YEG & Chất Lượng Tài Sản - Báo Nhân Dân

Thực tế, ngay cả một số chuyên gia phân tích (analyst) kỳ cựu cũng chưa nắm rõ được mô hình hoạt động của YEG. Có chăng chỉ là những mô hình mang tính tổng quát. Điều này ngược hẳn với những doanh nghiệp (DN) sản xuất như Vinamilk (VNM), hay phân phối như Thế giới di động (MWG), hoặc ngành ngân hàng, NĐT có thể đến các phòng giao dịch hay chi nhánh để trải nghiệm.

Quy luật phổ biến là sau mỗi cú sốc trên thị trường chứng khoán (TTCK), các bên tham gia sẽ có cơ hội nhìn lại, và thay đổi những thói quen, quy luật theo hướng tích cực hơn. Đơn cử như năm 2010, sau khi Tổng Giám đốc kiêm Chủ tịch HĐQT Dược Viễn Đông (DVD) bị bắt vì làm giá cổ phiếu (CP) thì một loạt “đội lái” ngã rạp và hoạt động lũng đoạn bị chùn bước. Rồi đến khi một số công ty chứng khoán (CTCK) nhỏ hoạt động thiếu minh bạch, kém hiệu quả bị mất thanh khoản thì NĐT mới ý thức hơn trong việc lựa chọn nơi để mở tài khoản và giao dịch.

Và sau trường hợp của YEG, NĐT nhiều khả năng sẽ thận trọng hơn nữa trong việc đánh giá MHKD, chất lượng tài sản của những công ty gắn cho những cái mác thời thượng như “công nghệ” và kỳ vọng thái quá.

Phó Tổng Giám đốc một CTCK từng kể lại rằng, khi đến khảo sát một DN trên sàn ông đã tá hỏa bởi biến động CP của DN này trên sàn quá “lung linh” trong khi hoạt động sản xuất thực tế èo uột, chỉ giống như các xưởng thủ công. Lẽ thường thì lãnh đạo những DN loại này cũng không có “tầm nhìn” để đủ sức bơm đẩy CP nhưng lâu lâu vẫn xuất hiện ngoại lệ và đến khi chuyện vỡ lở thì phần thiệt thuộc về NĐT.

Trở lại câu chuyện của YEG, tài sản của DN này có gì, chắc chắn không phải là nhà xưởng, thương hiệu cũng không quá nổi bật, còn mô hình kinh doanh thì không dễ để hiểu. Nguyên nhân giá CP này đã có lúc lên đến 300.000 đồng/CP nằm ở kỳ vọng lĩnh vực “công nghệ” có thể tăng trưởng mạnh, nhưng nó cũng vô cùng mông lung. Sở dĩ CLTS (được thể hiện qua nhiều tiêu chí, chẳng hạn như giá trị sổ sách) được đem ra mổ xẻ vì đây có thể là đòn cân cho giá CP với nội tại của DN. Ở đây, ngoài chuyện so sánh cổ tức, thu nhập (earnings) thì giá CP còn có thể đối chiếu với giá trị sổ sách (book value) được tính bằng cách lấy tổng tài sản trừ đi phần nợ. Nghĩa là trong một số trường hợp, nếu giá CP hay rộng hơn là giá công ty giảm đủ rẻ, để NĐT ước tính rằng nếu công ty có ngừng hoạt động, thì đem tài sản ra bán vẫn đủ lời. Như vậy, CP sau khi giảm quá sâu cũng có thể hút được nguồn vốn bảo hiểm. Nhưng đó là với những DN có CLTS tương đối tốt, rõ ràng, còn với những DN không có nhiều tài sản hữu hình, hay đơn giản hơn là thương hiệu không đủ mạnh thì TT lại rất khó định giá, mà như vậy, giá giảm tới đâu cũng rất khó để đoán biết.

Cũng như câu chuyện của YEG, giờ không rõ đâu sẽ là mức giá đáy của CP này, và cũng không biết nên định giá theo cơ sở nào. Sự cố của YEG chắc chắn sẽ buộc các NĐT cũng như analyst phải quan tâm vấn đề CLTS nhiều hơn nữa để theo đó định giá CP chặt chẽ, cẩn trọng hơn.

DIỄM HƯƠNG