Xuất Xứ điển Tích độc Lạ Đừng đánh Trống Lảng Nữa - Kiến Thức

Giải mã Xuất xứ điển tích độc – lạ: Đừng “đánh trống lảng” nữa!

(Kiến Thức) - Điển tích “đánh trống lảng” xuất phát từ một câu chuyện đàn ca có xuất xứ từ Trung Quốc.

Phong Lâm 25/08/2015 09:15 Điển tích “đánh trống lảng” xuất phát từ một câu chuyện đàn ca có xuất xứ từ Trung Quốc. Anh nghệ sĩ vụng chèo "Đánh trống lảng" là một thành ngữ gồm ba âm tiết, khá quen thuộc trong tiếng Việt. Khi muốn nói về hành động của ai đó cố tình nói lảng, nói tránh đi sang một chuyện khác mà chính người đó đang rơi vào một tình huống khó nói hoặc không muốn nói. Ví dụ: "Vừa nghe ông Khản nói đến chuyện cô Lạt tơ tình này nọ, Hoàn liền lấy điếu cày hút một hơi dài rồi cười cười nói nói, cố tình đánh trống lảng, tránh cặp mắt của mọi người" (Tổng tập Văn học Việt Nam); hoặc "Thôi đừng đánh trống lảng nữa. Chuyện rõ như ban ngày thì chối làm gì"... Anh chàng nào đó mà có hành động cố tình lơ đi chuyện bất lợi có liên quan đến mình thì đều có thể sử dụng thành ngữ "đánh trống lảng" này để ám chỉ. "Trống" là một loại nhạc khí rỗng, thường có hình trụ, thân bằng gỗ hay bằng kim loại, có một hoặc hai mặt được bịt da căng, khi đánh dùng dùi hay tay đập vào mặt da này để tạo ra âm thanh to và vang. Còn "lảng" là "bỏ đi, tránh đi chỗ khác một cách lặng lẽ, không muốn cho người khác nhận thấy" hoặc "chuyển sang chuyện khác, nhằm tránh vấn đề nào đó". PGS.TS Phạm Văn Tình, Viện Từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam cho biết, xuất xứ của thành ngữ này dựa trên câu chuyện dân gian sưu tầm ở vùng Liễu Đôi (Hà Nam, Trung Quốc). Có một anh chàng tên là Điển, được tham gia vào phường bát âm (dàn nhạc có 8 nhạc khí) trong một gánh hát. Anh ta chơi đàn nhị. Nhưng trong một buổi diễn xướng tại một chiếu chèo, anh kéo nhị thế nào sai phách sai tông hết cả. Bị nhắc nhở, lẽ ra anh ta phải sửa sai chơi cho đúng nhạc, đằng này anh ta lại vớ ngay cái trống bên cạnh rồi cứ thế vỗ liên hồi kỳ trận. Kết quả là tạo nên một mớ âm thanh hỗn tạp, không ra thể thống gì cả. Nhị không ra nhị, trống chẳng ra trống. Đúng là "quân hồi vô phèng". Chàng Điển năm xưa quả là người giấu dốt, thiếu tinh thần cầu thị. Có lẽ từ chuyện này mà hình thành nên thành ngữ "đánh trống lảng" mà dân gian quen dùng cho đến ngày nay: Nhị kia thì bỏ một nơi/Trống thì lại đánh vô hồi, buồn thay...

Ảnh minh họa.

Bước nhanh chậm trong lễ tế Một cách lý giải khác về điển tích “đánh trống lảng” cũng được nhiều người công nhận là xuất phát từ trong các buổi tế lễ. TS Đinh Đức Thành, Viện Hán Nôm cho rằng, khi tiến rượu, các tế viên (ông mạnh, ông bồi) phải đi khoan thai, từng bước một, theo điệu nhạc và nhịp trống từ ngoài sân vào trong cung. Khi ở trong cung trở ra, các tế viên phải bước rất nhanh theo nhịp trống dồn nhập gọi là trống lảng (tiếng giục để lảng ra cho nhanh). Sự trái ngược của các hồi trống vào – ra khiến người ta liên tưởng đến hình ảnh một người mượn cái này để “lờ” đi cái kia. Sau này, thành ngữ đánh trống lảng được dùng với nghĩa: Một người nào đó đang nghe chuyện này thì nói lảng ra chuyện khác, hoặc lảng ra chỗ khác để tránh điều bất lợi cho mình. Điệu trống lảng trong các cuộc tế lễ rất phổ biến, loạt trống khi các quan tế đi ra được gọi là trống lảng, ý là lảng ra cho mau mau chóng chóng. Cách hiểu “lái sang chuyện khác một cách cố ý, lờ đi chuyện không muốn nói đến” thể hiện cách vận dụng linh hoạt, hình ảnh ví von gần gũi của dân gian chê bai, lên án kẻ lái đi câu chuyện để tránh đi sự bất lợi cho mình. Cũng có thể do dân gian ghép từ “lảng tránh” vào đó để tạo nên từ “đánh trống lảng” cho nó có vần có điệu với nhau. Ví dụ như “dốt đặc cán mai” không có nghĩa là cái mai dốt. Cách ghép thành ngữ này khá phổ biến trong văn hóa dân gian Việt Nam. “Lảng tránh” là tránh đi không muốn gặp, tránh đi không muốn nói đến. Trong văn hóa làng xã Việt Nam, những buổi tế lễ thường thu hút cả cộng đồng dân cư tham dự, hình thức cúng tế, trống chiêng là những hình ảnh thân quen, nên việc sử dụng sự ví von này tạo ra sự thân thuộc, dễ hiểu, dễ nhớ. Một trò chơi Đánh trống lảng còn là một trò chơi phản ứng ngược rèn luyện tư duy, trí nhớ. Người điều khiển trò chơi hỏi trực tiếp một người chơi nào đó mà nội dung câu trả lời “có” hoặc “không” thì người được hỏi phải trả lời đúng câu hỏi bằng động tác lắc hoặc gật nhưng ngược với câu trả lời đúng, có thì lắc đầu, không thì gật đầu. Khi người điều khiển hỏi câu không có từ “có” hoặc “không” thì người chơi phải tìm câu trả lời không ăn nhập với câu hỏi (đánh trống lảng) để trả lời người điều khiển. Ví dụ, khi người điều khiển nói: “Hôm nay trời nắng nhỉ” thì trả lời “tôi mệt quá”. Cứ như vậy, người điều khiển thay đổi câu hỏi và người được hỏi phải thực hiện đúng yêu cầu quy định, ai trả lời sai sẽ bị phạt. Bản chất của trò chơi này cũng giống như từ đánh trống lảng, lái sang câu chuyện khác. Đây là một trò chơi tập thể khá phổ biến. Có một số ý kiến cho rằng, “lảng” là tên của một loại trống, một làng làm trống hoặc một nghề đánh trống là không đúng và không có cơ sở. Trong văn hóa dân gian, có nhiều cách để lý giải nguồn gốc một câu chuyện, một phong tục, một thành ngữ, không có cách lý giải nào là duy nhất đúng. Tùy vào quan niệm, sự hiểu biết của từng người mà chấp nhận cách lý giải nào. Dù vào cách nhìn nhận thế nào, được sử dụng trong văn cảnh nào thì ngữ nghĩa của thành ngữ vẫn không thay đổi và được chấp nhận. Ngoài “đánh trống lảng” còn có “đánh trống lấp”. Trong lễ tế thần, khi đọc văn tế, vì kiêng tên húy của thần nên người đọc văn chỉ đọc lẩm nhẩm trong miệng. Tuy vậy, vẫn sợ người ngoài biết tên húy nên khi đọc đến tên và chức tước của thần, người đánh trống còn điểm mấy tiếng trống để làm lấp tiếng người đọc. Đánh trống lúc đó gọi là trống lấp. Ngày nay, thành ngữ này thường dùng để chỉ việc kể lể lôi thôi nhằm lấp liếm câu chuyện chính hoặc che đậy lỗi lầm của mình. #đánh trống lảng #điển tích đánh trống lảng #thành ngữ đánh trống lảng #thành ngữ tục ngữ việt nam

Bài liên quan

Điển tích độc lạ “ăn hại đái nát” bắt nguồn từ đâu?

“Truy” nguồn gốc điển tích độc lạ: Dốt đặc cán mai

Ba con giáp được quý nhân phù trợ nhiều nhất trong tháng cô hồn

Giải mã Điển tích độc lạ “ăn hại đái nát” bắt nguồn từ đâu?

(Kiến Thức) - Mắng một người vô tích sự, chẳng được việc gì, người ta thường dùng câu “ăn hại đái nát”. Nhưng ít ai biết thành ngữ “đái nát” liên quan đến việc đi đòi nợ.

Mắng một người vô tích sự, vô dụng chẳng được việc gì, người ta thường dùng câu “ăn hại đái nát”. Ăn hại thì ai cũng biết, nhưng ít ai biết “đái nát” liên quan đến việc đi đòi nợ. Mắng người vô tích sự Xem chi tiết Giải mã “Truy” nguồn gốc điển tích độc lạ: Dốt đặc cán mai

(Kiến Thức) - Không phải ai cũng biết vì sao lại gọi là “dốt đặc cán mai”. Dốt thì ai cũng biết nhưng cán mai thì là cái gì? Thành ngữ này xuất phát từ đâu?

Không phải ai cũng biết vì sao lại gọi là “dốt đặc cán mai”. Dốt thì ai cũng biết nhưng cán mai thì là cái gì. Trong cuộc sống trước đây, mai – là một dụng cụ dùng để đào đất. Cán mai thường được làm bằng gỗ táu, là thứ gỗ rất đanh (cứng), đông đặc. Ngày nay, cái mai không còn nhiều trong đời sống và từ “dốt đặc cán mai” cũng ngày càng ít xuất hiện. Đầu óc đặc sệt như cán mai Xem chi tiết Giải mã Ba con giáp được quý nhân phù trợ nhiều nhất trong tháng cô hồn

(Kiến Thức) - Tháng cô hồn, người dân thường kiêng đủ thứ, nhất là chuyện làm ăn. Tuy nhiên 3 con giáp dưới đây lại gặp rất nhiều vận may, càng kinh doanh càng thuận lợi.

Tháng cô hồn sẽ đánh dấu bước ngoặt trong chuyện tình cảm của người tuổi Thân. Con giáp này gặp may từ việc kết giao bạn mới, cho tới tình yêu thêm bền chặt.

Đặc biệt, họ sẽ gặp được nhiều “quý nhân” phù trợ, giúp sức cho sự nghiệp của họ sau này. Bên cạnh đó, người tuổi Thân biết cách nắm bắt mọi cơ hội, các mối quan hệ vì ở một hoàn cảnh nào đó, chúng sẽ mang lại lợi ích.

Vận may trong tháng 7 âm còn đến với người tuổi Thân qua các ý tưởng độc đáo. Nhiều dự định của họ sẽ trở thành hiện thực. Đó được xem là động lực để họ tiến xa hơn về đường công danh và thu lại nguồn lợi nhất định.

Vận may của người tuổi Dậu năm nay chủ yếu thuộc về phương diện tài chính. Cho dù đầu tư vào bất kỳ đâu, nhỏ hay lớn, con giáp này đều bội thu. Đặc biệt, thời điểm này rất thích hợp để bạn phô diễn khả năng kinh doanh thiên bẩm của mình.

Bạn không nên ngần ngại tháng cô hồn mà lưỡng lự chuyện kiếm tiền.

Tuy nhiên, bạn cần thận trọng các mối quan hệ đối tác hoặc khách hàng vì dễ xảy ra hiểu lầm. Bạn cần chút khéo léo và kiên nhẫn, thay vì “bất chấp tất cả”. Vận may cũng giúp ích để bạn vượt qua những rắc rối.

Người tuổi Hợi sẽ phát huy được tài ăn nói khéo léo của mình để thu phục nhiều mối quan hệ phức tạp. Hơn nữa, trong tháng này, quý nhân phù trợ sẽ giúp người cầm tinh con lợn sẽ gặp nhiều chuyện suôn sẻ để giải quyết những trắc trở của tháng trước.

Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

'Thuật biến hình' có một không hai của loài trăn đẹp nhất thế giới

Trăn cây xanh (Morelia viridis) là một trong những loài bò sát nhiệt đới quyến rũ nhất, nổi bật bởi màu sắc rực rỡ và lối sống trên tán rừng.

Chuyên gia mở rộng phạm vi tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh

Các chuyên gia dự kiến sẽ mở rộng phạm vi tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh tại những hành tinh từng bị coi là quá nóng hoặc quá lạnh.

Dự đoán ngày mới 31/1/2026 cho 12 con giáp: Dậu cân nhắc

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Dậu cân nhắc lời đề nghị của đối tác và có kinh tế ổn định.

Phát hiện gây sốc hành tinh giống Trái đất 'có khả năng tồn tại sự sống'

Nhóm các nhà thiên văn học ở Australia đã xác định được một ứng viên hành tinh cách Trái đất khoảng 150 năm ánh sáng "có khả năng tồn tại sự sống".

Siêu AI của NASA tìm thấy 7.000 ứng viên hành tinh mới

Trong lần chạy đầu tiên, siêu AI ExoMiner++ của NASA đã phát hiện 7.000 ứng viên hành tinh mới từ dữ liệu của Vệ tinh Khảo sát Ngoại hành tinh (TESS).

Công cụ săn bắt cá voi khoảng 5.000 tuổi chứa bí mật khó tin

Các nhà khoa học đã tìm thấy một số công cụ săn bắt cá voi ở miền nam Brazil. Những hiện vật này có niên đại khoảng 5.000 năm tuổi.

Chúc mừng 4 con giáp làm ăn 'mát tay' nhất năm Bính Ngọ 2026

Với nền tảng vững, 3 con giáp này dễ gặp đối tác phù hợp, mở hàng suôn sẻ và tăng đều doanh thu, đặc biệt trong ngành bất động sản và dịch vụ năm 2026.

Mèo 'mất tích' ở Tây Ban Nha, đi gần 250 km để về nhà ở Pháp

Một con mèo đã nhảy ra khỏi xe cắm trại của chủ trong lúc dừng tại một trạm xăng ở Tây Ban Nha. Sau đó, nó di chuyển gần 250 km để về nhà ở Pháp.

Tận mục loài cá mập dị nhất thế giới, tài ngụy trang siêu đẳng

Cá mập thảm (Eucrossorhinus dasypogon) là một trong những loài cá mập kỳ lạ nhất đại dương, nổi bật bởi hình dáng nguỵ trang vô cùng độc đáo.

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 30/1: Bạch Dương sự nghiệp gặp khó

Theo tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 30/1, Bạch Dương gặp trở ngại đừng than vãn, cố gắng chấp nhận thực tế và kiên trì. Xử Nữ thu lợi nhuận ổn định.

Đừng bỏ lỡ

Bí ẩn cuốn sách cổ của người Maya gây tranh luận nhiều năm

Dấu tích kinh đô hùng mạnh của vương quốc Qatna 4.000 năm trước

'Thuật biến hình' có một không hai của loài trăn đẹp nhất thế giới

Chuyên gia mở rộng phạm vi tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh

Cá mè giàu dinh dưỡng, nhưng nhóm người này hạn chế ăn

TIÊU ĐIỂM

TUYỂN SINH ĐẠI HỌC 2025

Bộ GD-ĐT dự kiến giới hạn thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng đại học

Chuyên gia đề nghị không bỏ xét học bạ, siết chặt đầu ra

Chuyên gia lý giải sai sót trong tuyển sinh đại học năm 2025

AN TOÀN THỰC PHẨM

Nhiều lô sữa nhiễm độc tố, nguyên tắc chọn sữa an toàn cho trẻ

Nhiều biện pháp siết chặt an toàn thực phẩm trước Tết tại Hà Nội

Liên tiếp các ca ngộ độc cá nóc, bác sĩ khuyến cáo

LỪA ĐẢO CÔNG NGHỆ

Xuất hiện chiêu lừa online mới... dụ nạn nhân thản nhiên giao mật khẩu

Bất cẩn cài đặt ứng dụng này, coi chừng bay sạch tiền tài khoản

Thấy 8 số điện thoại này, tuyệt đối không bắt máy kẻo dính bẫy lừa

Kiến thức cần biết

Cá mè giàu dinh dưỡng, nhưng nhóm người này hạn chế ăn

Đặc sản nghe tên ngượng đỏ mặt, cách ăn lạ khiến du khách thích thú

Hai loại nước chấm Việt được vinh danh nước sốt ngon thế giới

Tận dụng nước vo gạo để cải thiện tình trạng móng tay yếu

Không chỉ là gia vị, rau húng quế giúp dạ dày 'dễ chịu' hơn

Tin mới

Từ Tết Bính Ngọ, 3 tuổi phúc lộc dồi dào, đầy rẫy quý nhân

Bước sang tháng 1 Âm lịch năm 2026, 3 con giáp này nhiều cát tinh hỗ trợ, giúp tăng danh tiếng, tài lộc và thành công trong công việc.

Siêu AI của NASA tìm thấy 7.000 ứng viên hành tinh mới

Trong lần chạy đầu tiên, siêu AI ExoMiner++ của NASA đã phát hiện 7.000 ứng viên hành tinh mới từ dữ liệu của Vệ tinh Khảo sát Ngoại hành tinh (TESS).

'Thuật biến hình' có một không hai của loài trăn đẹp nhất thế giới

Trăn cây xanh (Morelia viridis) là một trong những loài bò sát nhiệt đới quyến rũ nhất, nổi bật bởi màu sắc rực rỡ và lối sống trên tán rừng.

Dự đoán ngày mới 31/1/2026 cho 12 con giáp: Dậu cân nhắc

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Dậu cân nhắc lời đề nghị của đối tác và có kinh tế ổn định.

Công cụ săn bắt cá voi khoảng 5.000 tuổi chứa bí mật khó tin

Các nhà khoa học đã tìm thấy một số công cụ săn bắt cá voi ở miền nam Brazil. Những hiện vật này có niên đại khoảng 5.000 năm tuổi.

Mèo 'mất tích' ở Tây Ban Nha, đi gần 250 km để về nhà ở Pháp

Một con mèo đã nhảy ra khỏi xe cắm trại của chủ trong lúc dừng tại một trạm xăng ở Tây Ban Nha. Sau đó, nó di chuyển gần 250 km để về nhà ở Pháp.

Tận mục loài cá mập dị nhất thế giới, tài ngụy trang siêu đẳng

Cá mập thảm (Eucrossorhinus dasypogon) là một trong những loài cá mập kỳ lạ nhất đại dương, nổi bật bởi hình dáng nguỵ trang vô cùng độc đáo.

Cúng Rằm tháng Chạp nên cúng chay hay cúng mặn?

Ngày Rằm tháng Chạp (15 tháng 12 Âm lịch) sắp tới nên cúng chay hay dâng đồ mặn là vấn đề nhiều gia chủ quan tâm.

Chúc mừng 4 con giáp làm ăn 'mát tay' nhất năm Bính Ngọ 2026

Với nền tảng vững, 3 con giáp này dễ gặp đối tác phù hợp, mở hàng suôn sẻ và tăng đều doanh thu, đặc biệt trong ngành bất động sản và dịch vụ năm 2026.

Chuyên gia mở rộng phạm vi tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh

Các chuyên gia dự kiến sẽ mở rộng phạm vi tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh tại những hành tinh từng bị coi là quá nóng hoặc quá lạnh.

Ôm thân cây suốt 72 giờ để lập kỷ lục Guinness thế giới

Một nhà hoạt động môi trường người Kenya đã phá kỷ lục Guinness thế giới với việc ôm quanh thân cây trong 72 giờ liên tục.

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 30/1: Bạch Dương sự nghiệp gặp khó

Theo tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 30/1, Bạch Dương gặp trở ngại đừng than vãn, cố gắng chấp nhận thực tế và kiên trì. Xử Nữ thu lợi nhuận ổn định.

Phát hiện gây sốc hành tinh giống Trái đất 'có khả năng tồn tại sự sống'

Nhóm các nhà thiên văn học ở Australia đã xác định được một ứng viên hành tinh cách Trái đất khoảng 150 năm ánh sáng "có khả năng tồn tại sự sống".

Thời tới cản không kịp, 4 con giáp sự nghiệp lên như diều năm 2026

Có những thời điểm, như thể vũ trụ đã sắp đặt sẵn, chỉ cần ta bước thêm một bước, nỗ lực thêm một chút, là cả bầu trời cơ hội mở ra. 

Sinh vật nặng 40 tấn cơ thể chi chít sẹo, kiếm mồi độc lạ nhất hành tinh

Cá voi xám (Eschrichtius robustus) là một trong những loài động vật biển có ngoại hình đặc biệt cùng hành trình di cư dài và ấn tượng nhất thế giới.

Bật mí thú vị chuyến bay vũ trụ thương mại đầu tiên của Trung Quốc

Nam diễn viên Hoàng Cảnh Du sẽ là một trong những hành khách của chuyến bay vũ trụ thương mại đầu tiên của Trung Quốc.

Dự đoán ngày mới 30/1/2026 cho 12 con giáp: Thân chi lớn

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Thân được cấp trên đánh giá cao vì có ý tưởng táo bạo, chi nhiều vào việc mua sắm quà tặng.

Vì sao Mặt trăng trông to hơn khi ở gần đường chân trời?

Khi ở gần đường chân trời, Mặt trăng thường trở nên khổng lồ. Các nhà khoa học đã nỗ lực giải mã hiện tượng này.

Australia đóng cửa một số bãi biển do lo sợ cá mập tấn công

Vào ngày 26/1, giới chức Australia tiếp tục cho đóng cửa 5 bãi biển ở một số địa phương do lo ngại cá mập tấn công người.

Tránh phạm 4 đại kỵ trong tháng Chạp để đón Tết an lành

Không phơi đồ đêm, giữ gìn hòa khí và cẩn trọng khi dọn dẹp giúp giữ vượng khí, mang lại bình an, sung túc cho gia đình trong năm mới.