Bài Ca Dao: Núi Đọi Ai đắp Mà Cao?

Có thể bạn quan tâm

Núi Đọi ai đắp mà cao?
Núi Đọi ai đắp mà cao? Ngã ba sông Lệnh ai đào mà sâu? Khen ai khéo bắt cầu Châu Khéo bắc cầu Hầu cho cả đường quan
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - núi đồi
  - Hà Nam
  - sông Lệnh
  - Châu Giang
  - cầu Hầu
  - đường quan
- Người đăng: Phan An
- 15 July,2013

Cùng thể loại:

Ngó lên cái mặt thì lanh
– Ngó lên cái mặt thì lanh Ngó xuống cái mủng một phanh dây dừa – Anh ơi chớ phụ xơ dừa Xơ dừa đỡ đói từ xưa đến rày
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - Bình Định
  - nghề truyền thống
  - hát đối
- Người đăng: Phan An
- 12 December,2023
Tam Sơn chảy xuống ba Hà
Tam Sơn chảy xuống ba Hà Qua đình Hà Thượng chảy ra Cánh Hòm
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - Quảng Trị
- Người đăng: Phan An
- 30 May,2023
Hỡi ai đi sớm về trưa
Hỡi ai đi sớm về trưa Kìa Bát Tốt Lát đón đưa chào mời Hương thơm khói đậm tuyệt vời Hút cho một điếu cho đời thêm tươi
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
  - Lịch sử
- Thẻ:
  - thuốc lá
- Người đăng: Phan An
- 6 May,2023
Ai về thăm xóm Lò Nồi
Ai về thăm xóm Lò Nồi Mà xem cái bát sáng ngời nước men
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - nghề truyền thống
  - Hải Phòng
  - gốm sứ
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 3 May,2023
An Tử có đất trồng chè
An Tử có đất trồng chè, Chồng gọi, vợ bảo: cái gì hắn kia?
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - sản vật
  - Hải Phòng
  - chè xanh
  - An Tử
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 3 May,2023
Thái Bình có chú Phạm Tuân
Thái Bình có chú Phạm Tuân Bay vào vũ trụ một tuần về ngay
Dị bản
- Hoan hô đồng chí Phạm Tuân Bay vào vũ trũ một tuần về ngay
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
  - Trào phúng, phê phán đả kích
- Thẻ:
  - Phạm Tuân
  - thái bình
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 30 December,2022
Thái Bình có cái cầu Bo
Thái Bình có cái cầu Bo Có nhà máy cháo, có lò đúc muôi
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - thái bình
  - cầu Bo
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 30 December,2022
Sá chi thân phận con quy
Sá chi thân phận con quy Ngày thì bùn lấm, đêm thì gió sương – Cây khô mấy thuở mọc chồi Cá mại dưới nước mấy đời hóa long
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - con rùa
  - cá mại
  - Thừa Thiên-Huế
  - Quảng Điền
  - Niêm Phò
  - Nguyễn Văn Mại
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 29 August,2022
Cha chài, mẹ lưới bên sông
Cha chài, mẹ lưới bên sông Đứa con thi đậu làm ông trên bờ
Dị bản
- Cha chài, mẹ lưới, con câu Có con hay chữ làm quan trên bờ
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
  - Lịch sử
- Thẻ:
  - Quảng Tế
  - Huỳnh Hữu Thường
  - Nguyệt Biều
  - tứ đức
  - Thừa Thiên-Huế
  - Hương Trà
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 29 August,2022
Trông lên hòn núi Tam Thai
Trông lên hòn núi Tam Thai Thấy đôi chim quạ ăn xoài chín cây Quạ kêu ba tiếng quạ bay Để bầy chim én đêm ngày chắt chiu
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - chim én
  - Thừa Thiên-Huế
  - tam thai
  - chim quạ
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 29 August,2022

Có cùng từ khóa:

Ông làng La, bà làng Chảy
Ông làng La, bà làng Chảy
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - Hà Nam
  - điển tích
- Người đăng: Phan An
- 12 July,2015
Ngày xuân em liệu có dài
Ngày xuân em liệu có dài Chơi chùa Tiên kẻo một mai nữa già
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - Hà Nam
  - chùa Tiên
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 19 August,2014
Nhất vui là hội Trần Thương
Nhất vui là hội Trần Thương Đủ đình đủ đám, thập phương tiếng đồn
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - lễ hội
  - Hà Nam
- Người đăng: Phan An
- 1 June,2014
Ai về Kiều Sáo với anh
Ai về Kiều Sáo với anh Có tài có sức đua tranh thì về Cầy cày trồng trọt sẵn nghề Mau chân anh đợi, chớ nề đường xa
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - Kiều Sáo
  - Hà Nam
- Người đăng: Phan An
- 29 May,2014
Bình Lục đồng trắng nước trong
Bình Lục đồng trắng nước trong Ngô khoai thì ít, rêu rong thì nhiều Hòa Mạc ruộng đất phì nhiêu Nhiều mía nhiều đỗ lại nhiều ngô khoai
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - Hà Nam
  - Bình Lục
  - Hòa Mạc
- Người đăng: Phan An
- 28 May,2014
Nam Xang đồng hẹp, bãi dài
Nam Xang đồng hẹp, bãi dài Ăn cơm thì ít, ăn khoai thì nhiều Ăn thừa lại đổ vào niêu Lấy vung đậy lại, đến chiều lại ăn
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - nghèo đói
  - Hà Nam
  - Nam Xang
- Người đăng: Phan An
- 28 May,2014
Chợ Quế thì bán nồi niêu
Chợ Quế thì bán nồi niêu Qua chợ Giầm Giải thì nhiều luồng Thanh
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - tre luồng
  - chợ búa
  - Hà Nam
  - Quế Sơn (Hà Nam)
- Người đăng: Phan An
- 28 May,2014
Ai về thăm đất Nam Hà
Ai về thăm đất Nam Hà Mà xem con khỉ có nhà bê tông Khỉ ơi khỉ có biết không Ta đây là chủ mà không có nhà
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Đấu tranh, phản kháng
- Thẻ:
  - con khỉ
  - thời bao cấp
  - Nam Định
  - Hà Nam
  - Nam Hà
- Người đăng: Lê Tư
- 18 February,2014
Thịt gà nhất vị làng Sông
Thịt gà nhất vị làng Sông Phao câu ba lá nó trồng tốt tươi Cái da vàng ưởi vàng ươi Cái thịt nó xé mềm tơi nhũn nhùn
Dị bản
- Thịt gà luộc, nhất làng Sông Phao câu ba lá, bộ lòng tốt tươi. Cái da vàng ưởi vàng ười, Miếng thịt trông nó trắng tươi, nhũn nhùn.
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - sản vật
  - con gà
  - Hà Nam
  - thịt gà
  - làng Sông
- Người đăng: Phan An
- 5 December,2013
Phủ Bà mở hội hôm rằm
Phủ Bà mở hội hôm rằm Còn như hội vật mồng năm mồng mười
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Quê hương đất nước
- Thẻ:
  - lễ hội
  - Hà Nam
  - Liễu Đôi
  - Phủ Bà
- Người đăng: Phan An
- 4 December,2013

Chú thích

Núi Đọi Một quả núi nay thuộc xã Đọi Sơn, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam. Trên núi có chùa Long Đọi, một thắng cảnh của huyện.
Sông Châu Giang Một con sông thuộc hệ thống sông Hồng- sông Thái Bình của miền Bắc, nằm trọn trong địa phận tỉnh Hà Nam. Đây là một con sông có vị trí quan trọng nằm trong lưu vực sông Nhuệ- Đáy. Một đầu của sông được nối với sông Đáy tại Phủ Lý nên sông còn gọi là sông Phủ Lý. Đoạn sông chảy qua xã Yên Lệnh, huyện Duy Tiên gọi là sông Lệnh.

Châu Giang là phân lưu cũ của sông Hồng, nối với sông Hồng bằng hai cửa: cửa Yên Lệnh-Mạc (Duy Tiên- Lý Nhân) và cửa Hữu Bị, xã Nhân Hậu (Lý Nhân).
Cầu Châu Giang Tên một cây cầu bắc qua sông Châu Giang, đoạn chạy qua thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam hiện nay.
Một cây cầu bắc qua sông Châu Giang, hiện nay không còn.
Đường quan ở đây là con đường từ phố Động, xã Liêm Phong đi vào phía cầu Gừng, quán Gỏi và các xã Thanh Lưu, Liêm Trực, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam.
Mủng Cái thúng (phương ngữ Trung Bộ).
Phanh Khoanh (phương ngữ Trung và Nam Bộ).
Rày Nay, bây giờ (phương ngữ).
Hát đối về nghề làm dây từ xơ dừa ở thôn Chánh Khoan Đông, Mỹ Lợi, Phù Mỹ, Bình Định.
Tam Sơn Chú thích này đang để ngỏ. Nếu bạn có thông tin về Tam Sơn, hãy đóng góp cho chúng tôi.
Ba Hà Tức Hà Thượng, Hà Trung, Hà Hạ (nay là Hà Thanh), ba làng nghề được lập vào cuối thế kỉ 15, nay thuộc địa phận Gio Linh, Quảng Trị.
Cánh Hòm Một con sông trải dài trên diện tích phía đông của huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị, nối liền sông Thạch Hãn ở phía Nam và sông Bến Hải ở phía Bắc.
Bastos Luxe Giới bình dân gọi là "Bát Tốt Lát" hay "Bát Tốt Lút," một nhãn thuốc lá đầu lọc của hãng Juan Bastos phổ biến vào những năm 1960 ở Sài Gòn.
Lò Nồi Tên một xóm xưa thuộc tổng Dưỡng Động, nay là xã Minh Tân, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng.
An Tử Tên một thôn nay thuộc xã Khởi Nghĩa, huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng.
Thái Bình Địa danh nay là một tỉnh ven biển ở đồng bằng Bắc Bộ, cách thủ đô Hà Nội khoảng 110 km. Phần đất thuộc tỉnh Thái Bình ngày nay trước đây thuộc về trấn Sơn Nam. Tới năm Thành Thái thứ hai (1890) tỉnh Thái Bình được thành lập. Tỉnh có nhiều khu du lịch và danh lam thắng cảnh nổi tiếng như bãi biển Đồng Châu, cồn Vành, chùa Keo... Các ngành nghề truyền thống như chạm bạc, làm chiếu ở đây cũng khá phát triển. Ngoài ra, Thái Bình còn được mệnh danh là Quê Lúa.

Bãi biển Đồng Châu
Cầu Bo Tên dân gian của cầu Độc Lập bắc qua sông Trà Lý, xưa thuộc làng Bo, tỉnh Thái Bình.

Cầu Bo những năm 1920
Quy Con rùa (từ Hán Việt).
Cá mại Loài cá nước ngọt cùng họ với cá chép, cỡ nhỏ bằng ngón tay cái, thân dẹp và ngắn.

