131_SKKN 7_Ứng Dụng Trò Chơi Trong Dạy Toán ml

MỤC LỤC

A. ÐẶT VẤN ÐỀ. 2

1. Lí do chọn ðề tài: 2

2. Mục ðích nghiên cứu: 2

3. Ðối týợng và phạm vi nghiên cứu: 3

4. Phýõng pháp nghiên cứu: 3

B. PHẦN NỘI DUNG.. 3

I. CÕ SỞ LÍ LUẬN.. 3

II. CÁC GIẢI PHÁP CŨ THÝỜNG LÀM.. 4

III. GIẢI PHÁP MỚI CẢI TIẾN: 4

1. Tổ chức trò chõi trong giảng dạy môn Toán lớp 7. 4

2. Giới thiệu một số trò chõi trong dạy học Toán lớp 7: 6

C. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN.. 9

D. ÐIỀU KIỆN VÀ KHẢ NÃNG ÁP DỤNG.. 11

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Chữ cái viết tắt	Cụm từ ðầy ðủ
SKKN	Sáng kiến kinh nghiệm
TB	Trung bình
SL	Số lýợng
TL	Tỷ lệ

A. ÐẶT VẤN ÐỀ

1. Lí do chọn ðề tài:

Trong trýờng phổ thông nói chung, trýờng THCS nói riêng, môn Toán có vị trí ðặc biệt quan trọng, nó có khả nãng to lớn trong việc giúp học sinh phát triển các nãng lực và phẩm chất trí tuệ. Thật vậy, do tính chất trừu týợng, khái quát cao, sự suy luận lôgic chặt chẽ, toán học có khả nãng hình thành ở ngýời học óc trừu týợng, nãng lực tý duy lôgic chính xác. Việc tìm kiếm cách chứng minh một ðịnh lý, tìm lời giải hay cho một bài toán... Có tác dụng trong việc rèn luyện cho học sinh các phýõng pháp tý duy khoa học trong học tập, trong việc giải quyết các vấn ðề, biết cách quan sát, phân tích, tổng hợp, so sánh, dự ðoán, suy luận, chứng minh... Qua ðó rèn luyện cho học sinh trí thông minh sáng tạo. Không những thế, môn Toán còn góp phần tích cực vào việc giáo dục cho các em những phẩm chất ðáng quí trong học tập, lao ðộng và cuộc sống, nhý: Tính kỷ luật, tính kiên trì, tính chính xác, biết cảm thụ cái ðẹp trong những ứng dụng phong phú của toán học, tìm ra cái ðẹp của những lời giải hay,... Khi nhận ra ðiều này, học sinh ngày càng yêu thích, say mê môn Toán hõn, tích cực học tập, ứng dụng nó, từ ðó mà chất lýợng học toán ngày càng cao hõn.

Trong nhiều nãm giảng dạy môn Toán, tôi thấy vẫn còn có học sinh có những mặt bị hạn chế, không ít em sợ toán, coi việc học toán là một công việc nặng nhọc, cãng thẳng,... Nguyên nhân dẫn ðến hiện trạng trên có thể do các em chýa thật sự nhận biết tầm quan trọng và ý nghĩa của việc học toán, chýa ðýợc kích thích hành ðộng tích cực, sáng tạo trong quá trình giải toán... Cũng có thể do nội dung môn Toán khô khan, phýõng pháp dạy của giáo viên chýa thật sự hấp dẫn,...

Yêu cầu của giáo dục hiện nay ðòi hỏi phải ðổi mới phýõng pháp dạy học trong ðó có môn Toán theo hýớng phát huy tính tích cực, chủ ðộng sáng tạo của học sinh. Vì vậy ngýời giáo viên phải gây ðýợc hứng thú học tập cho các em bằng cách lôi cuốn các em tham gia vào các hoạt ðộng học tập. Chính vì những lý do nêu trên mà tôi ðã chọn ðề tài sáng kiến kinh nghiệm “Tổ chức trò chõi trong dạy học Toán lớp 7”.

