Võ Đang (núi) – Wikipedia Tiếng Việt

"Võ Đang" đổi hướng tới đây. Đối với các định nghĩa khác, xem Võ Đang (định hướng). Tổ hợp công trình cổ tại núi Võ Đang

Di sản thế giới UNESCO
Vị trí	Hồ Bắc, Trung Quốc
Tiêu chuẩn	Văn hóa: i, ii, vi
Tham khảo	705
Công nhận	1994 (Kỳ họp 18)
Tọa độ	32°24′03″B 111°00′14″Đ / 32,400833°B 111,003889°Đ / 32.400833; 111.003889
Vị trí của Võ Đang tại Hồ BắcXem bản đồ Hồ BắcVõ Đang (núi) (Trung Quốc)Xem bản đồ Trung Quốc

Võ Đang
"Núi Võ Đang" trong tiếng Trung giản thể và phồn thể
Phồn thể	武當山
Giản thể	武当山
Phiên âm Tiếng Hán tiêu chuẩn Bính âm Hán ngữ Wǔdāng shān Wade–Giles Wu3-tang1 shan1 Tiếng Ngô Latinh hóa Ghu入 taon平 sae平 Tiếng Quảng Châu Latinh hóa Yale Móuh-dōng Sāan Việt bính Mou5-dong1 Saan1 Tiếng Mân Nam POJ tiếng Mân Tuyền Chương Bú-tong-soaⁿ

Dãy núi Võ Đang (giản thể: 武当山; phồn thể: 武當山; Hán-Việt: Vũ Đang sơn; bính âm: Wǔdāng Shān) còn có tên là núi Thái Hòa là một dãy núi nhỏ nằm ở phía nam thành phố Thập Yển, Tây Bắc của tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc. Tại đây có tổ hợp phức hợp của các đền thờ và tu viện Đạo giáo gắn liền với vị thần Trấn Vũ. Võ Đang được coi là cái nôi của võ thuật Thái Cực quyền, Bát Quái chưởng và Đạo giáo, đối cực với Phật giáo của Chùa Thiếu Lâm.[1] Đây cũng là một trong Tứ đại Đạo giáo danh sơn của Trung Quốc và là một địa điểm hành hương quan trọng của Đạo giáo.

Địa lý

[sửa | sửa mã nguồn]

Trên bản đồ Trung Quốc, Võ Đang sơn (tiếng Trung: 武当山) là để chỉ toàn bộ dãy núi chạy theo hướng Đông-Tây dọc theo rìa phía nam của sông Hán Thủy và một nhóm đỉnh núi nằm tại nhai đạo Võ Đang Sơn của Đan Giang Khẩu thuộc Thập Yển. Khu vực cụ thể này chính là nơi được gọi là cái nôi của Đạo giáo.[2]

Đỉnh cao nhất của dãy núi là Hải Bạt cao 1612 mét,[2][3]. Một số người coi nó là một phần của Dãy núi Đại Ba (大巴山),[3] một hệ thống núi lớn hơn nằm ở phía tây Hồ Bắc, Thiểm Tây, Trùng Khánh và Tứ Xuyên.

Lịch sử

[sửa | sửa mã nguồn]

Đây là khu phong cảnh rất nổi tiếng, là đất thánh của võ thuật Đạo giáo (đạo thờ Lão Tử tức Thái thượng lão quân), Đạo giáo ở Võ Đang sơn bắt đầu từ đời Chu do Doãn Hỉ mở. Theo truyền thuyết, Doãn Hy về ở ẩn tại Võ Đang sơn dưới chân vách đá Tam Thiên Môn.[4]

Đời Hán có Mã Minh Sinh, Âm Trường Sinh hai thầy trò cùng đến tu đạo ở núi Võ Đang, từ đó trở đi các người ở ẩn, người thanh cao đến tu đạo tại đây. Đạo giáo ở núi Võ Đang thịnh vượng nhất vào thời Minh. Việc này có quan hệ trực tiếp đến việc cướp ngôi vua của Yên vương Chu Đệ và việc đề xướng tín ngưỡng đức Chân Vũ.

