Bài Ca Dao: Lũy Thầy Ai đắp Mà Cao

Có thể bạn quan tâm

Lũy Thầy ai đắp mà cao
Lũy Thầy ai đắp mà cao Sông Gianh ai bới ai đào mà sâu
Dị bản
- Núi Truồi ai đắp mà cao Sông Gianh ai bới ai đào mà sâu
- Non Hồng ai đắp mà cao, Sông Lam ai bới, ai đào mà sâu?
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - Hà Tĩnh
  - Luỹ Thầy
  - sông Gianh
  - Quảng Bình
  - Núi Truồi
  - Thừa Thiên-Huế
- Người đăng: Phan An
- 13 April,2013

Cùng thể loại:

Ngó lên cái mặt thì lanh
– Ngó lên cái mặt thì lanh Ngó xuống cái mủng một phanh dây dừa – Anh ơi chớ phụ xơ dừa Xơ dừa đỡ đói từ xưa đến rày
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - Bình Định
  - nghề truyền thống
  - hát đối
- Người đăng: Phan An
- 12 December,2023
Tam Sơn chảy xuống ba Hà
Tam Sơn chảy xuống ba Hà Qua đình Hà Thượng chảy ra Cánh Hòm
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - Quảng Trị
- Người đăng: Phan An
- 30 May,2023
Hỡi ai đi sớm về trưa
Hỡi ai đi sớm về trưa Kìa Bát Tốt Lát đón đưa chào mời Hương thơm khói đậm tuyệt vời Hút cho một điếu cho đời thêm tươi
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
  - Lịch sử
- Thẻ:
  - thuốc lá
- Người đăng: Phan An
- 6 May,2023
Ai về thăm xóm Lò Nồi
Ai về thăm xóm Lò Nồi Mà xem cái bát sáng ngời nước men
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - nghề truyền thống
  - Hải Phòng
  - gốm sứ
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 3 May,2023
An Tử có đất trồng chè
An Tử có đất trồng chè, Chồng gọi, vợ bảo: cái gì hắn kia?
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - sản vật
  - Hải Phòng
  - chè xanh
  - An Tử
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 3 May,2023
Thái Bình có chú Phạm Tuân
Thái Bình có chú Phạm Tuân Bay vào vũ trụ một tuần về ngay
Dị bản
- Hoan hô đồng chí Phạm Tuân Bay vào vũ trũ một tuần về ngay
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
  - Trào phúng, phê phán đả kích
- Thẻ:
  - Phạm Tuân
  - thái bình
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 30 December,2022
Thái Bình có cái cầu Bo
Thái Bình có cái cầu Bo Có nhà máy cháo, có lò đúc muôi
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - cầu Bo
  - thái bình
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 30 December,2022
Sá chi thân phận con quy
Sá chi thân phận con quy Ngày thì bùn lấm, đêm thì gió sương – Cây khô mấy thuở mọc chồi Cá mại dưới nước mấy đời hóa long
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - con rùa
  - cá mại
  - Thừa Thiên-Huế
  - Quảng Điền
  - Niêm Phò
  - Nguyễn Văn Mại
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 29 August,2022
Cha chài, mẹ lưới bên sông
Cha chài, mẹ lưới bên sông Đứa con thi đậu làm ông trên bờ
Dị bản
- Cha chài, mẹ lưới, con câu Có con hay chữ làm quan trên bờ
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
  - Lịch sử
- Thẻ:
  - Quảng Tế
  - Huỳnh Hữu Thường
  - Nguyệt Biều
  - tứ đức
  - Thừa Thiên-Huế
  - Hương Trà
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 29 August,2022
Trông lên hòn núi Tam Thai
Trông lên hòn núi Tam Thai Thấy đôi chim quạ ăn xoài chín cây Quạ kêu ba tiếng quạ bay Để bầy chim én đêm ngày chắt chiu
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - chim én
  - Thừa Thiên-Huế
  - tam thai
  - chim quạ
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 29 August,2022

Có cùng từ khóa:

Họ Hồ làm quan họ Đoàn làm giặc
Họ Hồ làm quan Họ Đoàn làm giặc
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Lịch sử
- Thẻ:
  - Vua Tự Đức
  - Thừa Thiên-Huế
  - giặc chày vôi
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 10 January,2024
Bao giờ nước ráo làm mây
Bao giờ nước ráo làm mây, Sông Hương hết chảy, dạ này mới thôi.
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
- Thẻ:
  - Thừa Thiên-Huế
- Người đăng: Phan An
- 28 March,2022
Ai về Thừa Sủng mà coi
Ai về Thừa Sủng mà coi, Tây đen Tây trắng xác phơi đồng Mờm.
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
  - Lịch sử
- Thẻ:
  - kháng Pháp
  - Hà Tĩnh
- Người đăng: Phan An
- 28 March,2022
Quan Nghè ở tận trong hang
Quan Nghè ở tận trong hang, Thằng Tây mò đến quan phang bể đầu.
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Lịch sử
- Thẻ:
  - Hà Tĩnh
  - kháng Pháp
- Người đăng: Phan An
- 28 March,2022
Khi mô trúc núi Hai Vai
Khi mô trúc núi Hai Vai, Sông Bùng cạn nước mới sai lời thề.
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - Nghệ An
  - thề nguyền
  - Hà Tĩnh
- Người đăng: Phan An
- 28 March,2022
Lèn Hai Vai cao mấy trượng
Lèn Hai Vai cao mấy trượng, Rộc Vang Thượng rộng mấy tầng. Có o con gái họ Trần, Cởi áo xắn quần lội nước trèo non.
Dị bản
- Lèn Hai Vai cao mấy trượng, Rộc Vang Thượng rộng mấy tầng. Có o con gái họ Trần, Trai trong thiên hạ lần khân đêm ngày.
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - Hà Tĩnh
- Người đăng: Phan An
- 28 March,2022
Bút Cấm Chỉ, sĩ Thiên Lộc
Bút Cấm Chỉ, sĩ Thiên Lộc
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - Hà Tĩnh
- Người đăng: Phan An
- 26 March,2022
Bánh tày nhân cá rô
Bánh tày nhân cá rô
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - Hà Tĩnh
- Người đăng: Phan An
- 26 March,2022
Bạo ăn Trường Lại, bạo cãi Trường Phong
Bạo ăn Trường Lại, Bạo cãi Trường Phong
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - Hà Tĩnh
- Người đăng: Phan An
- 26 March,2022
Bánh đúc cháo kê là nghề làng Trại
Bánh đúc cháo kê là nghề làng Trại
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - Hà Tĩnh
  - ẩm thực
- Người đăng: Phan An
- 25 March,2022

Chú thích

Lũy Thầy Tên một công trình thành lũy quân sự tại khu vực ngày nay là Đồng Hới, Quảng Bình, bao gồm các lũy Trường Dục, Nhật Lệ, và Trường Sa. Hệ thống lũy này được Đào Duy Từ chỉ huy xây dựng vào thế kỉ 17 theo lệnh chúa Nguyễn Phúc Nguyên nhằm mục đích bảo vệ Đàng Trong khỏi các cuộc tấn công của chúa Trịnh ở Đàng Ngoài. "Thầy" chính là danh xưng mà chúa Nguyễn Phúc Nguyên gọi Đào Duy Từ để tỏ lòng kính trọng. Về sau nhân dân cũng theo đó mà gọi hệ thống thành lũy là lũy Thầy. Hiện nay lũy đã được công nhận là di tích cấp quốc gia.

Lũy Trường Sa, một phần của hệ thống lũy Thầy
Sông Gianh Còn gọi là Linh Giang hoặc Thanh Hà, con sông chảy qua địa phận tỉnh Quảng Bình, đổ ra biển Đông ở cửa Gianh. Sông Gianh và Đèo Ngang là biểu trưng địa lý của tỉnh Quảng Bình. Trong thời kì Trịnh-Nguyễn phân tranh (1570-1786), sông Gianh chính là ranh giới giữa Đàng Trong và Đàng Ngoài.

