Virus Corona Và Những Bài Học Từ Đại Dịch Cúm Tây Ban Nha - BBC

Có thể bạn quan tâm

Virus corona và những bài học từ Đại dịch cúm Tây Ban Nha

- Tác giả, Stephen Dowling
- Vai trò, BBC Future
15 tháng 3 2020

Sau Thế Chiến Thứ Nhất, đại dịch cúm quét khắp thế giới, giết chết ít nhất 50 triệu người. Sự kiện khủng khiếp này có thể dạy cho ta những bài học gì trong đại dịch cúm Covid-19 hiện nay?

Một trăm năm trước, một thế giới đang phải gượng dậy sau cuộc chiến toàn cầu vốn đã giết chết chừng 20 triệu người đột ngột phải tranh giành sự sống với một thứ thậm chí còn khủng khiếp hơn: bùng phát dịch cúm.

Covid-19: 'Bệnh nhân số 0' là ai?

Covid-19: Vì sao người dân đổ xô đi mua hàng?

Cúm Tây Ban Nha 1918 giết hàng triệu người bất kể giàu nghèo

Nụ hôn tử thần và gia vị cuộc sống

Đại dịch cúm mà về sau này được gọi là cúm Tây Ban Nha được cho là khởi phát từ những trại huấn luyện quân sự tù túng, chen chúc ở Mặt Trận Phía Tây.

Tình trạng mất vệ sinh - đặc biệt là ở cách chiến hào dọc biên giới Pháp - đã tạo điều kiện cho việc ủ bệnh và rồi lây lan mạnh.

Skip Đọc nhiều nhất and continue readingĐọc nhiều nhất

Phía sau việc Bộ Công an không ngừng mở rộng quyền lực
Bộ Công an Việt Nam khởi tố, ông Nguyễn Đình Thắng nói gì?
Tiết lộ đáng chú ý từ hàng triệu tài liệu Epstein mới được công bố
Vì sao Trung Quốc gấp rút xử tử 11 thành viên của một gia tộc mafia khét tiếng

End of Đọc nhiều nhất

Cuộc chiến kết thúc vào tháng 11/1918, nhưng khi những người lính trở về nhà thì họ cũng mang virus theo cùng, và thiệt hại sinh mạng còn lớn hơn so với những tổn thất trong chiến tranh đang chờ đợi; khoảng từ 50 triệu cho đến 100 triệu người được cho là đã tử vong vì đại dịch này.

Kể từ đó đến nay, thế giới đã phải trải qua nhiều đại dịch, trong đó có ít nhất là ba trận bùng phát cúm, nhưng không có đại dịch nào gây chết người khủng khiếp và lan rộng đến thế.

Vào lúc thế giới đang phản ứng lại nạn dịch Covid-19, BBC Future nhìn lại sự kiện dịch cúm Tây Ban Nha hồi hơn 100 năm trước để xem ta có thể học được gì từ một trong những nạn dịch tàn phá thế giới ghê gớm nhất trong lịch sử gần đây.

Viêm phổi thường là kẻ sát thủ

Nhiều người trong số những nạn nhân tử vong do Covid-19 đã có sẵn một chứng bệnh nào đó liên quan đến phổi, khiến cho hệ miễn dịch trong cơ thể trở nên yếu đi khi phải chống lại virus.

Đây là điểm tương đồng với dịch cúm Tây Ban Nha, tuy phải nói rằng tỷ lệ tử vong do Covid-19 thấp hơn nhiều lần so với cúm Tây Ban Nha.

Những người cao tuổi và những người có hệ miễn dịch không đủ mạnh - là nhóm chiếm đa số trong những ca tử vong từ lúc dịch bệnh xuất hiện cho đến nay - dễ bị tổn thương hơn đối với các kiểu nhiễm trùng dẫn đến bệnh viêm phổi.

Ít nơi có thể thoát được dịch bệnh

Việc đi lại bằng đường hàng không mới chỉ đang trong giai đoạn trứng nước khi xảy ra đại dịch cúm Tây Ban Nha. Nhưng không có mấy nơi trên Trái Đất thoát được tác động kinh khủng của nó. Mức độ lan ra khắp thế giới của nó chậm hơn, đi theo đường hoả xa và xe chở khách chạy bằng hơi nước thay vì bằng đường hàng không như hiện nay. Một số nơi đã đứng vững được trong vài tháng, thậm chí vài năm trước khi dịch cúm tràn tới tàn phá, cướp đi nhiều sinh mạng.