2. Mục ðích nghiên cứu:

Trò chõi học tập là một hoạt ðộng mà các em rất hứng thú. Các trò chõi có nội dung toán học lý thú và bổ ích phù hợp với việc nhận thức của các em. Thông qua các trò chõi các em sẽ lĩnh hội những tri thức toán học một cách dễ dàng, củng cố, khắc sâu kiến thức một cách vững chắc, tạo cho các em niềm say mê, hứng thú trong học tập, trong việc làm. Khi tôi ðýa ra ðýợc các trò chõi toán học một cách thýờng xuyên, khoa học thì chất lýợng dạy học môn toán sẽ ngày càng nâng cao.

3. Ðối týợng và phạm vi nghiên cứu:

Trong sách giáo khoa Toán 7 ðã có một số nội dung về tổ chức trò chõi trong dạy học nhýng còn chýa phong phú, ða dạng, một số chýa ðýợc trình bày chi tiết. Vì vậy, tôi muốn phát triển hõn, ða dạng các hình thức tổ chức trò chõi trong khi dạy học môn Toán 7.

4. Phýõng pháp nghiên cứu:

Ðể thực hiện ðề tài này, tôi ðã ðọc các tài liệu sách, báo, tạp chí giáo dục... Có liên quan ðến nội dung ðề tài. Nghiên cứu sách giáo khoa, sách giáo viên, các loại sách tham khảo: Toán tuổi thõ, giúp em vui học toán. Ngoài ra tôi dự giờ, trao ðổi ý kiến với ðồng nghiệp về nội dung các trò chõi toán học, tổng kết rút kinh nghiệm trong quá trình dạy học. Tổ chức và tiến hành thực nghiệm sý phạm.

B. PHẦN NỘI DUNG

I. CÕ SỞ LÍ LUẬN

Hứng thú là một trong những mặt biểu hiện của xu hýớng nhân cách, nó có vai trò rất to lớn ðối với hoạt ðộng của con ngýời nói chung và hoạt ðộng nhận thức nói riêng. Hứng thú làm tãng hiệu quả của quá trình nhận thức, làm nảy sinh khát vọng hành ðộng và hành ðộng một cách say mê, sáng tạo, làm tãng sức làm việc ở mỗi ngýời. Trong họat ðộng học tập, hứng thú là yếu tố quan trọng thôi thúc học sinh nắm bắt tri thức một cách nhanh hõn, sâu sắc hõn. Khi có hứng thú học một môn nào ðó, học sinh sẽ tập trung chú ý vào ðối týợng nhận thức, nhờ ðó quan sát của các em trở nên nhạy bén và chính xác, chú ý trở nên bền vững, việc ghi nhớ dễ dàng và sâu hõn, quá trình tý duy sẽ tích cực hõn, sự týởng týợng sẽ phong phú hõn... Các em sẽ tự giác, sáng tạo, say sýa, không biết mệt mỏi trong quá trình lĩnh hội, và sự vận dụng những ðiều lĩnh hội ðýợc vào giải các bài tập sẽ linh hoạt, sáng tạo hõn, nhờ ðó kết quả học tập của họ sẽ ngày càng nâng cao, nãng lực của học sinh từng býớc ðýợc hình thành, phát triển một cách tích cực.

Hoạt ðộng vui chõi là hoạt ðộng mà trẻ rất hứng thú. Trò chõi là loại hoạt ðộng phố biến của hoạt ðộng vui chõi là chõi theo luật, luật của trò chõi chính là các quy tắc ðịnh rõ mục ðích, kết quả và yêu cầu của hành ðộng trò chõi, luật của trò chõi có thể týờng minh có thể không.

Trò chõi học tập là trò chõi mà luật của nó bao gồm các quy tắc gắn với kiến thức kỹ nãng có ðýợc trong hoạt ðộng học tập, gần với nội dung bài học, giúp học sinh khai thác vốn kinh nghiệm của bản thân ðể chõi, thông qua chõi học sinh ðýợc vận dụng các kiến thức kỹ nãng ðã học vào các tình huống của trò chõi và do ðó học sinh ðýợc thực hành luyện tập củng cố mở rộng kiến thức kỹ nãng ðã học. Nhý vậy trong trò chõi học tập các kỹ nãng môn toán ðýợc ðýa vào trò chõi.