Chân Vũ tức Huyền Vũ là một trong bốn vị thần tinh tú bốn phương được sùng bái từ thời cổ đại. Trong nhị thập bát tú, bảy ngôi sao phương Bắc hình tựa Quy Xà (rùa rắn) vì nằm vào phương Bắc, phối hợp với nước màu đen vì thế gọi là "Huyền", Quy Xà thân có vẩy Kỳ Lân ("lân giáp") nên gọi là "Vũ". Đến thời Bắc Tống vì kỵ huý nên đổi là "Chân Vũ".

Đầu đời Minh Kiện Văn Đế (gọi theo niên hiệu của Minh Huệ Đế làm vua từ 1399-1403 tên là Chu Doãn Văn, sau bị Thành Tổ là Chu Đệ cướp ngôi) dùng bọn Tề Thái bày mưu cướp đoạt của các "phiên" (tên chỉ các thuộc quốc hoặc các thân vương trấn giữ biên ải xa kinh đô). Yên Vương Chu Đệ cất quân chống lại, sử gọi là "Tĩnh Nạn". Nhưng Chu Đệ là một phiên vương lại đem quân đánh Thiên Tử, về danh nghĩa, thanh thế đều không có lợi vì vậy phải mượn đến oai thần thánh.

Thần Chân Vũ trấn thủ phương Bắc nên cũng bị Yên vương Chu Đệ ở phương Bắc lấy làm hình ảnh phản chiếu lại thanh uy trên thiên quốc.

Theo truyền thuyết, lúc đúc tượng thần Chân Vũ đã đúc giống hệt Chu Đệ. Cướp được ngôi đế xong, năm Vĩnh Lạc thứ 10 (1412) Minh Thành Tổ Chu Đệ lệnh cho Thị lang bộ Công là Quách Tiến, Long Bình hầu Trương Tín cùng Phò mã Đô úy Mộc Tích Lâm Sơn đốc công xây dựng cung quán ở núi Võ Đang, dùng đến rất nhiều lương tiền trong kho nhà nước, trưng dụng quân dân hơn 30 vạn người kéo dài 11 năm, từ châu thành Cổ Phong có cung Vĩnh Lạc đến Kim điện trên Thiên trụ phong lát đường bằng đá xanh dài hơn 70 km, dọc đường xây dựng 8 cung, hai quán, 36 am, 72 miếu đá, 39 cầu, 12 đình đài... thành cả một quần thể kiến trúc vĩ đại, tổng diện tích xây dựng là 160 vạn mét vuông. Quy mô rất to, tốn phí cực lớn, nói quá lên là trước đó chưa từng có.

Địa điểm thờ phượng đầu tiên là đền thờ Ngũ Long được xây dựng theo lệnh của Đường Thái Tông.[5] Các cấu trúc đặc biệt được xây dựng thêm vào triều đại nhà Tống và Nguyên. Khu phức hợp nhất nhất được xây dựng trên dãy núi là từ thời nhà Minh (thế kỷ 14-17) khi Minh Thành Tổ tuyên bố thờ Hắc Thần hoặc Trấn Vũ.[5] Đền thờ thường xuyên phải xây dựng lại và không phải toàn bộ cấu trúc của nó còn nguyên vẹn cho đến ngày nay. Công trình lâu đời nhất còn tồn tại là Kim điện núi Võ Đang có từ năm 1307.[5] Các công trình kiến trúc đáng chú ý khác gồm có Nam Nham cung được xây dựng từ 1285–1310 và mở rộng năm 1312, Tử Tiêu cung (紫霄宮) được xây dựng từ 1119-26, tái xây dựng vào năm 1413 và mở rộng năm 1803-20.[5]

Năm 1994, UNESCO đã thêm Võ Đang vào danh sách Di sản thế giới.[5][6]

Ngày 19 tháng 1 năm 2003, Ngọc Chân cung 600 năm tuổi đã vô tình bị thiêu rụi bởi đệ tử của một trường võ thuật. Đám cháy bùng phát khiến ba căn phòng có diện tích 200 mét vuông thành tro bụi. Bức tượng Trương Tam Phong mạ vàng thường được đặt ở trong cung may mắn được chuyển đến một tòa nhà khác ngay trước đám cháy.[7]

Thắng cảnh

[sửa | sửa mã nguồn]

• Khu vực ngắm cảnh Kim Đỉnh: Tại đây có Kim điện núi Võ Đang là công trình bằng gỗ khung đồng, là kiến trúc cổ nhất tại Võ Đang.
• Khu thắng cảnh Nam Nham: Nằm ở sườn núi là nơi có nhiều kiến trúc đáng chú ý như Nam Nham cung, Tử Tiêu cung, miếu thờ Lang Mai (榔梅祠). Trong đó Tử Tiêu cung là một trong những kiến trúc hoàn chỉnh nhất tại đây
• Thắng cảnh vườn Phúc Thọ Khang Ninh
• Huyền Nhạc môn: Là thắng cảnh nằm ở chân núi phía bắc của Võ Đang là nơi có cổng Huyền Nhạc, Ngọc Hư cung, Nguyên Hòa quán
• Thắng cảnh Thái Tử Pha
• Thắng cảnh Quỳnh Đài
• Thắng cảnh Ngũ Long cung

Hình ảnh

[sửa | sửa mã nguồn]

• Phúc Thọ Khang Ninh - Long Tuyền quán
• Huyền Đế điện (玄帝殿)
• Tử Tiêu cung (紫霄宮)
• Phúc Thọ Khang Ninh － Dân Sinh đài (民生台)
• Phúc Thọ Khang Ninh － Cầu Thiên Tân (天津桥)
• Phòng thờ phượng bên trong Tử Tiêu cung
• Quỳnh đài Trung quan (琼台中观)
• Tam Thanh điện (三清殿)
• Khu phức hợp
• Di chỉ Ngọc Hư cung (玉虚宫遗址)
• Tiêu Dao cốc (逍遥谷)
• Thái Tử Pha (太子坡)
• Giếng Ma Châm (磨针井)
• Thái Hòa cung (太和宫)

Danh xưng

[sửa | sửa mã nguồn]

• Thiên Hạ Đệ Nhất Sơn.

Xem thêm

[sửa | sửa mã nguồn] Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Võ Đang (núi).

• Võ Đang phái

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]

1. ^ "Bản sao đã lưu trữ". Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 1 năm 2015. Truy cập ngày 20 tháng 4 năm 2019.
2. ^ a b Road Atlas of Hubei (湖北省公路里程地图册; Hubei Sheng Gonglu Licheng Dituce), published by 中国地图出版社 SinoMaps Press, 2007, ISBN 978-7-5031-4380-9. Page 11 (Shiyan City), and the map of the Wudangshan world heritage area, within the back cover.
3. ^ a b Atlas of World Heritage: China. Long River Press. ngày 1 tháng 1 năm 2005. tr. 99–100. ISBN 978-1-59265-060-6. Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2012.
4. ^ Wang, Fang (ngày 11 tháng 5 năm 2004). "Pilgrimage to Wudang". Beijing Today. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2008.
5. ^ a b c d e Centre, UNESCO World Heritage. "Ancient Building Complex in the Wudang Mountains". whc.unesco.org.
6. ^ http://www.wudanglife.com/index.php?route=info&id=2
7. ^ "China's world heritage sites over-exploited". China Daily. ngày 22 tháng 12 năm 2006. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2008.