Nhưng một số nơi đã giữ được cho dịch cúm không lan tới, thường là nhờ áp dụng các kỹ thuật căn bản mà về sau này được sử dụng trong suốt cả trăm năm qua.

Nhân loại sẽ không tránh khỏi đại dịch cúm chết chóc?

Bạn sẽ làm gì nếu biết trước ngày mình lìa đời

Nơi sự can đảm chặn đứng được Cái chết Đen

Tại Alaska, một cộng đồng cư dân ở Vịnh Bristol đã hầu như không bị hề hấn gì. Họ đóng cửa trường học, cấm các buổi tụ tập đông người nơi công cộng, và cắt đứt liên lạc giữa ngôi làng với con đường chính. Đây là một hình thức công nghệ thấp của việc áp dụng lệnh cấm đi lại đã được dùng tại ở một số vùng ngày nay, chẳng hạn như tại Vũ Hán của Trung Quốc và vùng bắc Italy, nhằm chặn tình trạng virus corona lan rộng.

Các bác sỹ đã mô tả bệnh cúm Tây Ban Nha như một "nạn diệt chủng về y tế lớn nhất trong lịch sử".

Vấn đề không chỉ ở chỗ nó giết chết bao nhiêu người, mà là một lượng rất lớn các nạn nhân tử vong thuộc nhóm dân số trẻ, khoẻ mạnh.

Thông thường, một hệ miễn dịch khoẻ mạnh có thể đối phó được một cách hợp lý đối với cúm, nhưng loại cúm này tấn công nhanh tới mức nó áp đảo hệ miễn dịch, dẫn đến tình trạng phản ứng thái quá, được gọi là bão cytokine (tức là cơn bão các phân tử protein được tiết ra từ tế bào của hệ thống miễn dịch), làm dịch tràn màng phổi, khiến cho phổi trở thành hồ chứa hoàn hảo cho đợt nhiễm trùng thứ hai.

Điều thú vị là những người cao tuổi lại không dễ bị lây nhiễm, có lẽ bởi họ đã trải qua một loại cúm rất giống với cúm Tây Ban Nha, xảy ra với nhiều cộng đồng dân số hồi thập niên 1830.

Với chủng virus corona mới đang hoành hành hiện nay, người cao tuổi và người có bệnh nền được coi là nhóm nhiều rủi ro nhất. Dẫu cho tỷ lệ tử vong thấp, nhưng tỷ lệ này ở những người trên 80 tuổi lại rất cao.

Y tế công là hàng phòng thủ tốt nhất

Cúm Tây Ban Nha bùng phát vào thời điểm thế giới vừa trải qua một cuộc chiến toàn cầu, khi mà các nguồn lực công cần cấp nhất đều được hướng tới phục vụ quân sự.

Ý tưởng về một hệ thống y tế công khi đó còn đang trong giai đoạn trứng nước - ở nhiều nơi, chỉ tầng lớp trung lưu hoặc giàu có mới có khả năng đi khám bác sỹ.

Trận cúm giết chết nhiều người ở các khu ổ chuột và các khu nghèo đô thị, trong các cộng đồng dân không được ăn uống đủ dinh dưỡng, không có điều kiện sinh hoạt vệ sinh, và thường là ở những người đã có bệnh nền.

Dịch cúm đã thúc đẩy sự phát triển những hệ thống y tế công tại các nước phát triển, do các khoa học gia và chính phủ cách nước nhận ra rằng các đại dịch có thể lan ra nhanh chóng hơn so với trước kia.

Việc chữa trị cho từng trường hợp một sẽ là không đủ - để đối phó với các đại dịch trong môi trường đô thị, chính phủ các nước cần phải huy động các nguồn lực như thể họ đang trong thời chiến, phải cách ly những người có triệu chứng bị bệnh, tách các ca bị bệnh nhẹ khỏi các ca bị nặng hơn, và hạn chế việc đi lại di chuyển của người dân, để bệnh dịch có thể dần dần tự biến mất.

Các biện pháp y tế cộng đồng mà chúng ta thấy đang được áp dụng ngày nay ở nhiều nước trên thế giới nhằm nỗ lực chặn sự lây lan của virus corona là một trong những tác dụng lâu bền nhất của đại dịch cúm Tây Ban Nha.

Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Future.

Covid-19: 'Bệnh nhân số 0' là ai?
3 tháng 3 năm 2020
Covid-19: Vì sao người dân đổ xô đi mua hàng?
9 tháng 3 năm 2020
Cúm Tây Ban Nha 1918 giết hàng triệu người bất kể giàu nghèo
12 tháng 11 năm 2018
Nụ hôn tử thần và gia vị cuộc sống
30 tháng 1 năm 2020
Yêu lành mạnh với bao cao su 'chay'
20 tháng 12 năm 2019
Cách ngủ ngon hơn trong khoảng thời gian ngắn hơn
8 tháng 12 năm 2019

Tin chính

Ông bà Clinton điều trần trước Quốc hội về vụ Epstein
29 phút trước
Bị gọi là 'kẻ thù': Phóng viên BBC Steve Rosenberg nói về thế đi trên dây khi đưa tin từ Nga
3 giờ trước
Bộ Công an Việt Nam khởi tố, ông Nguyễn Đình Thắng nói gì?
2 tháng 2 năm 2026

BBC giới thiệu

Từ bộ trưởng Công an đến tổng bí thư: Ông Tô Lâm xây dựng và củng cố quyền lực như thế nào?
23 tháng 1 năm 2026
Đại hội 14: Đảng chọn tổng bí thư như thế nào?
22 tháng 1 năm 2026
Vì sao ông Tô Lâm và đội ngũ nhạy cảm về 'phe phái' trong Đảng? - bài 2
18 tháng 1 năm 2026
Đại tướng Phan Văn Giang: rào cản và cơ hội trên hành trình vào Bộ Ngũ
15 tháng 1 năm 2026
Ghế thủ tướng cho ông Lê Minh Hưng: cơ hội và những ẩn số
14 tháng 1 năm 2026
Ông Trump có thể 'chiếm' Greenland bằng cách nào?
8 tháng 1 năm 2026
GDP Việt Nam sẽ vượt Thái Lan ngay trong năm 2026?
7 tháng 1 năm 2026
Chiến lược an ninh quốc gia của ông Trump đẩy châu Âu vào thế khó
10 tháng 1 năm 2026
Vì sao Vingroup rút khỏi 'dự án cống hiến' đường sắt cao tốc Bắc-Nam?
25 tháng 12 năm 2025

Covid-19: 'Bệnh nhân số 0' là ai?
3 tháng 3 năm 2020
Covid-19: Vì sao người dân đổ xô đi mua hàng?
9 tháng 3 năm 2020
Cúm Tây Ban Nha 1918 giết hàng triệu người bất kể giàu nghèo
12 tháng 11 năm 2018
Nụ hôn tử thần và gia vị cuộc sống
30 tháng 1 năm 2020
Yêu lành mạnh với bao cao su 'chay'
20 tháng 12 năm 2019
Cách ngủ ngon hơn trong khoảng thời gian ngắn hơn
8 tháng 12 năm 2019

Tin chính

Ông bà Clinton điều trần trước Quốc hội về vụ Epstein
29 phút trước
Bị gọi là 'kẻ thù': Phóng viên BBC Steve Rosenberg nói về thế đi trên dây khi đưa tin từ Nga
3 giờ trước
Bộ Công an Việt Nam khởi tố, ông Nguyễn Đình Thắng nói gì?
2 tháng 2 năm 2026

BBC giới thiệu

Từ bộ trưởng Công an đến tổng bí thư: Ông Tô Lâm xây dựng và củng cố quyền lực như thế nào?
23 tháng 1 năm 2026
Đại hội 14: Đảng chọn tổng bí thư như thế nào?
22 tháng 1 năm 2026
Vì sao ông Tô Lâm và đội ngũ nhạy cảm về 'phe phái' trong Đảng? - bài 2
18 tháng 1 năm 2026
Đại tướng Phan Văn Giang: rào cản và cơ hội trên hành trình vào Bộ Ngũ
15 tháng 1 năm 2026
Ghế thủ tướng cho ông Lê Minh Hưng: cơ hội và những ẩn số
14 tháng 1 năm 2026
Ông Trump có thể 'chiếm' Greenland bằng cách nào?
8 tháng 1 năm 2026
GDP Việt Nam sẽ vượt Thái Lan ngay trong năm 2026?
7 tháng 1 năm 2026
Chiến lược an ninh quốc gia của ông Trump đẩy châu Âu vào thế khó
10 tháng 1 năm 2026
Vì sao Vingroup rút khỏi 'dự án cống hiến' đường sắt cao tốc Bắc-Nam?
25 tháng 12 năm 2025