Chõi là một nhu cầu cần thiết ðối với học sinh, có thể nói nó quan trọng nhý ãn, ngủ, học tập trong ðời sống các em. Chính vì vậy các em luôn tìm mọi cách và tranh thủ thời gian trong mọi ðiều kiện ðể chõi. Ðýợc chõi các em sẽ tham gia hết sức tự giác và chủ ðộng. Khi chõi các em biểu lộ tình cảm rất rõ ràng nhý niềm vui khi thắng lợi và buồn bã khi thất bại. Vui mừng khi thấy ðồng ðội hoàn thành nhiệm vụ, bản thân các em thấy có lỗi khi không làm tốt ðýợc nhiệm vụ của mình. Vì tập thể mà các em khắc phục khó khãn, phấn ðấu hết khả nãng ðể mang lại thắng lợi cho tổ, nhóm trong ðó có mình. Ðây chính là ðặc tính thi ðua rất cao của các trò chõi. Vì vậy khi ðã tham gia trò chõi, học sinh thýờng vận dụng hết khả nãng về sức lực, tập trung sự chú ý, trí thông minh và sự sáng tạo của mình.

Trò chõi học tập làm thay ðổi hình thức hoạt ðộng của học sinh, giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự giác tích cực. Giúp học sinh rèn luyện củng cố kiến thức ðồng thời phát triển vốn kinh nghiệm ðýợc tích luỹ qua hoạt ðộng chõi.

Trò chõi học tập rèn luyện kỹ nãng, kỹ xảo, thúc ðẩy hoạt ðộng trí tuệ, nhờ sử dụng Trò chõi học tập mà quá trình dạy học trở thành một hoạt ðộng vui và hấp dẫn hõn, cõ hội học tập ða dạng hõn. Trò chõi không chỉ là phýõng tiện mà còn là phýõng pháp giáo dục.

II. CÁC GIẢI PHÁP CŨ THÝỜNG LÀM

Trong các tiết dạy môn Toán nói chung, ða phần giáo viên dạy có thiết kế và có tổ chức các hoạt ðộng trò chõi và mang lại nhýng hiệu qủa ban ðầu.

Tuy nhiên vẫn còn một số hạn chế nhý sau:

Giáo viên thýờng chỉ áp dụng các trò chõi ðúng nhý sách giáo khoa trình bày, chýa phát triển và ða dạng các hình thức tổ chức và áp dụng vào thực tế của tiết dạy, của ðối týợng học sinh.

Công tác chuẩn bị cho các hoạt ðộng này thýờng chỉ sõ sài do mất nhiều thời gian và chýa thực hiện thýờng xuyên.

Chýa gây ðýợc hứng thú học tập cho học sinh, ða phần học sinh chỉ thực hiện theo kiểu gýợng ép do cách thức tổ chức chýa phù hợp.

Hiệu quả giờ học chýa cao.

III. GIẢI PHÁP MỚI CẢI TIẾN:

1. Tổ chức trò chõi trong giảng dạy môn Toán lớp 7

Ðể các trò chõi góp phần mang lại hiệu quả cao trong giờ học, khi tổ chức và thiết kế trò chõi phải ðảm bảo những nguyên tắc sau:

a. Thiết kế trò chõi trong giảng dạy môn Toán lớp 7:

* Tổ chức trò chõi học tập ðể dạy môn Toán nói chung và môn Toán lớp 7 nói riêng, chúng ta phải dựa vào nội dung bài học, ðiều kiện thời gian trong mỗi tiết học cụ thể ðể ðýa các trò chõi sao cho phù hợp. Song muốn tổ chức ðýợc trò chõi trong dạy toán có hiệu quả cao thì ðòi hỏi mỗi giáo viên phải có kế hoạch chuẩn bị chu ðáo, tỉ mỉ, cãn kẽ và ðảm bảo các yêu cầu sau:

- Trò chõi mang ý nghĩa giáo dục;

- Trò chõi phải nhằm mục ðích củng cố, khắc sâu nội dung bài học;

- Trò chõi phải phù hợp với tâm lý học sinh, phù hợp với khả nãng ngýời hýớng dẫn và cõ sở vật chất của nhà trýờng.

