Xô Viết Nghệ Tĩnh – Wikipedia Tiếng Việt

Đối với các định nghĩa khác, xem Xô Viết Nghệ Tĩnh (định hướng).

Bài viết hoặc đoạn này cần được wiki hóa để đáp ứng tiêu chuẩn quy cách định dạng và văn phong của Wikipedia. Xin hãy giúp sửa bài viết này bằng cách thêm bớt liên kết hoặc cải thiện bố cục và cách trình bày bài.

Xô Viết Nghệ - Tĩnh là tên gọi chỉ phong trào đấu tranh của lực lượng công nhân và nông dân ở Nghệ An và Hà Tĩnh trong năm 1930-1931 chống lại đế quốc Pháp tại Việt Nam. Tên gọi Xô viết Nghệ Tĩnh xuất phát từ sự hình thành các "xã bộ nông" mà những người cộng sản gọi là "Xô viết".[2]

Cao trào Xô Viết Nghệ Tĩnh
Một phần của Phong trào giải phóng dân tộc Việt Nam (1885–1945)
Thời gian 1930–1931 Địa điểm Nghệ An và Hà Tĩnh Kết quả Nhiều cuộc biểu tình tự vệ vũ trang kết hợp yêu sách chính trị, kết hợp đấu tranh bạo động và đấu tranh chính trị nổ ra. Cuối cùng bị quân đội Pháp trấn áp và tan rã.
Tham chiến
Đảng Cộng sản Đông Dương Xứ ủy Trung Kỳ Tự vệ Đỏ	Cộng hoà Pháp  Liên bang Đông Dương Xứ bảo hộ Trung Kỳ Nhà Nguyễn
Chỉ huy và lãnh đạo
Trần Phú (POW) Nguyễn Đức Cảnh   Nguyễn Phong Sắc   Lê Mao   Lê Viết Thuật Nguyễn Văn Uy Nguyễn Thị Nhuyễn Trần Hai Bạt	Pierre Marie Antoine Pasquier Aristide Eugène Le Fol Trần Ủ Trần Đàng Trần Tiêu Lê Toàn Lê Văn Trì Hà Văn Bân Nguyễn Văn Liêm
Thương vong và tổn thất
1.760 người chết[1]	Không rõ

Phong trào này được mở đầu bằng cuộc biểu tình ngày 1 tháng 5 năm 1930 của công nhân khu công nghiệp Bến Thủy và nông dân thuộc 5 xã ven thành phố Vinh. Từ đó đến tháng 8 năm 1930, ở vùng Nghệ Tĩnh đã có đến 97 cuộc bãi công và biểu tình của công nhân và nông dân, trong đó đáng chú ý là cuộc bãi công kéo dài của công nhân Nhà máy Diêm đã dẫn đến cuộc tổng bãi công của toàn thể công nhân khu công nghiệp Bến Thủy. Đứng đằng sau những vụ việc này là sự chỉ đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương thông qua Xứ ủy Trung Kỳ (hệ thống cơ sở của Đảng Cộng sản Đông Dương ở vùng này).

Từ tháng 9 năm 1930, các cuộc biểu tình vũ trang tự vệ quy mô lớn kết hợp với các yêu sách chính trị liên tiếp nổ ra của nông dân các huyện Nam Đàn, Thanh Chương, Can Lộc, Hưng Nguyên, v.v... làm cho bộ máy chính quyền thực dân Pháp và bộ máy chính quyền địa phương (vốn bị coi là bù nhìn) [3] của nhà Nguyễn lâm vào tình trạng tê liệt và tan rã. Dưới sự chỉ đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, tổ chức nông hội (xã bộ nông) ở những nơi chính quyền tan rã đã kiểm soát và thành lập chính quyền mới với hình thức giống như hệ thống Xô viết.[4]

Chính quyền Xô viết đầu tiên được hình thành hàng loạt tại nhiều xã thuộc các huyện, thị xã: Thanh Chương, Nam Đàn, Anh Sơn, Nghi Lộc, Vinh - Bến Thủy, Can Lộc, Thạch Hà, Đức Thọ, Hưng Nguyên, Hương Sơn...

Các chính quyền Xô viết một mặt thi hành các chính sách mới, mặt khác phá bỏ hệ thống chính quyền cũ, trưng thu đất, thóc gạo, tiền bạc của các địa chủ, đồng thời ra yêu sách cải thiện điều kiện lao động với các chủ xưởng, chủ tàu ở vùng này.

Tuy vậy những chính quyền kiểu này chỉ tồn tại sau bốn, năm tháng do bị chính quyền của thực dân Pháp phối hợp với chính quyền địa phương của triều đình Nhà Nguyễn trấn áp làm cho nó tan rã và giải thể.

Xô Viết Nghệ Tĩnh được đánh giá là đỉnh cao của phong trào Cách mạng trong những năm 1930 - 1931[4] và theo các tài liệu ở Việt Nam hiện hành thì đây là cuộc khởi nghĩa đầu tiên dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam kể từ khi ra đời.

Mục lục

• 1 Phong trào công nông năm 1930
  • 1.1 Nguyên nhân nổi dậy
  • 1.2 Diễn biến
• 2 Sự hình thành các Xô viết
• 3 Bị đàn áp và tan rã
• 4 Tưởng niệm và di tích lịch sử
  • 4.1 Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh
  • 4.2 Di tích lịch sử
    • 4.2.1 Nghệ An
    • 4.2.2 Hà Tĩnh
• 5 Trong văn học - nghệ thuật
• 6 Tham khảo
• 7 Xem thêm
• 8 Liên kết ngoài