x t s Du lịch tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc)
Thành phố Vũ Hán • Hoàng Hạc lâu • Chùa Quy Nguyên • Chùa thắng cảnh Đông Hồ • Nhà lưu niệm cánh mạnh Vũ Xướng Cánh Mạng Tân Hợi • Khu thắng cảnh núi Cửu Cung • Thành phố Tương Phàn • Khu thắng cảnh Long Trung • Thần Nông Giá • Núi Võ Đang •Thành phố Trung Tường •Lăng Minh Hiếu •Thành phố Kinh Châu •Viện bảo tàng Kinh Châu •Thành phố Nghi Xướng •Đập Cát Châu •Thành phố Tùng Châu •Khu thắng cảnh núi Đại Hồng

x t s Di sản thế giới tại Trung Quốc
Đông	Vườn cây cảnh cổ điển ở Tô Châu Phúc Kiến Thổ Lâu Vườn quốc gia Lư Sơn Hoàng Sơn Tam Thanh Sơn Thái Sơn Vũ Di Sơn Khổng miếu, Khổng lâm và Khổng phủ ở Khúc Phụ Làng cổ Nam An Huy, Tây Đệ và Hoành thôn Cảnh quan văn hóa Tây Hồ, Hàng Châu Cổ Lãng Tự : Khu định cư quốc tế lịch sử Di tích khảo cổ của thành phố Lương Chử Các khu bảo tồn chim di trú dọc theo Bờ biển Hoàng Hải - Vịnh Bột Hải (Giai đoạn I) Tuyền Châu: Trung tâm thương mại Thế giới thời Tống-Nguyên
Trung Nam	Quần thể kiến trúc cổ trên núi Võ Đang Khu lịch sử Ma Cao Hồ Bắc Thần Nông Giá Điêu Lâu và các làng ở Khai Bình Hang đá Long Môn Các công trình lịch sử ở Đăng Phong, bao gồm cả Chùa Thiếu Lâm và Đài quan sát Đăng Phong Cảnh quan văn hóa Nghệ thuật đá Hoa Sơn Tả Giang Thắng cảnh Vũ Lăng Nguyên Ân Khư
Tây Nam	Di tích hóa thạch Trừng Giang Tượng khắc đá Đại Túc Quần thể Lịch sử của Cung điện Potala, bao gồm cả Chùa Đại Chiêu và La Bố Lâm Khải Cảnh quan văn hóa Ruộng bậc thang của người Hà Nhì ở Hồng Hà Hoàng Long Cửu Trại Câu Thành cổ Lệ Giang Nga Mi Sơn, cùng Lạc Sơn Đại Phật Núi Thanh Thành và công trình thủy lợi Đô Giang Yển Khu bảo tồn Gấu Trúc Lớn tại Tứ Xuyên Khu bảo tồn Tam Giang Tịnh Lưu tại Vân Nam Phạm Tịnh sơn Các đồn điền chè cổ trên dãy núi Vân Hải tại Phổ Nhĩ
Bắc	Ngũ Đài sơn Tị Thử Sơn Trang và Ngoại Bát Miếu, bao gồm các Phổ Đà Thừa Chi, Tu Minh Phúc Thọ, Phổ Nhạc, Phổ Nhân, Phổ Hựu, An Viễn, Thù Tượng và Chùa Phổ Ninh Cung điện triều Minh-Thanh tại Bắc Kinh và Thẩm Dương Di chỉ người vượn Bắc Kinh tại Chu Khẩu Điếm Thành cổ Bình Dao Di Hòa viên, một Khu vườn Hoàng gia tại Bắc Kinh Thiên Đàn, đàn tế trời Hoàng gia tại Bắc Kinh Thượng Đô Hang đá Vân Cương Bắc Kinh trung trục tuyến
Đông Bắc	Kinh thành và lăng mộ Cao Câu Ly Cung điện triều Minh-Thanh tại Bắc Kinh và Thẩm Dương
Tây Bắc	Lăng mộ Tần Thủy Hoàng cùng Đội quân đất nung Hang Mạc Cao Tân Cương Thiên Sơn Thanh Hải Hy Nhĩ
Nhiều vùng	Vạn Lý Trường Thành Trung Quốc Đan Hà Lăng tẩm hoàng gia Minh-Thanh Karst Nam Trung Quốc Đại Vận Hà Con đường tơ lụa: Mạng đường Trường An - Hành lang Thiên Sơn1 Các di chỉ Thổ ty Sa mạc Ba Đan Cát Lâm
1 Chung với Kazakhstan và Tajikistan