Một khúc sông Gianh
Truồi Tên một vùng đất ở phía Nam tỉnh Thừa Thiên-Huế, gồm nhiều làng mạc trải rộng hai bên bờ sông Truồi. Lịch sử xứ Truồi bắt đầu hình thành sau khi Chúa Nguyễn Hoàng vào trấn thủ Thuận Hóa và đẩy nhanh việc mở mang xứ Đàng Trong về phía Nam. Tại đây có núi Truồi - một đỉnh núi thuộc dãy Bạch Mã, còn gọi là Động Truồi - và sông Truồi - con sông bắt nguồn từ dãy Bạch Mã và đổ ra biển ở cửa Tư Hiền. "Xứ Truồi" là một địa danh rất thân thuộc với người dân Thừa Thiên-Huế.

Hồ Truồi
Có bản chép: sông Dinh. Tuy nhiên hiện chưa có thông tin chính xác về tên con sông này.
Hồng Lĩnh Tên dãy núi nổi tiếng nhất Hà Tĩnh, cùng với sông Lam là biểu tượng cho xứ Nghệ (bao gồm Hà Tĩnh và Nghệ An). Theo một số nghiên cứu, đây là cố đô của Việt Thường, thủy tổ của dân tộc ta, trước khi dời về dãy Nghĩa Lĩnh, bắt đầu thời đại các vua Hùng.

Núi Hồng Lĩnh nhìn từ Can Lộc
Sông Lam Còn gọi là sông Ngàn Cả hay sông Cả, một trong hai con sông lớn nhất ở Bắc Trung Bộ. Sông bắt nguồn từ cao nguyên Xiengkhuang, Lào. Phần chính sông Lam chảy qua Nghệ An, phần cuối hợp lưu với sông La từ Hà Tĩnh, tạo thành ranh giới của Nghệ An và Hà Tĩnh, đổ ra biển tại cửa Hội.

Sông Lam
Mủng Cái thúng (phương ngữ Trung Bộ).
Phanh Khoanh (phương ngữ Trung và Nam Bộ).
Rày Nay, bây giờ (phương ngữ).
Hát đối về nghề làm dây từ xơ dừa ở thôn Chánh Khoan Đông, Mỹ Lợi, Phù Mỹ, Bình Định.
Tam Sơn Chú thích này đang để ngỏ. Nếu bạn có thông tin về Tam Sơn, hãy đóng góp cho chúng tôi.
Ba Hà Tức Hà Thượng, Hà Trung, Hà Hạ (nay là Hà Thanh), ba làng nghề được lập vào cuối thế kỉ 15, nay thuộc địa phận Gio Linh, Quảng Trị.
Cánh Hòm Một con sông trải dài trên diện tích phía đông của huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị, nối liền sông Thạch Hãn ở phía Nam và sông Bến Hải ở phía Bắc.
Bastos Luxe Giới bình dân gọi là "Bát Tốt Lát" hay "Bát Tốt Lút," một nhãn thuốc lá đầu lọc của hãng Juan Bastos phổ biến vào những năm 1960 ở Sài Gòn.
Lò Nồi Tên một xóm xưa thuộc tổng Dưỡng Động, nay là xã Minh Tân, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng.
An Tử Tên một thôn nay thuộc xã Khởi Nghĩa, huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng.
Thái Bình Địa danh nay là một tỉnh ven biển ở đồng bằng Bắc Bộ, cách thủ đô Hà Nội khoảng 110 km. Phần đất thuộc tỉnh Thái Bình ngày nay trước đây thuộc về trấn Sơn Nam. Tới năm Thành Thái thứ hai (1890) tỉnh Thái Bình được thành lập. Tỉnh có nhiều khu du lịch và danh lam thắng cảnh nổi tiếng như bãi biển Đồng Châu, cồn Vành, chùa Keo... Các ngành nghề truyền thống như chạm bạc, làm chiếu ở đây cũng khá phát triển. Ngoài ra, Thái Bình còn được mệnh danh là Quê Lúa.

Bãi biển Đồng Châu
Cầu Bo Tên dân gian của cầu Độc Lập bắc qua sông Trà Lý, xưa thuộc làng Bo, tỉnh Thái Bình.