Cá mại nấu canh chua
Cá hóa long Cá hóa rồng. Theo truyền thuyết phương Đông, cá chép có thể vượt vũ môn và hóa thành rồng. Nghĩa bóng chỉ việc học hành đỗ đạt, có công danh.
Đây được cho là hai câu hát mỉa mai nhau của hai nhà họ Nguyễn và họ Hồ, đều là bá hộ làng Niêm Phò ngày trước (nay thuộc huyện Quảng Điền, Thừa Thiên-Huế). Họ Hồ có cô con gái tên Qui, họ Nguyễn có người con trai tên Mại. Hai ông chồng đều muốn làm sui với nhau nhưng hai bà vợ không chịu nên mới có câu hát đối đáp nhau như thế. Nguyễn Văn Mại sau này đỗ đạt cao, làm đến quan nhất phẩm triều Nguyễn. (Theo sách Cố đô Huế của Thái Văn Kiểm)
Theo sách Cố đô Huế của Thái Văn Kiểm: Theo cụ Tùng Lâm, câu này do đám dân chài làng Quảng Tế, huyện Hương Trà đặt ra để nhắc lại sự tích ông Huỳnh Hữu Thường, con một ngư phủ, mà biết chăm lo việc học hành, thi đỗ Cử nhân, rồi đỗ Hoàng giáp, làm quan đến Thượng thư. Vua Tự Đức rất mến ông, nhận thấy làng ông không có đất đai chi cả, bèn hạ chỉ cắt 20 mẫu đất làng Nguyệt Biều giao cho làng Quảng Tế để có đất cho dân cư ngụ, trồng trỉa và xây cất đền chùa.
Tam Thai Còn gọi là Tả Phụ Sơn, tên một ngọn núi thấp thuộc phường An Cựu (Huế). Tam Thai nằm cạnh núi Ngự Bình, cùng với núi Bân (Hữu Bật Sơn) tạo nên thế "Đệ nhất án sơn" cho kinh thành Huế.
La Cầu Một làng nay thuộc xã Mỹ Thọ, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam.
Ông làng La, bà làng Chảy Theo truyền thuyết, nàng Nương Nguyệt tài giỏi lấy chàng trai đất La Cầu. Khi thi văn, đấu võ khi nào nàng cũng nhường chồng. Người chồng lại tưởng vợ kém thua mình nên tự đắc. Đến khi đất nước có giặc ngoại xâm, tướng sĩ bốn phương tôn Nương Nguyệt làm tướng cầm quân chống giặc. Người chồng tự ái đòi thi đấu, nếu ai thắng thì người ấy được làm tướng. Nàng Nương Nguyệt biết chồng không thể đảm đương được việc lớn nên đã gạt tình riêng, quyết không nhường bước cho chồng như những lần trước. Tất nhiên là phần thắng thuộc về Nương Nguyệt. Tủi hổ chàng bỏ về quê không đi đánh giặc nữa, rồi chết và hóa thành con cá gáy. Nương Nguyệt sau khi thắng giặc về, biết tình cảnh của chồng ra nông nỗi ấy, lấy làm thương. Nàng khóc nước mắt chảy ngập cả đồng, tràn bốn phương nên làng mới có tên là làng Chảy. Sau Nương Nguyệt chết hóa thành con sáo, cứ xập xòe bay trên mặt nước tìm bóng chồng qua hình ảnh con cá gáy.
Chùa Tiên Một ngôi chùa cổ, thờ Mẫu, nằm trên núi Đụn, thôn Đồi Ngang, xã Thanh Lưu huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam. Lễ hội chùa diễn ra từ mùng 1 đến 3 tháng Ba âm lịch.
Trần Thương Một ngôi làng nay thuộc xã Nhân Đạo, huyện Lý Nhân, Hà Nam. Tại đây có đền Trần Thương (gọi tắt là đền Trần) thờ Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, hằng năm tổ chức lễ hội tưởng nhớ vào ngày 20 tháng 8 âm lịch.

Đền Trần Thương

Đọc thêm: Đền Trần Thương di tích và lễ hội.
Chín phương trời, mười phương Phật Một khái niệm của dân gian Trung Quốc và Việt Nam. Có một số cách giải thích khác nhau về khái niệm này, trong đó có: Chín phương trời (cửu thiên) gồm Đông, Tây, Nam, Bắc, Đông Nam, Đông Bắc, Tây Nam, Tây Bắc và trung ương. Mười phương Phật (thập phương chư Phật) gồm có Đông, Tây, Nam, Bắc, Đông Nam, Đông Bắc, Tây Nam, Tây Bắc, trên trời, dưới đất. Cũng có ý kiến cho rằng mười phương Phật gồm có cửu thiên cộng với Niết Bàn.

