Xứ Tuyết - Lê Huy Hoàng's Blog

Vì sao những gì đẹp thì lại thường buồn?

Tôi định bắt đầu như thế cho một bài viết nho nhỏ về cái đẹp. Nhưng rồi tôi đọc “Xứ tuyết”, và nhận ra, cuốn tiểu thuyết của Yasunari Kawabata ẩn chứa những thi vị hòa hợp thật tuyệt vời với những ý tứ của tôi.

Về “Xứ tuyết” và tác giả của nó, Yasunari Kawabata, có lẽ sẽ thừa nếu nói nhiều thêm về danh tiếng. Yasunari Kawabata là nhà văn người Nhật đầu tiên được trao giải Nobel Văn chương năm 1968. Còn “Xứ tuyết” vẫn được biết đến như là một kiệt tác hàng đầu của Kawabata, quốc bảo của văn học Nhật Bản.

Cốt truyện của “Xứ tuyết” không dài dòng, không rắc rối, thực ra có thể tóm tắt trong vài câu đơn giản. Nhân vật chính Shimamura là một trưởng giả, nhờ kế thừa gia nghiệp mà có một cuộc sống an nhàn, hưởng thụ. Chàng là người có nhạy cảm với nghệ thuật, với cái đẹp, và đem lòng yêu mến với “xứ tuyết”, nơi chàng đến du ngoạn trong những tháng ngày nhàn tản và cũng là nơi mà cái đẹp thơ mộng thấm nhuần cả cuốn tiểu thuyết.

Shimamura đến “xứ tuyết” lần đầu tiên vào một mùa xuân, và chàng đã gặp nàng Geisha tên Komako. Komako là một cô gái đơn thuần, nhưng không nông cạn. Nàng là kiểu người mà đám người trí giả sẽ bảo là không có gì nổi bật, một con người bình thường, sống cuộc đời bình thường với những tháng ngày trôi đi nơi thôn quê, không có mục tiêu gì lớn lao, không có lý tưởng gì đặc biệt. Nhưng nội tâm nàng phong phú một cách bản năng, nhạy cảm và tốt lành như thể bản chất. Với một bản tâm như vậy, nhưng do hạn chế trong sự giáo dục mà nàng được hưởng cũng như sự đơn điệu của cuộc sống, nàng trở thành một người đôi khi như thể chất chứa đầy những đam mê và nhạy bén, đôi khi lại u uẩn, không sao giãi bày suy nghĩ của mình.

Ở một đoạn:

Cô nói với anh về các cuốn tiểu thuyết cô đã đọc, nhưng câu chuyện của cô lại không liên quan gì mấy với cái mà người ta vẫn thường gọi là “văn học”. Các quan hệ của cô về mặt này với những người ở đây chỉ giới hạn ở việc trao đổi các tập sách mỏng và các tạp chí phụ nữ. Còn cô phải trau dồi sự ham thích đọc sách báo của cô, được chăng hay chớ và không hề phân biệt, không lựa chọn, không hề bận tâm đến văn chương, cô tự kiếm lấy cả những sách báo mà khách có thể để lại trong phòng của họ.

Một đoạn khác:

Komako đã ngước mắt lên nhìn bầu trời trong trẻo ở phía trên tuyết trắng. “Khi thời tiết thế này, tiếng đàn nghe khác hẳn”. Độ âm vang phong phú, sức hòa âm mạnh mẽ, quả thật đúng như lời cô nói. Và còn nhiều cái đặc biệt nữa, bởi khung cảnh, trong sự cô đơn thân mật này, xa những nhốn nháo của thành phố, xa những xảo thuật của sân khấu, không có những bức tường của nhà hát, không có công chúng, ở giữa lòng buổi sáng mùa đông quang đãng này, ở giữa sự trong suốt như pha lê mà ở đó, chất pha lê của âm nhạc hình như tung tiếng hát rung cảm và tinh khiết của nó đến tận những đỉnh núi đầy tuyết ở tít xa, tận đường chân trời. Tự mình tập đàn hát ở vùng núi hẻo lánh này, phải chăng Komako đã được thấm đẫm những nguồn thần diệu, những sức mạnh huyền bí và những đức hạnh của thiên nhiên ở đây mà có lẽ cô không biết? Đó là thiên nhiên hùng vĩ và hoang dã của vùng cao núi non và thung lũng. Hay là ngay trong sự cô đơn, cô cũng tìm được sức mạnh chiến thắng của ý chí ghê gớm trong cô, nó giúp cô chế ngự được cả những khó khăn của bản thân? Vì cho dù có được học chút ít kiến thức sơ đẳng nhưng chỉ tập theo sách mà chơi được những bản nhạc khó, lại chịu luyện đàn đến mức thuộc lòng cả bài, thì rõ ràng đó là một chiến thắng lớn lao của ý chí.