Cầu Bo những năm 1920
Quy Con rùa (từ Hán Việt).
Cá mại Loài cá nước ngọt cùng họ với cá chép, cỡ nhỏ bằng ngón tay cái, thân dẹp và ngắn.

Cá mại nấu canh chua
Cá hóa long Cá hóa rồng. Theo truyền thuyết phương Đông, cá chép có thể vượt vũ môn và hóa thành rồng. Nghĩa bóng chỉ việc học hành đỗ đạt, có công danh.
Đây được cho là hai câu hát mỉa mai nhau của hai nhà họ Nguyễn và họ Hồ, đều là bá hộ làng Niêm Phò ngày trước (nay thuộc huyện Quảng Điền, Thừa Thiên-Huế). Họ Hồ có cô con gái tên Qui, họ Nguyễn có người con trai tên Mại. Hai ông chồng đều muốn làm sui với nhau nhưng hai bà vợ không chịu nên mới có câu hát đối đáp nhau như thế. Nguyễn Văn Mại sau này đỗ đạt cao, làm đến quan nhất phẩm triều Nguyễn. (Theo sách Cố đô Huế của Thái Văn Kiểm)
Theo sách Cố đô Huế của Thái Văn Kiểm: Theo cụ Tùng Lâm, câu này do đám dân chài làng Quảng Tế, huyện Hương Trà đặt ra để nhắc lại sự tích ông Huỳnh Hữu Thường, con một ngư phủ, mà biết chăm lo việc học hành, thi đỗ Cử nhân, rồi đỗ Hoàng giáp, làm quan đến Thượng thư. Vua Tự Đức rất mến ông, nhận thấy làng ông không có đất đai chi cả, bèn hạ chỉ cắt 20 mẫu đất làng Nguyệt Biều giao cho làng Quảng Tế để có đất cho dân cư ngụ, trồng trỉa và xây cất đền chùa.
Tam Thai Còn gọi là Tả Phụ Sơn, tên một ngọn núi thấp thuộc phường An Cựu (Huế). Tam Thai nằm cạnh núi Ngự Bình, cùng với núi Bân (Hữu Bật Sơn) tạo nên thế "Đệ nhất án sơn" cho kinh thành Huế.
Họ Hồ làm quan, họ Đoàn làm giặc Hai dòng họ ở làng An Truyền (Phú Vang, Thừa Thiên-Huế), họ Hồ có nhiều người đỗ đạt cao và làm quan (Hồ Đắc Trung, Hồ Đắc Di...), trong khi họ Đoàn có anh em Đoàn Hữu Trưng khởi xướng loạn "giặc chày vôi" dưới thời vua Tự Đức (xem thêm).
Sông Hương Tên con sông rất đẹp chảy ngang thành phố Huế và một số huyện của tỉnh Thừa Thiên-Huế. Tùy theo giai đoạn lịch sử, sông còn có các tên là Linh Giang, Kim Trà, Hương Trà... Ngoài ra, người xưa còn có những tên địa phương như sông Dinh, sông Yên Lục, sông Lô Dung... Sông Hương đã được đưa vào rất nhiều bài thơ, bài hát về Huế, đồng thời cùng với núi Ngự là hình ảnh tượng trưng cho vùng đất này.

Cầu Tràng Tiền bắc ngang qua sông Hương
Thừa Sủng – Đồng Mờm Địa danh nay là nơi tiếp giáp giữa hai huyện Yên Thành và Diễn Châu, nơi xảy ra trận đánh giữa nghĩa quân Nguyễn Xuân Ôn và quân Pháp vào năm 1886. Trận này nghĩa quân thắng lớn, tiêu diệt hàng trăm tên địch.
Nguyễn Xuân Ôn (1825 – 1889) Cũng gọi là Nghè Ôn, một vị quan nhà Nguyễn và thủ lĩnh cuộc khởi nghĩa chống Pháp ở Nghệ Tĩnh cuối thế kỷ 19 trong phong trào Cần Vương.
Mô Đâu, nào (phương ngữ Trung Bộ).
Trúc Trốc, đổ (phương ngữ Trung và Nam Bộ).
Hai Vai Còn có tên là lèn Dặm hoặc núi Di Lĩnh, một ngọn núi đá vôi (lèn) nằm giáp ranh giữa 3 xã Diễn Bình, Diễn Minh, Diễn Thắng của huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Lèn Hai Vai có chiều dài 800m, nơi rộng nhất 120m, nơi cao nhất 141m. Theo truyền thuyết, ông Đùng đánh giặc ngoại xâm đã đứng từ trên cao ném đá vào quân thù, tạo ra lèn Hai Vai, lèn Cờ, và lèn Trống.