Mười phương (thập phương) vì vậy mang nghĩa là rộng khắp, tất cả mọi nơi.
Kiều Sáo Một làng nay thuộc địa phận xã Duy Minh, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam.
Bình Lục Địa danh trước thuộc phủ Lý Nhân, trấn Sơn Nam, nay là một huyện thuộc tỉnh Hà Nam. Đây là quê hương của Tam Nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến.
Hòa Mạc Địa danh nay là một thị trấn thuộc huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam.
Lý Nhân Một huyện thuộc tỉnh Hà Nam, có tên cũ là huyện Nam Xương, biến âm thành Nam Xang. Huyện nằm ở phía đông của tỉnh, bên bờ sông Hồng. Tên Nam Xương được nhắc đến trong tác phẩm nổi tiếng Người con gái Nam Xương, câu chuyện xảy ra từ thời Trần, lưu truyền trong dân gian và được Nguyễn Dư được chép lại vào cuối thế kỷ 16 trong tập Truyền kỳ mạn lục.

Lý Nhân là nơi giàu truyền thống văn hóa - lịch sử. Trống đồng Ngọc Lũ - chiếc trồng đồng còn nguyên vẹn và có giá trị nhất nước ta - được tìm thấy ở đây.
Niêu Nồi nhỏ bằng đất nung hoặc đồng, có nắp đậy, dùng để nấu nướng hoặc sắc thuốc. Niêu sắc thuốc thì có thêm cái vòi để rót thuốc.

Cơm niêu
Quế Sơn Địa danh thuộc huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam trước đây. Quế Sơn có nghề truyền thống là làm đồ gốm.
Chợ Giầm Giải Một ngôi chợ thuộc huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam, chuyên buôn tre luồng từ Thanh Hóa chở về.
Luồng Cũng gọi là mét, một giống tre có giá trị kinh tế cao, thường được dùng làm nhà, đóng bè mảng, đan lát, làm đũa, làm mĩ nghệ, làm than... Tre có thể bóc mỏng như kiểu bóc gỗ, măng rất ngon. Ở nước ta tre luồng chủ yếu có ở Thanh Hóa, nơi hiện nay có nghề trồng và thu mua tre luồng làm nguyên liệu phục vụ cho sản xuất các mặt hàng xuất khẩu.

Sản xuất than tre luồng
Nam Hà Một tỉnh cũ ở đồng bằng sông Hồng, tồn tại trong giai đoạn 1965 - 1975 và 1991 - 1996. Địa bàn tỉnh Nam Hà tương đương với hai tỉnh Nam Định và Hà Nam hiện tại.
Làng Sông Cũng gọi là kẻ Sông, nay là một thôn thuộc địa phận xã Liêm Thuận, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam, là quê cha của vua Lê Đại Hành. Làng có tên như vậy vì trước đây nằm cạnh một con mương lớn.
Đền Bà Áo The Cũng gọi là Phủ Bà, một ngôi đền thờ ở làng Liễu Đôi, Hà Nam. Theo thần phả của làng, bà Áo The chính là một nữ tướng của Hai Bà Trưng. Tương truyền, khi giặc phương Bắc sang tàn phá bờ cõi, ở làng Thượng có một người con gái họ Lê nằm mơ thấy một vị tiên cho mình một cái áo the. Khi tỉnh dậy, thấy có áo thật, bà lấy mặc thử vào người. Nhưng khi cởi ra thì lại có một cái khác lại xuất hiện ở trên người. Càng cởi, áo càng nhiều, cho đến khi áo chất thành một đống cao. Bà liền chiêu mộ những chị em các làng gần xa về đánh giặc. Khi mặc áo của bà vào, ai cũng có sức khoẻ như thần, nghĩa quân đánh trận nào thắng trận đó. Sau khi bà mất, nhân dân nhớ ơn, lập đền thờ.
Xem chú thích Liễu Đôi.