Thường khi đối thoại cùng Shimamura, Komako vẫn hay bất chợt nói lên một ý nào đó, rồi lại gạt phắt đi không muốn đề cập đến nó nữa. Có rất nhiều điều muốn nói, nhưng vì sao đó lại không thể nên lời. Họ thường nhắc đến sự “vô ích”. Những việc làm vô ích, những suy nghĩ vô ích, sự gặp gỡ vô ích, sự tồn tại vô ích. Shimamura đam mê tìm hiểu nghệ thuật múa phương Tây, nhưng chính anh chưa bao giờ xem múa phương Tây.

Thật ra, trong niềm say mê với đối với một điều lạ lẫm và xa xôi này của anh không chỉ vì tính tò mò, mà đó là do Shimamura cảm thấy một niềm vui thích tinh khiết hơn và những thú vị tuyệt đỉnh vì anh không thể trực tiếp xem các buổi biểu diễn, cũng như không được tận mắt nhìn các nghệ sĩ phương Tây múa balê. Không bao giờ anh muốn xem bất kỳ buổi diễn balê nào của người Nhật: Đối với anh, không gì thú vị hơn là viết về balê và bàn luận về nghệ thuật biên đạo múa mà lại chỉ hoàn toàn dựa vào sự uyên bác sách vở. Nghệ thuật múa balê anh không bao giờ xem, trở thành giấc mơ về một thế giới khác, thiên đường của sự hài hòa và sự hoàn hảo tột đỉnh, chiến thắng của mỹ học thuần túy.

Shimamura quả thực là một nhà trưởng giả rảnh rỗi, với những thú vui “vô ích”.

Nhưng có lẽ chính Shimamura không hề biết rằng anh nhìn nhận cô cũng dưới một góc độ như anh nhìn nhận môn balê phương Tây vậy.

Những cái gì đẹp thì thường buồn. Tại sao vậy? Bởi vì cũng như tất cả những thứ khác trên thế gian này, những thứ đẹp đều có lúc phải kết thúc. Kết thúc một điều đẹp đẽ là điều gì đó vô cùng buồn bã, nuối tiếc. Cho nên khi thấy thứ đẹp đẽ thì thường buồn, vì đã dự cảm trước sự tiêu tán của nó. Một khung cảnh đẹp, một áng thơ đẹp, một người con gái đẹp…

Shimamura có lẽ chính là có cái dự cảm như thế, cho nên anh mới tiếp xúc môn múa phương Tây theo kiểu “kính nhi viễn chi”. Với Komako cũng vậy. Sự lơ lửng trong mối quan hệ của anh với nàng cũng lơ lửng như với những điều đẹp đẽ khác. Shimamura đến “xứ tuyết”, rồi lại ra đi, rồi lại đến. “Xứ tuyết” hình như không còn là điểm đến du ngoạn nữa, mà trở nên thiết thân như quê nhà. Nhưng đó là một quê nhà không bao giờ anh thực sự sở hữu, cũng như nàng Komako là một người con gái đẹp mà vĩnh viễn chỉ là qua đường cho dù anh có quay lại gặp nàng thêm bao nhiêu lần, cũng như môn múa phương Tây anh không bao giờ xem dù nghiên cứu sách vở rất nhiều. Shimamura yêu cái đẹp, hình như luôn sợ nỗi đau mất đi cái đẹp nên không bao giờ dấn thân đủ sâu, mà cũng có vẻ như anh nghiện chính cái nỗi sợ đó. “Xứ tuyết” bao phủ, đến và đi, luôn mang trong mình vẻ đẹp, tất nhiên, đồng thời chừng như cũng luôn “vô ích”, cái để lại sau cùng chỉ là sự buồn bã và nuối tiếc mênh mông.

Còn có nàng Yoko nữa.

Yoko xuất hiện không nhiều, thực ra chỉ va chạm với Shimamura một đôi lần. Lần nào nàng cũng khiến cho Shimamura dạt dào xao xuyến, xúc động. Vẻ đẹp của Yoko, thanh âm tuyệt trần trong giọng nói của nàng có tác dụng như những chỉ dấu cho Shimamura thấy thoáng qua một cái đẹp khác. Cái đẹp khác ấy thôi thúc Shimamura tiến vào và khám phá không? Có. Nhưng cũng như với những cái đẹp đang có quanh mình, chàng không chủ tâm hay cố gắng đến với nó. Quả thực chàng nghiện cái sự mong manh lưng chừng.

Cái đẹp hòa vang, lỡ dở, ngập tràn bao phủ quanh ta đó mà luôn luôn phi thực, ở ngoài ta. Sự đau khổ, buồn nản, tiếc nuối vì lẽ đó, càng làm ta cảm rõ hơn cái hữu hạn và bé mọn của nhân sinh vô thường.

Chia sẻ:

• X
• Facebook

Thích Đang tải...

Có liên quan