x t s Dãy núi Trung Quốc
Tây Bắc	Altay (A Nhĩ Thái) Thiên Sơn Altyn-Tagh (A Nhĩ Kim) Kỳ Liên Sơn Côn Lôn Arkatag (A Nhĩ Khách) Khả Khả Tây Lý Bayan Har (Ba Nhan Khách Lạp) A'nyê Maqên (A Ni Mã Khanh) Tanggula (Đường Cổ Lạp) Karakoram (Khách Lạt Côn Lôn) Tần Lĩnh Lục Bàn Sơn Hạ Lan Tây Khuynh
Tây Nam	Himalaya (Hi Mã Lạp Nhã) Cương Để Tư Tanggula (Đường Cổ Lạp) Nyenchen Tanglha (Niệm Thanh Đường Cổ Lạp) Hoành Đoạn Cung Lai Đại Tuyết Sơn Sa Lỗ Lý Mang Khương Nộ Sơn Cao Lê Cống Côn Lôn Cống Ca Sơn Vô Lượng Sơn Ai Lao Sơn Ngũ Liên Phong Ô Mông Sơn Miêu Lĩnh Đại Lâu Đại Ba Mễ Thương Sơn
Đông Bắc	Đại Hưng An Lĩnh Tiểu Hưng An Lĩnh Trường Bạch Trương Quảng Tài Lĩnh Hoàn Đạt Cáp Đạt Lĩnh Long Cương Thiên Sơn
Hoa Bắc	Yên Sơn Âm Sơn Thái Hành Sơn Ngũ Đài sơn Lã Lương Sơn Vương Ốc Sơn Trung Điều Sơn
Trung Nam	Đại Biệt Phục Ngưu Hào Sơn Hùng Nhĩ Đồng Bách Vũ Đang Sơn Mạc Phụ Sơn Kinh Sơn Vu Sơn Vũ Lăng Tuyết Phong Cửu Nghi Ngũ Lĩnh Đại Dữu Lĩnh Kị Điền Lĩnh Manh Chử Lĩnh Đô Bàng Lĩnh Việt Thành Lĩnh Dao Sơn Cửu Liên Thập Vạn Đại Sơn Vân Khai Đại Sơn Lục Chiếu Sơn Ngũ Chỉ Sơn
Hoa Đông	Vân Đài Sơn Thiên Mục Sơn Nhạn Đãng Sơn Hội Kê Sơn Quát Thương Sơn Tiên Hà Lĩnh Động Quan Sơn Vũ Di Sơn Đái Vân Sơn Hoàng Sơn Cửu Hoa Sơn La Tiêu Hoài Ngọc Sơn Vu Sơn Thái Sơn Lao Sơn Mao Sơn
Thể loại:Địa hình Trung Quốc

x t s Các núi linh thiêng của Trung Quốc
Ngũ Nhạc	Đông Nhạc Thái sơn Tây Nhạc Hoa sơn Nam Nhạc Hành sơn Bắc Nhạc Hằng sơn Trung Nhạc Tung sơn
Tứ đại Phật giáo danh sơn	Nga Mi Sơn Cửu Hoa sơn Phổ Đà sơn Ngũ Đài sơn
Tứ đại Đạo giáo danh sơn	Võ Đang sơn Long Hổ sơn Tề Vân sơn Thanh Thành sơn
Tam Sơn	Hoàng sơn Lư sơn Nhạn Đãng sơn
Ngũ Trấn sơn	Đông Trấn Nghi sơn Tây Trấn Ngô sơn Nam Trấn Hội Kê sơn Bắc Trấn Y Vu Lư sơn Trung Trấn Hoắc sơn
Tây Tạng Tứ đại Thần sơn	Tạp Ngõa Cách Bác phong A Ni Mã Khanh sơn Cương Nhân Ba Tề phong Ca Đóa Giác Ốc
Khác	Thiên sơn Trường Bạch sơn Lao sơn Côn Luân sơn Chung Nam sơn Cống Dát sơn Châu Mục Lãng Mã phong (Everest) Đại Ba sơn Núi Lão Quân