- Hình thức tổ chức trò chõi phải ða dạng, phong phú

- Trò chõi phải ðýợc chuẩn bị chu ðáo

- Trò chõi phải gây ðýợc hứng thú ðối với học sinh

* Cấu trúc của Trò chõi học tập:

- Tên trò chõi

- Mục ðích: Nêu rõ mục ðích của trò chõi nhằm ôn luyện, củng cố kiến thức, kỹ nãng nào. Mục ðích của trò chõi sẽ quy ðịnh hành ðộng chõi ðýợc thiết kế trong trò chõi.

- Ðồ dùng, ðồ chõi: Mô tả ðồ dùng, ðồ chõi ðýợc sử dụng trong Trò chõi học tập.

- Nêu lên luật chõi: Chỉ rõ quy tắc của hành ðộng chõi quy ðịnh ðối với ngýời chõi, quy ðịnh thắng thua của trò chõi.

- Số ngýời tham gia chõi: Cần chỉ rõ số ngýời tham gia trò chõi

- Nêu cách chõi.

b. Cách tổ chức trò chõi:

Thời gian tiến hành: thýờng từ 5 - 7 phút

- Ðầu tiên là giới thiệu trò chõi:

+ Nêu tên trò chõi.

+ Hýớng dẫn cách chõi bằng cách vừa mô tả vừa thực hành, nêu rõ quy ðịnh

- Bắt ðầu chõi trò chõi

- Nhận xét kết quả chõi, thái ðộ của ngýời tham dự, giáo viên có thể nêu thêm những tri thức ðýợc học tập qua trò chõi, những sai lầm cần tránh.

- Thýởng - phạt: Phân minh, ðúng luật chõi, sao cho ngýời chõi chấp nhận thoải mái và tự giác làm trò chõi thêm hấp dẫn, kích thích học tập của học sinh. Phạt những học sinh phạm luật chõi bằng những hình thức ðõn giản, vui (nhý chào các bạn thắng cuộc, hát một bài, nhảy lò cò...)

2. Giới thiệu một số trò chõi trong dạy học Toán lớp 7:

Sau ðây tôi xin giới thiệu một số trò chõi tiêu biểu mà tôi ðã áp dụng trong quá trình dạy Toán cho học sinh lớp 7:

2.1) Trò chõi: “Thi viết nhanh”

Sau khi ðã hoàn thành nội dung bài học ‘’Ðõn thức ðồng dạng” giáo viên giành thời gian 5 phút còn lại tổ chức cho học sinh chõi trò chõi.

* Mục ðích của trò chõi: Củng cố kiến thức về ðịnh nghĩa ðõn thức ðồng dạng, rèn luyện cho học sinh kĩ nãng cộng trừ ðõn thức ðồng dạng, giáo dục cho học sinh ý thức hợp tác nhóm, gây hứng thú học tập cho học sinh.

* Chuẩn bị:

- Giáo viên: Bảng phụ ghi sẵn cách chõi trò chõi

- Học sinh: Giấy nháp

* Thời gian: 5 phút

* Cách chõi trò chõi:

- Bốn ðội chõi, mỗi ðội gồm 8 bạn, cử 1 bạn làm ðội tr­ýởng;

- Ðội trý­ởng viết một ðõn thức bậc 5 có hai biến;

- Mỗi ðội viên trong tổ viết một ðõn thức ðồng dạng với ðõn thức mà ðội tr­ýởng của mình vừa viết;

- Cuối cùng tổ trý­ởng tính tổng của tất cả các ðõn thức của tổ mình và viết kết quả lên bảng;

- Ðội nào viết ðúng và nhanh nhất thì ðội ðó giành chiến thắng;

- Bắt ðầu tính thời gian khi giáo viên ra hiệu;

2.2) Trò chõi: “Tiếp sức”

Sau khi ðã hoàn thành nội dung bài học “Tổng ba góc trong một tam giác” giáo viên giành thời gian 3 phút còn lại tổ chức cho học sinh chõi trò chõi.

* Mục ðích của trò chõi: Củng cố ðịnh lí “Tổng ba góc trong một tam giác”, gây hứng thú trong học tập ở học sinh, nêu cao tinh thần hợp tác nhóm

* Chuẩn bị:

- Giáo viên: Bảng phụ ghi cách chõi trò chõi

- Học sinh: Giấy nháp, máy tính bỏ túi

* Thời gian: 3 phút

* Cách chõi trò chõi:

- Lớp chia làm hai nhóm, mỗi nhóm cử 4 bạn

- Tính số ðo ở các cánh hoa còn lại, sao cho tổng số ðo 2 cánh ðối diện và tâm là số ðo ba góc của một tam giác

- Bạn tr­ýớc tính xong, mới ðến bạn tiếp sau

- Thời gian một phút

- Ðội nào xong trýớc và ðúng nhiều hõn coi nhý thắng cuộc

2.3) Trò chõi: Thi “về ðích nhanh nhất”

Sau khi ðã hoàn thành nội dung bài học “Ða thức một biến” giáo viên giành thời gian 5 phút còn lại tổ chức cho học sinh chõi trò chõi.

* Mục ðích của trò chõi: Củng cố kiến thức “Bậc của ða thức một biến” cho học sinh, gây hứng thú học tập cho học sinh

* Chuẩn bị:

- Giáo viên: Bảng phụ ghi cách chõi trò chõi

- Học sinh: Giấy nháp

* Thời gian: 5 phút

* Cách chõi trò chõi: Bốn ðội chõi, mỗi ðội gồm 8 bạn. Trong 3 phút, mỗi ðội hãy viết các ða thức một biến có bậc bằng số thành viên tổ mình. Tổ nào viết ðýợc nhiều nhất thì coi nhý tổ ðó về ðích nhanh nhất.

2.4) Trò chõi: Thi “ Giải ô chữ”

Sau khi ðã hoàn thành nội dung bài học “Tần số” giáo viên giành thời gian 5 phút còn lại tổ chức cho học sinh chõi trò chõi.

* Mục ðích của trò chõi: Củng cố các khái niệm liên quan ðến “Tần số” cho học sinh, gây hứng thú học tập cho học sinh

* Chuẩn bị:

- Giáo viên: Bảng phụ ghi cách chõi trò chõi

- Học sinh: Giấy nháp

* Thời gian: 5 phút

* Cách chõi trò chõi: Có 5 hàng ngang ðýợc ðánh số từ 1 ðến 5. Mỗi hàng ngang sẽ có một gợi ý týõng ứng. Ðể lật ðýợc hàng ngang, các ðội chõi phải trả lời ðúng câu hỏi gợi ý. Các ðội chõi lần lýợt ðýợc quyền lựa chọn hàng ngang, ba ðội chõi cùng trả lời. Trả lời ðúng ðýợc 20 ðiểm, trả lời sai không ðýợc ðiểm.

1) Các số liệu thu thập ðý­ợc khi ðiều tra về một dấu hiệu gọi là số liệu......

2) Số tất cả các giá trị (không nhất thiết khác nhau) của dấu hiệu ðúng……. số các ðõn vị ðiều tra.

3) Mỗi....... là một giá trị của dấu hiệu.

4) …........xuất hiện của một giá trị trong dãy giá trị của dấu hiệu là tần số của giá

trị ðó.

5)Trong tr­ýờng hợp chỉ chú ý tới các giá trị của dấu hiệu, bảng số liệu thống kê ban ðầu có thể chỉ gồm các...............

2.5) Trò chõi: “Hộp quà may mắn”

Sau khi ðã hoàn thành nội dung bài học “Tính chất ba ðýờng trung tuyến của tam giác” giáo viên giành thời gian 5 phút còn lại tổ chức cho học sinh chõi trò chõi.

* Mục ðích của trò chõi: Củng cố tính chất “Tính chất ba ðýờng trung tuyến của tam giác” cho học sinh, gây hứng thú học tập cho học sinh.

* Chuẩn bị:

- Giáo viên: Máy chiếu

- Học sinh: Giấy nháp

* Thời gian: 5 phút

* Cách chõi trò chõi: Có 4 hộp quà khác nhau, trong mỗi hộp quà chứa một câu hỏi và một phần quà hấp dẫn. Nếu trả lời ðúng câu hỏi thì món quà sẽ hiện ra. Nếu trả lời sai thì món quà không hiện ra. Thời gian suy nghĩ cho mỗi câu là 10 giây. Mỗi tổ cử ra một bạn chõi trò chõi, lần lýợt mỗi ngýời chọn một ô màu, 4 ngýời cùng trả lời, ai trả lời ðúng và nhanh nhất giành ðýợc ðiểm cho tổ mình.

VàngXanhTím Ðỏ

- Hộp quà màu vàng: Trên hình vẽ, khẳng ðịnh sau ðây ðúng hay sai:

- Hộp quà màu xanh: Trên hình vẽ, khẳng ðịnh sau ðây ðúng hay sai:

- Hộp quà màu tím: Trên hình vẽ, khẳng ðịnh sau ðây ðúng hay sai:

- Hộp quà màu ðỏ: Trên hình vẽ, khẳng ðịnh sau ðây ðúng hay sai:

C. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN

Sau khi lựa chọn ðể vận dụng một số trò chõi toán học ðã nêu trên vào tiết học. Không những học sinh nắm ðýợc kiến thức bài học mà còn nhớ rất lâu những kiến thức của bài học ðó.

Các em ðýợc rèn khả nãng nhanh nhẹn, khéo léo và tạo cho các em mạnh dạn, tự tin hõn.

Ðiều ðáng mừng là các em rất hào hứng, chờ ðợi tiết học toán, giúp cho các em lòng yêu thích, ham mê môn toán.

Trò chõi học tập là một loại hình hoạt ðộng vui chõi có nhiều tác dụng trong các giờ học của học sinh. Trò chõi học tập tạo ta không khí vui týõi, hồn nhiên, sinh ðộng trong giờ học. Nó còn kích thích ðýợc trí týởng týợng, tò mò, ham hiểu biết ở học sinh.

Tổ chức tốt trò chõi học tập không chỉ làm cho các em hứng thú hõn trong học tập mà còn giúp các em tự tin hõn, có ðýợc cõ hội tự khẳng ðịnh mình và tự ðánh giá nhau trong học tập.

Kết quả thu ðýợc qua khảo nghiệm

Kết quả khảo sát 80 Học sinh trýớc khi thực hiện“Tổ chức trò chõi trong dạy học Toán lớp 7”nhý sau:

Lớp	GIỎI		KHÁ		TB		YẾU		KÉM
	SL	TL	SL	TL	SL	TL	SL	TL	SL	TL
7/4	8	20%	11	27,5%	13	32,5%	6	15%	2	5%
7/5	9	22,5%	15	37,5%	6	15%	7	17,5%	3	7,5%

Kết quả khảo sát 80 Học sinh sau khi thực hiện“Tổ chức trò chõi trong dạy học Toán lớp 7”nhý sau:

LỚP	Giỏi		KHÁ		TB		YẾU		KÉM
	SL	TL	SL	TL	SL	TL	SL	TL	SL	TL
7/4	11	27,5%	17	42,5%	10	25%	2	5%	0	0%
7/5	10	25%	16	40%	11	27,5%	3	7,5%	0	0%

D. ÐIỀU KIỆN VÀ KHẢ NÃNG ÁP DỤNG

Việc tổ chức trò chõi trong các giờ học toán là vô cùng cần thiết. Song không nên quá lạm dụng phýõng pháp này, ở mỗi giờ học giáo viên nên cân nhắc kĩ lýỡng việc chõi trò chõi sao cho ðảm bảo chuẩn tiết học. Do vậy ngýời giáo viên cần có kỹ nãng soạn và tổ chức, hýớng dẫn các em thực hiện các trò chõi thật hợp lý và ðồng bộ, phát huy ðýợc tối ða vai trò của học sinh.

Khi tổ chức trò chõi học tập nói chung và môn toán lớp 7 nói riêng, chúng ta phải dựa vào nội dung bài học, vào ðiều kiện cõ sở vật chất của trýờng, thời gian trong từng tiết học mà lựa chọn hoặc thiết kế các trò chõi cho phù hợp. Song ðể tổ chức ðýợc trò chõi toán học có hiệu quả ðòi hỏi mỗi ngýời thầy phải có kế hoạch, chuẩn bị thật chu ðáo cho mỗi trò chõi.

Ngày tháng nãm 2017

TÁC GIẢ SÁNG KIẾN