Xót Xa đồng Ruộng Bỏ Hoang

Ruộng đất nuôi sống nông dân, gắn với nông dân từ bao đời nay. Vậy mà nông dân lại tự nguyện viết đơn xin trả lại ruộng. Chuyện tưởng lạ nhưng lại đang diễn ra ở nhiều địa phương. Nông dân chán ruộng, “ly nông” đang là một hiện tượng đáng lo ngại.

Câu chuyện 7 hộ dân xã Lam Sơn (huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương) trả lại ruộng canh tác gần đây được ví như giọt nước tràn ly. Hiện tượng này đã diễn ra nhiều năm tại vùng quê đồng bằng sông Hồng.

Làm đơn xin trả ruộng

Gia đình bà Bùi Thị Dung (thôn Thọ Xuyên, xã Lam Sơn, huyện Thanh Miện (Hải Dương) là một trong 7 hộ dân làm đơn xin trả lại ruộng 03 (ruộng phân theo khẩu cho nông dân, có giấy Chứng nhận quyền sử dụng đất) cho địa phương. Căn nhà cấp 4 lụp xụp, cũ kỹ phản ánh cuộc sống còn nhiều khó khăn. Bà Dung chia sẻ: “Trong số hơn 2 sào của gia đình, tôi đã trả lại 1 sào ở vùng trũng do ở đó cấy khó khăn, năng suất thấp, nhà chỉ còn hai vợ chồng già không xoay xở được. Con cái thì bỏ đi làm việc trên thành phố vì thấy làm ruộng cực quá mà thu nhập không đáng là bao”.

Khi thấy nhà bà Dung có phóng viên đến tìm hiểu thực trạng tình trạng nông dân bỏ hoang ruộng lúa, gần chục người trong thôn đã đến giãi bày về tình trạng nông dân chán ruộng. Theo ông Bùi Công Hà, hàng xóm bà Dung, ở đây, nhiều hộ bỏ ruộng cấy. Ngay như nhà ông cũng không cấy mà để cho hộ liền kề cấy. Thực tế những hộ dân bỏ ruộng đều là những hộ không có người làm, ruộng manh mún nhỏ lẻ nằm xen kẽ. Bà con tính toán: làm ruộng vất vả nhưng lãi chẳng được là bao.

Còn tại quê lúa Thái Bình, theo lịch nông vụ đến thời điểm này là đã kết thúc gieo cấy. Tuy nhiên, nhiều thửa ruộng vẫn bị bỏ hoang, mặc dù những thửa ruộng này đã được cày, bừa xong xuôi. Thậm chí, cả những thửa được xem là “bờ xôi ruộng mật” cũng bỏ không trồng cấy.

“Nhà có 3 người con nhưng tất cả đều đi làm ăn xa hết, ruộng thì có nhưng chẳng có người để làm. Tôi phải xin trả lại trên 800 m2 ruộng cho chính quyền địa phương. Giờ tuổi già sức yếu, con cái lại đi làm ăn xa, không có người để làm thì phải trả lại ruộng”- bà Mai Thị Men, xã Vũ Hội, huyện Vũ Thư (Thái Bình) cho biết.

Theo ông Nguyễn Ngọc Doanh, Chủ tịch xã Hòa Bình, huyện Kiến Xương (Thái Bình), Hòa Bình là một xã thuần nông, ngoài làm ruộng ra trong xã không có nghề phụ nào khác, nhưng do làm ruộng quá khó khăn khiến nhiều người dân trong xã đã làm đơn trả lại đất. Không phải bây giờ mà từ năm 2005, xã đã nhận được đơn của người dân trong xã xin trả đất do gieo cấy kém hiệu quả. Ở thời điểm đó xã đã có tới 30 người nộp đơn, số người nộp trả đất tập trung ở vùng sông Lấp. Đây là vùng ruộng xa, chua, gieo cấy kém hiệu quả. Cũng theo ông Doanh, từ đó đến nay năm nào xã cũng nhận được những lá đơn xin trả lại ruộng.

Bán rẻ “tấc vàng”

Ông Vũ Đình Mầm, cán bộ địa chính xã Hòa Bình, huyện Kiến Xương, Thái Bình cho biết toàn xã Hòa Bình hiện có 300 ha ruộng, trong đó có tới 15 ha người dân không muốn cấy trồng và 5 ha hiện giờ là bỏ hoang hoàn toàn: “Chúng tôi cũng có báo cáo và đề nghị là về phía Nhà nước thì chúng ta cũng đã giảm hết các khoản đóng góp của hộ nông dân rồi, nhưng các khoản đóng góp của thôn, của xã vẫn còn rất nhiều. Chúng tôi cũng nguyện vọng tha thiết là làm sao Nhà nước vẫn tiếp tục giúp đỡ nông dân để làm sao các khoản đóng góp về trường học, điện, trạm xá, mầm non thì không phải đóng góp hoặc có thì chỉ một chút thôi. Mặt khác cũng nên phân ra các địa phương người ta giàu thì vận động mức đóng góp cao, các địa phương thuần nông thì mức đóng góp phải khác. Nói cách khác các chính sách phải khác nhau để giúp các địa phương vươn lên phát triển”.

Tuy không trả ruộng nhưng cho ruộng mà không có người cấy là tình trạng diễn ra khá phổ biến ở Bắc Ninh. Ở xã Việt Đoàn, huyện Tiên Du, Bắc Ninh có 11.000 dân xưa nay vẫn luôn gắn bó với đồng ruộng, quanh năm hai sương một nắng. Thế nhưng vài năm trở lại đây, lác đác xuất hiện các tình trạng chán ruộng, bỏ ruộng. Nơi đây còn có nhiều hộ đã bán ruộng. “Giá bán chỉ có 70 triệu đồng/sào. Người nào có tiền thì mua. Thành ra người dân rất hoang mang”- ông Vương Hữu Bằng, trưởng xóm Đồng Cỏ (thôn Liên Ấp, xã Việt Đoàn) cho biết.