Viết Bài PR/phỏng Vấn Cá Nhân: Công Thức để Có 1 Bài Viết ăn Tiền

Có phóng viên báo nọ xin hẹn phỏng vấn 1 ông cán bộ có cách kinh doanh online sáng tạo, tui thay mặt đứng ra làm việc với nhà báo (làm trợ lý hình ảnh ko công thôi). Sáng nay mở email, nhận được list câu hỏi mà thấy giận ghê nơi.

Thứ nhất là, với bệnh nghề nghiệp, tui đã mắc công soạn ra 1 bài viết dài 2 trang, kể về quá trình và hoạt động kinh doanh của ổng, với mong muốn là một cách hỗ trợ thông tin và họ sẽ lưu ý những điểm đáng nói về ổng. Vì không có ai hiểu rõ mình bằng chính mình, nên hy vọng qua đó phóng viên họ hiểu về những gì mình làm một cách tường tận và kể lại một cách đủ hấp dẫn. Nhưng có vẻ họ quăng bài đó vào xó xỉnh nào đó chưa thèm ngó mắt đến trước khi động tay làm bảng câu hỏi này. Bằng chứng là họ gọi business nhỏ nhỏ của ông là công ty, còn xem ông như 1 CEO rất tầm cỡ.

Thứ hai, có vẻ như bảng câu hỏi được họ nhắm mắt nhân bản cả trăm lần để phỏng vấn cả trăm người nên không hề có một “may đo” riêng cho phù hợp từng người. Một ông cán bộ nhà nước, một ông nông dân cũng có cách tiếp cận phỏng vấn, khai thác thông tin không khác gì 1 chủ doanh nghiệp. Cứ cho là đây chỉ là bản câu hỏi thăm dò, khi tiếp xúc phỏng vấn ổng thì họ sẽ gạn lọc dần, nhưng quay trở lại vấn đề thứ nhất, nếu họ bớt lười mà đọc bài giới thiệu của tui, thì sẽ đặt những câu hỏi trúng mục tiêu hơn, tiết kiệm thời gian cho cả hai bên hơn.

Đây không phải là lần đầu tui gặp cách phỏng vấn củ chuối. Trước kia có 1 lần, một chị phóng viên ở 1 tờ báo cũng lớn dành cho phụ nữ cũng ngỏ ý muốn phỏng vấn tui như 1 gương mặt 8X năng động. Sau khi dành 1 buổi trao đổi với chị ở cty, lúc chị gởi lại bài, tui thật sự bất ngờ về mức độ nhạt nhẽo của bản thân mình: nguyên bài viết đơn thuần là kể lể, tốt nghiệp trường gì, ra trường đi làm cho công ty nào, sở thích, mục tiêu là gì… Mặc dù lúc đó mới ra trường hơn 1 năm, nhưng tui nghĩ không có nghĩa là không có gì để viết. Một cây bút sắc sảo sẽ biết khai thác khía cạnh “ăn tiền” của một cá nhân, cho dù con người đó có tẻ nhạt cách mấy. Chứ nếu rập khuôn một công thức, thì một cô gái trẻ mới ra trường 1, 2 năm không thể nào có một profile hay ho, phong phú như một CEO hay người đi làm thuê 20 năm kinh nghiệm. Sau đó chị và tui ngồi lại với nhau 1 buổi nữa, tui cũng cố gắng chỉ ra 1 vài nét mà chị nên nhấn mạnh, nhưng có vẻ cũng không làm cho chị cảm được. Sau đó tui đề nghị khỏi đăng bài, vì mình đọc vào còn thấy chán chính mình thì đem lên mặt báo làm gì cho tốn 1 trang báo mà không ai thèm đọc.

Với kinh nghiệm viết bài lăng xê trót lọt nhiều cá nhân, nhiều business, nay lại ngứa nghề nên tui tạm đúc kết ra công thức cho các bạn PR có thể áp dụng cho 1 bài viết dạng chân dung doanh nghiệp, gương mặt doanh nhân hay bài phỏng vấn lãnh đạo. Lưu ý đây là công thức của riêng tui nên có thể ko tránh khỏi thiếu sót, các bạn có thể áp dụng và tự hoàn thiện thêm. Công thức viết tắt ngắn gọn là SIGMA trong đó: – S: Story – I: Innovation – G: Green – M: Motto – A: Activity

Ngoài các yếu tố này ra thì có nhiều yếu tố khác có thể xây dựng nên bài viết, nhưng chỉ cần khai thác sâu 1 trong 5 yếu tố này là đủ ép phê rồi. Và không nên có quá 2 yếu tố trong cùng 1 bài viết, vì tham lam quá sẽ làm bài viết rối rắm, mất trọng tâm. Xin giải thích rõ hơn về từng yếu tố như sau:

