email: [email protected] NHÓM DIỄN ĐÀN TRÊN MẠNG FACEBOOK: Chủ nhiệm Diễn đàn Lục Bát Việt Nam: Nhà thơ Nguyễn Quỳnh (Bắc Ninh); ĐT: 0965 777 523; Email: [email protected] Các Quản trị và Kiểm sát viên facebook Lục Bát Việt Nam: Nhà thơ Đồng Thị Chúc - Nhà thơ Nguyễn Bích Nên - Nhà thơ Trần Trọng Giá SÁNG LẬP WEBSITE LỤC BÁT VIỆT NAM: Nhà thơ Đặng Vương Hưng (TP. Hà Nội) Facebook: Đặng Vương Hưng; Fanpage: LỤC BÁT VIỆT NAM Điện thoại: 0913 210 520; Email: [email protected] Mời các Tác giả gửi bài cộng tác cho Ban Biên tập Lục Bát Việt Nam qua hộp thư email: [email protected] Văn phòng Thường trực Ban Biên tập Lục Bát Việt Nam: Lục Bát Hội Quán - Số 6, ngõ 40, phố Võ Thị Sáu, Q. Hai Bà Trưng, TP. Hà Nội; Ngoài địa chỉ: www.lucbat.vn, bạn có thể truy cập vào website này qua các tên miền quen thuộc: www.lucbat.net hoặc www.lucbat.com Website đang được thử nghiệm và điều hành phi lợi nhuận, bởi các tình nguyện viên. Đề nghị ghi rõ nguồn khi trích dẫn lại tư liệu.