Vị Thuốc LAI BẠC TỬ (Hột Cải Củ) | Đông Y Luận Trị

 Tên tiếng Hán: 蘿菔子

Tên dùng trong đơn thuốc: Lai bạc tử, Lai phục tử, La Bạc tử.

Phần cho vào thuốc: Hột, (Hạt)

Bào chế: Rửa sạch hạt, nếu tiêu đờm thì dùng sống, tiêu thực thì dùng sao.

Tính vị quy kinh: Lai bạc tử vị ngọt cay, tính bình. Vào hai Kinh phế, tỳ.

Công dụng: Hạ khí yên suyễn thở, hóa đờm tiêu thực.

Chủ trị: Dùng sống thì tính đi lên, hay tán đờm ở vùng ngực, ức.

Dùng chín thì tính đi xuống, hay tiêu thực giáng khí hóa đờm.Chữa ngực đầy bụng trướng, khí trệ gây đau, đi lỵ mót đi rặn không ra (hậu trọng) ho suyễn có đờm.

Ứng dụng và phân biệt:

1.  Thường sơn gây nôn đờm sốt rét. Qua đế gây nôn đờm nhiệt, ô phụ tiêm gây nôn đờm thấp. Lai bạc tử gây nôn đờm khí, Lê Lô gây nôn đờm phong, dùng đúng sở trường của mỗi vị thì rất hiệu nghiệm.
2.   Lai bạc tử dùng sống dùng sao, tác dụng hoàn toán khác nhau. Dùng sống có thể thăng có thể tán, dùng sao có thể giáng, có thể tiêu. Củ lai bạc (củ cải) tục gọi là La bạc, hàm lượng nhiều thủy phần, ăn sống thì thăng khí, ăn chín thì giáng khí, tiêu thực khoan trung, hóa đờm tán ứ. Rau cải củ gọi là Lai bạc anh, có thể cầm được ỉa chảy lâu ngày. Lai bạc tử có thể làm giảm bớt sức bổ của vị Nhân sâm và Thục địa. Nếu uống những loại thuốc bổ có Nhân Sâm, Thục địa, thì nên kiêng củ cải và cả hạt (La bạc tử).

Kiêng kỵ: Người hư nhược, nhất là cơ thể thuộc chân khí hư thì kiêng không dùng.

Liều lượng: l,5đồng cân, đến 3 đồng cân

Bài thuốc vídụ: Bài La Bạc tử tán (Chứng trị chuẩn thằng phương) Chữa trẻ em ho suyễn thở gấp, có tiếng khò khè (hoặc tiếng chép chép).

Lai bạc tử, Ma hoàng, Đăng tâm thảo, Tạo giáp tử, Cam thảo, tán nhỏ, mỗi lần uống một đồng cân.

Tham khảo: Mùa đông lạnh cóng bị mọc nhọt sưng đau chưa vỡ, lấy một củ cải cắt ngang, cho vào lửa nướng chín, cắt bỏ chỗ cháy đen, sát vào chỗ đau, nguội thì thay miếng khác, làm như vậy vài ba ngày là tiêu hết.

Theo: Đông dược thiết yếu – Viện Nghiên Cứu Trung Y

Bộ Y tế nước Công hòa Nhân Dân Trung Hoa

Người dịch : Lương y Trần Văn Quảng

Hiệu đính : Lương y Vũ Xuân Quang

Trung Ương Hội Đông Y Việt Nam