➡Story: Kể một câu chuyện, ai cũng có một cơ duyên, một con đường đến với việc kinh doanh của mình, họ đã làm điều đó như thế nào, và có được ngày hôm nay ra sao, trăm trở hay động lực gì để mà phải làm nó… Đây sẽ là một yếu tố thu hút bởi vì người ta đọc nó thường có mục đích: thoả mãn tò mò, nhu cầu thông tin hoặc là học hỏi người đi trước. Điều cần lưu ý là câu chuyện đó phải đủ ly kỳ, đặc sắc, không phải kiểu như: “Con đường trở thành triệu phú của một thanh niên 25 tuổi: Đi làm nhà nước 2 năm, rồi cưới được cô vợ con nhà đại gia, ông già vợ để lại cho thừa kế khu resort 5 sao và hàng chục bất động sản, thế là thành doanh nhân triệu phú”. Và cũng phải khác biệt, không đi vào lối mòn, kiểu như: “Chàng trưởng phòng IT bỏ lương 2000$ về mở quán bán chân gà nướng”, trong lịch sử ngành báo chí VN mỗi ngày có tám chục bài viết ra đời với cùng mô típ thế này nhưng có vẻ các phóng viên vẫn chưa thấy chán thì phải 😉, thay vì vậy thử ghi là “Chàng trưởng phòng IT cãi vợ bỏ việc về bán chân gà nướng” xem có gây tò mò hơn không nào? Một điều nữa là không nói mấy cái sự thật tất nhiên, kiểu như: “Chàng trai Bạc Liêu kiếm tiền tỷ nhờ nuôi tôm thẻ chân trắng” (thường mấy người nuôi tôm họ kiếm tiền tỷ không à, kể chuyện như vậy không khác gì kể chuyện là chàng trai 9X mới ra trường đã kiếm ngay được việc làm). Lưu ý là làm gì làm, không được bịa ra chuyện từ không thành có cho hấp dẫn, sẽ ảnh hưởng đến hình ảnh cá nhân, công ty.

➡Innovation: Nghĩa là Đổi mới, cải tiến, sáng tạo. Sản phẩm, dịch vụ của người viết có phải là một phát minh, sáng tạo mang tính tiên phong, đột phá trên thị trường? Hay họ cải tiến từ một cái cũ để làm cho tiện lợi, thông minh, đặc sắc hơn, ví dụ tạo nắp khoen cho trái dừa hay phin giấy cho cà phê như 1 vài người bạn trong friend list của tui đã làm? Ngay cả đơn thuần như mua đi bán lại, thì cũng có khía cạnh có thể khai thác, ví dụ bí quyết nào giúp họ chọn những sản phẩm đúng gu thị trường, để tránh tồn kho và bán ế, làm thế nào để có thể bành trướng một chuỗi bán lẻ cả trăm cửa hàng thần tốc trong vòng 1 năm trên toàn quốc như 1 chị trong friend list của tui đã làm.

➡Green: Khía cạnh bền vững, đây đang là một xu hướng thời thượng khi mà nhận thức của con người về các vấn đề môi trường và xã hội đang ngày càng gia tăng. Sản phẩm, dịch vụ đó có góp phần cải thiện môi trường, ngăn chặn các tác động xấu đến trái đất và môi trường sống? Nó có giúp tiết kiệm chi phí, tiết kiệm năng lượng hay tài nguyên trái đất, chẳng hạn như tận dụng phụ phẩm sản xuất và rác thải để chế thành những thứ dùng được, ví dụ như là dĩa làm từ lá cây như một bạn trong friend list của tui đã giới thiệu? Nó có đóng góp gì cho xã hội, cho cộng đồng hay thế giới, chẳng hạn như giảm số lượng của quân đoàn xì ke trên địa bàn công ty hoạt động nhờ tạo ra nhiều việc làm tại chỗ.

➡Motto: Phương châm kinh doanh, bao hàm nhiều khía cạnh như triết lý kinh doanh, tuyên bố về giá trị sản phẩm, văn hoá công ty. Đây là nền tảng đã giúp nhiều công ty, tổ chức phát triển mạnh mẽ, chiêu mộ nhân tài, gia tăng lòng trung thành và sự cống hiến của nhân viên cho công ty, nên cũng là một khía cạnh đáng đề cập. Nhưng một điều cần lưu ý là nó cũng phải có gì đó đáng nói, hoặc phải đưa ví dụ cụ thể chứ không phải hô khẩu hiệu suông thì công ty nào cũng nói được. Ví dụ như ở Thế giới di động, để thực hiện triết lý “Nói gì làm nấy”, bài báo đã thuật lại sếp đã dành thời gian và hành động như thế nào để tạo cho nhân viên thói quen họp hành đúng giờ và đi gặp khách hàng, đối tác luôn đến trước giờ hẹn.

➡Activity: Hoạt động bán hàng, tiếp cận thị trường của họ có gì hay ho, đáng học hỏi, ví dụ một siêu thị trưng bày hàng hoá thế nào, tổ chức combo khuyến mãi ra sao để khách mua nhiều? Nếu Hoạt động bán hàng, tiếp cận thị trường cũng bình thường, thì họ có nỗ lực làm marketing, xây dựng thương hiệu ra sao, ví dụ ship nước hoa bằng siêu xe để viral? Nếu cách marketing hay tiếp cận thị trường cũng chẳng có gì hay ho sáng tạo lắm, thì chế độ chăm sóc khách hàng, bán hàng, bảo hành, hậu mãi của họ có gì đáng nói không? Việc quản lý kho, quản lý chi phí của họ có gì hơn người không? Nếu đã gọi là kinh doanh thành công thì phải có ít nhất một cái gì đó hơn người, chứ không thể là do họ may mắn đơn thuần. Hãy đặt bản thân mình vào vị trí người đọc, hãy nghĩ mình sẽ học hỏi được gì từ người nêu trong bài viết này để có thể có được một business thành công như họ.

Thôi bài đến đây cũng dài rồi, hy vọng mọi người đều sẽ có những bài báo hấp dẫn, thu hút cho chính mình và tổ chức của mình, không thua gì các phóng viên thứ thiệt nhé.

Chia sẻ:

• Facebook
• X