1Phía sau việc Bộ Công an không ngừng mở rộng quyền lực
2Bộ Công an Việt Nam khởi tố, ông Nguyễn Đình Thắng nói gì?
3Tiết lộ đáng chú ý từ hàng triệu tài liệu Epstein mới được công bố
4Vì sao Trung Quốc gấp rút xử tử 11 thành viên của một gia tộc mafia khét tiếng
5Bị gọi là 'kẻ thù': Phóng viên BBC Steve Rosenberg nói về thế đi trên dây khi đưa tin từ Nga
6Thấy gì từ phim tài liệu về vợ ông Trump?
7Trung Quốc tử hình thêm bốn thành viên của một gia đình mafia tại Myanmar
8Sau Đại hội 14, Đảng sắp xếp bàn cờ nhân sự cấp cao như thế nào?
9Lý do khiến giá vàng tăng kỷ lục rồi đảo chiều
10Thêm một nạn nhân vụ Epstein nói bị đưa đến Anh để quan hệ tình dục với ông Andrew

Từ khóa » đại Dịch Cúm Tây Ban Nha 1920

Viêm phổi thường là kẻ sát thủ

Ít nơi có thể thoát được dịch bệnh

Y tế công là hàng phòng thủ tốt nhất

Tin liên quan

Covid-19: 'Bệnh nhân số 0' là ai?

Covid-19: Vì sao người dân đổ xô đi mua hàng?

Cúm Tây Ban Nha 1918 giết hàng triệu người bất kể giàu nghèo

Nụ hôn tử thần và gia vị cuộc sống

Yêu lành mạnh với bao cao su 'chay'

Cách ngủ ngon hơn trong khoảng thời gian ngắn hơn

Tin chính

Ông bà Clinton điều trần trước Quốc hội về vụ Epstein

Bị gọi là 'kẻ thù': Phóng viên BBC Steve Rosenberg nói về thế đi trên dây khi đưa tin từ Nga

Bộ Công an Việt Nam khởi tố, ông Nguyễn Đình Thắng nói gì?

BBC giới thiệu

Từ bộ trưởng Công an đến tổng bí thư: Ông Tô Lâm xây dựng và củng cố quyền lực như thế nào?

Đại hội 14: Đảng chọn tổng bí thư như thế nào?

Vì sao ông Tô Lâm và đội ngũ nhạy cảm về 'phe phái' trong Đảng? - bài 2

Đại tướng Phan Văn Giang: rào cản và cơ hội trên hành trình vào Bộ Ngũ

Ghế thủ tướng cho ông Lê Minh Hưng: cơ hội và những ẩn số

Ông Trump có thể 'chiếm' Greenland bằng cách nào?

GDP Việt Nam sẽ vượt Thái Lan ngay trong năm 2026?

Chiến lược an ninh quốc gia của ông Trump đẩy châu Âu vào thế khó

Vì sao Vingroup rút khỏi 'dự án cống hiến' đường sắt cao tốc Bắc-Nam?

Tin liên quan

Covid-19: 'Bệnh nhân số 0' là ai?

Covid-19: Vì sao người dân đổ xô đi mua hàng?

Cúm Tây Ban Nha 1918 giết hàng triệu người bất kể giàu nghèo

Nụ hôn tử thần và gia vị cuộc sống

Yêu lành mạnh với bao cao su 'chay'

Cách ngủ ngon hơn trong khoảng thời gian ngắn hơn

Tin chính

Ông bà Clinton điều trần trước Quốc hội về vụ Epstein

Bị gọi là 'kẻ thù': Phóng viên BBC Steve Rosenberg nói về thế đi trên dây khi đưa tin từ Nga

Bộ Công an Việt Nam khởi tố, ông Nguyễn Đình Thắng nói gì?

BBC giới thiệu

Từ bộ trưởng Công an đến tổng bí thư: Ông Tô Lâm xây dựng và củng cố quyền lực như thế nào?

Đại hội 14: Đảng chọn tổng bí thư như thế nào?

Vì sao ông Tô Lâm và đội ngũ nhạy cảm về 'phe phái' trong Đảng? - bài 2

Đại tướng Phan Văn Giang: rào cản và cơ hội trên hành trình vào Bộ Ngũ

Ghế thủ tướng cho ông Lê Minh Hưng: cơ hội và những ẩn số

Ông Trump có thể 'chiếm' Greenland bằng cách nào?

GDP Việt Nam sẽ vượt Thái Lan ngay trong năm 2026?

Chiến lược an ninh quốc gia của ông Trump đẩy châu Âu vào thế khó

Vì sao Vingroup rút khỏi 'dự án cống hiến' đường sắt cao tốc Bắc-Nam?

Phổ biến

Liên Hệ