Lèn Hai Vai
Sông Bùng Tên một con sông bắt nguồn từ xã Minh Thành, huyện Yên Thành, chảy qua thị trấn Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.

Vẻ đẹp sông Bùng
Trượng Đơn vị đo chiều dài cổ của Việt Nam và Trung Hoa. Một trượng dài khoảng 4 mét. Trong văn học cổ, "trượng" thường mang tính ước lệ (nghìn trượng, trăm trượng…).
Rộc Vang Thượng Tên một cánh đồng rộng giữa làng Xuân Viên và làng Trung Phường, đều huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh.
O Cô, cô gái, thím (phương ngữ miền Trung). Trong gia đình, o cũng dùng để chỉ em gái của chồng.
Lần khân Lần lữa, dây dưa, kéo dài ra mà không chịu quyết định.

Chày sương chưa nện cầu Lam, Sợ lần khân quá ra sàm sỡ chăng ? (Truyện Kiều)
Cấm Chỉ Tên dân gian quen gọi ngõ Hàng Bông (cắt phố Hàng Bông và Tống Duy Tân), thời Pháp thuộc tên là phố Lông-đơ (rue Lhonde), sau 1945 đổi thành ngõ Cấm Chỉ, Hàng Bông Lờ, Hàng Bông. Về tên gọi Cấm Chỉ, có hai giả thuyết:

1. Đây là lối đi vào Dương mã thành, cấm đi lại khi đã có trống, chuông thu không (lúc chiều tối). 2. Chúa Chổm ra chỉ cấm không cho những người đòi nợ đi qua đây để đòi nợ tiếp.
Can Lộc Tên cũ là Thiên Lộc, nay là một huyện thuộc tỉnh Hà Tĩnh. Đây là vùng đất giàu truyền thống hiếu học và có bề dày văn hóa, lịch sử nổi tiếng của tỉnh.
Bút Cấm Chỉ, sĩ Thiên Lộc Ngõ Cấm Chỉ xưa kia sản xuất nhiều loại bút lông nổi tiếng, Thiên Lộc có nhiều kẻ sĩ hiển đạt lưu danh sử sách.
Bánh tày Một loại bánh ở các vùng trung du và miền núi Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, làm từ gạo nếp và gói lá chuối, tương tự như bánh tét ở miền Trung và miền Nam.
Cá rô Loại cá rất thường gặp trên các đồng ruộng ở nước ta. Nhân dân ta thường tát đồng để bắt cá rô. Cá rô đồng có thịt béo, thơm, dai, ngon, dù hơi nhiều xương, và được chế biến thành nhiều món ngon như kho, nấu canh, làm bún...

Lưu ý: Có một giống cá khác gọi là cá rô phi, thường được nuôi ở ao, nhưng khi nhắc đến cá rô thì người ta nghĩ ngay đến cá rô đồng.

Cá rô đồng kho tộ
Bánh tày nhân cá rô Chỉ sự quê mùa, lạc hậu ngày trước ở vùng Yên Thành, tỉnh Hà Tĩnh.
Trường Lại, Trường Phong Hai xóm thuộc địa phận xã Kỳ Thịnh, huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh.
Bánh đúc Bánh nấu bằng bột gạo tẻ hoặc bột ngô quấy với nước vôi trong, khi chín đổ ra cho đông thành tảng, thường được ăn kèm với mắm tôm. Bánh đúc là món quà quen thuộc của làng quê.

Bánh đúc Hà Nội
Kê Cây lương thực cùng họ với lúa, quả rất nhỏ, thường gọi là hạt, màu vàng, tập trung thành một bông dài.
Làng Trại Một làng nay thuộc địa phận xã Phú Gia, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh.