Xây Dựng Hệ Thống Lương Thực - Thực Phẩm Toàn Cầu Bền Vững

Tại thời điểm quan trọng này, thế giới đang đối mặt với nhiệm vụ lịch sử là chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm, thay đổi triệt để cách thế giới sản xuất và tiêu thụ lương thực thực phẩm thông qua một cách tiếp cận tổng thể và phối hợp. Điều này đòi hỏi các nhà lãnh đạo thế giới phải thay đổi tư duy, các chính sách và mô hình kinh doanh.

Đây cũng là nội dung trọng tâm của hội nghị trù bị cho Hội nghị thượng đỉnh Hệ thống lương thực thế giới, vừa diễn ra tại trụ sở Tổ chức Lương Nông LHQ (FAO) ở Rome, Italy. Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Bình Minh đã tham dự trực tuyến và phát biểu tại phiên họp cấp cao về “Thúc đẩy sáng tạo ở các quốc gia để chuyển đổi các hệ thống lương thực - thực phẩm”.

Tại hội nghị, nhiều ý kiến thống nhất rằng hệ thống lương thực thực phẩm ngày nay chưa được phát triển đúng cách và ở nhiều nơi trên thế giới, các hệ thống này không hiệu quả, thiếu tính bao trùm và bền vững. Dữ liệu mới nhất của LHQ cho thấy nạn chặt phá rừng để gieo trồng, tạo dựng các hệ thống lương thực thực phẩm là nguyên nhân tạo ra 30% lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính toàn cầu, khiến nó trở thành nguyên nhân hàng đầu gây tình trạng biến đổi khí hậu.

Việc chuyển đổi các hệ thống lương thực thực phẩm toàn cầu thông qua thay đổi cách thức quản lý, điều hành và sử dụng càng đặc biệt cấp thiết bởi vì chúng cũng là nguyên nhân gây ra 80% tổn thất đa dạng sinh học trên thế giới. Đây là những yếu tố rất quan trọng đối với sức khỏe của hàng tỷ người, cũng như việc đạt được các SDG, nhất là những mục tiêu liên quan đến việc làm, phát triển kinh tế và bất bình đẳng.

Những tác động nghiêm trọng về sức khỏe và kinh tế do tỷ lệ suy dinh dưỡng và các bệnh không lây nhiễm liên quan đến chế độ ăn uống đang trở nên rõ ràng. Người dân các nước thu nhập thấp và trung bình cùng người nghèo bị ảnh hưởng nhiều nhất. Đồng thời, đại dịch COVID-19 đã phơi bày những điểm yếu và sự mong manh trong các hệ thống lương thực thực phẩm.

Chế độ ăn uống và các hệ thống lương thực thực phẩm cung cấp chúng là trung tâm của những thách thức liên quan đến suy dinh dưỡng, sức khỏe con người, suy thoái tài nguyên thiên nhiên và biến đổi khí hậu. Theo báo cáo do FAO và các đối tác công bố tháng 7/2021, năm 2020, khoảng 10% dân số toàn cầu - lên tới 811 triệu người - bị suy dinh dưỡng, cho thấy thế giới sẽ cần nỗ lực nhiều hơn để thực hiện cam kết chấm dứt nạn đói vào năm 2030. Trên các thị trường giao dịch quốc tế, giá lương thực thế giới tháng 6/2021 đã tăng 33,9% so với cùng kỳ năm trước.

Chế độ ăn dưới mức tối ưu hiện đang gây ra 20% số ca tử vong sớm (do bệnh tật) trên toàn thế giới. Kết quả là áp lực gia tăng nhanh chóng lên các hệ thống chăm sóc sức khỏe đang phải đối mặt với các bệnh liên quan đến chế độ ăn uống - bao gồm đột quỵ, tim mạch và tiểu đường. Các cá nhân và gia đình bị ảnh hưởng có nguy cơ bị cuốn vào những chu kỳ đói nghèo và bất bình đẳng giữa các thế hệ.

Tính đến nay, hầu hết các quốc gia đều không đạt được các mục tiêu dinh dưỡng do Đại Hội đồng y tế thế giới đặt ra cho năm 2025 như giảm 40% tình trạng suy dinh dưỡng thể thấp còi ở trẻ em từ năm 2010 đến năm 2025, giảm 50% tỷ lệ thiếu máu ở phụ nữ vào năm 2025; tình trạng béo phì ở trẻ em đã tăng gần gấp ba lần trên toàn thế giới kể từ năm 1975, hiện đang ảnh hưởng đến mọi quốc gia trên hành tinh.

Các hệ thống lương thực thực phẩm vốn đã rơi vào khủng hoảng từ trước đại dịch COVID-19 nay càng chịu tác động mạnh. COVID-19 đã gây ra sự gián đoạn chưa từng có trong các tương tác xã hội, ảnh hưởng đến cả việc cung và cầu lương thực thực phẩm. Những gián đoạn đối với việc làm, thu nhập và nguồn cung cấp lương thực đã làm gia tăng và làm trầm trọng thêm tình trạng bất bình đẳng hiện có.