Bài Thơ Bầm ơi Và Hình Tượng Người Mẹ Miền Trung Du

• 0914.914.999
• Email: [email protected]
• Rss
• Fanpage
• Bản mobile

• Thời sự
  • Chính trị
  • Chính sách và cuộc sống
  • Chính phủ với người dân
  • Việt Nam: Kỷ nguyên mới
  • Xây dựng Đảng
  • Phản hồi - Phản biện
• THẾ GIỚI
  • Phân tích-Nhận định
  • Chuyện lạ thế giới
  • Người Việt 4 phương
• KINH TẾ
  • Thị trường - Tài chính
  • Doanh nghiệp - Doanh nhân
  • Bất động sản
  • Tài chính – Ngân hàng
  • Người tiêu dùng
• XÃ HỘI
  • Vấn đề quan tâm
  • Phóng sự- điều tra
  • Người tốt - Việc tốt
  • Mạng xã hội
  • Chính sách BHXH-BHYT
• PHÁP LUẬT
  • Văn bản mới
  • An ninh trật tự
  • Chống buôn lậu - hàng giả
  • Đơn thư bạn đọc
• VĂN HÓA
  • Đời sống văn hoá
  • Giải trí - Sao
  • Du lịch
  • Sáng tác
  • Ẩm thực
• GIÁO DỤC
  • Tuyển sinh
  • Du học
  • Tư vấn
  • Bàn tròn giáo dục
• THỂ THAO
  • Bóng đá
  • Tennis
  • Thể thao 24h
  • Chuyện thể thao
• HỒ SƠ
  • Giải mật
  • Thế giới bí ẩn
  • Nhân vật - Sự kiện
  • Vụ án nổi tiếng
• QUÂN SỰ
  • Hồ sơ quân sự
  • Tập trận - Diễn tập
  • Quốc phòng
  • Vũ khí khí tài
• KHOA HỌC - CÔNG NGHỆ
  • Ô tô xe máy
  • Điện tử - Viễn thông
  • Khoa học đời sống
• BIỂN ĐẢO
  • Bảo vệ chủ quyền
  • Kinh tế biển đảo
  • Hỏi đáp Luật Cảnh sát biển
• Y tế
  • Chính sách
  • Dịch bệnh
  • Bệnh viện – Bác sĩ
  • Giới tính
• Thực hiện Nghị quyết 57
  • AI và cuộc sống
  • Công nghệ và kiến tạo
  • Chuyển động số
  • Trí tuệ Việt
  • Nghị quyết về bản
  • Báo chí công nghệ
• VIDEO
  • Talk show
  • Phóng sự
  • Podcast
• • Địa phương
  • Góc nhìn
  • ẢNH
  • INFOGRAPHICS
  • MEGASTORY
  • BẠN ĐỌC
  • Giải mã muôn mặt
  • Ảnh 360
  • Tin tức TV

Sự kiện Hội chợ Mùa Xuân 2026 Triển khai Nghị quyết Đại hội XIV Đại hội XIV của Đảng Bầu cử Quốc hội khóa XVI và HĐND 2026-2031 SEA Games 33 Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên Khắc phục hậu quả mưa lũ miền Trung Góp ý dự thảo các văn kiện Đại hội XIV của Đảng Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khoá XV Thực hiện Nghị quyết 72 Thực hiện Nghị quyết 71 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 80 năm Thông tấn xã Việt Nam Tiến tới Đại hội Đảng XIV Văn hoá

• Đời sống văn hoá
• Giải trí - Sao
• Du lịch
• Sáng tác
• Ẩm thực

Bài thơ Bầm ơi và hình tượng người mẹ miền trung du Thứ Sáu, 19/07/2013 09:06 |

Văn hoá

Xã Gia Điền là một miền quê nghèo của vùng trung du Hạ Hòa (Phú Thọ), là nơi mà người dân quê gọi mẹ là bầm, là bủ. Và ở chính mảnh đất nghĩa tình này, nhà thơ Tố Hữu đã sáng tác bài thơ “Bầm ơi” nổi tiếng.

Vào những năm 1947, 1948, đoàn văn nghệ sỹ trong hành trình “nhận đường” đã chọn Gia Điền làm nơi dừng chân và hoạt động văn học nghệ thuật. Khi ấy, các nhà văn, nhà thơ như Tố Hữu, Nguyễn Đình Thi, Nguyễn Huy Tưởng, Kim Lân đã ở lại thôn Gốc Gạo xã Gia Điền. Ngôi nhà mà các nhà văn chọn để ở trọ là nhà bà cụ Nguyễn Thị Gái. Khi các văn nghệ sỹ đến ở, bủ Gái đã dọn xuống bếp để nhường giường và không gian nhà trên cho khách. Cũng từ chính ngôi mà mái cọ bình yên này, vào khoảng thời gian ấy, bài thơ Bầm ơi được “khai sinh”.

Một “lá thư” bằng thơ

Theo lời kể của những người già trong thôn Gốc Gạo, ngày ấy, bủ Gái ban ngày lên nương trồng sắn, trồng đỗ hay xuống ruộng cấy lúa. Tối về, bủ dùng lá chuối khô bện lại làm đệm nằm cho đỡ lạnh. Nhưng cứ đêm đêm, các nhà thơ lại nghe tiếng khóc nhỏ của bủ Gái từ phía bếp. Đêm nào cũng như thế. Các nhà thơ lần hỏi mãi bủ Gái mới tâm sự rằng do bủ nhớ đứa con trai đi vệ quốc quân lâu ngày không thấy thư từ tin tức gì về. Bủ thương và lo cho nó quá. Biết vậy, các nhà văn, nhà thơ mới đề nghị nhà thơ Tố Hữu sáng tác một bài thơ và giả làm bức thư của con trai bủ Gái để an ủi lòng bủ. Nhà thơ Tố Hữu nhận lời và sáng tác liền bài thơ Bầm ơi với những câu từ đầu tiên như lời bức thư của đứa con gửi cho bầm của mình từ mặt trận: “Ai về thăm mẹ quê ta/Chiều nay có đứa con xa nhớ thầm/Bầm ơi có rét không bầm/Heo heo gió núi lâm thâm mưa phùn…”. Khi bài thơ sáng tác xong, nhà thơ Tố Hữu đọc cho bủ Gái nghe và nói rằng đây chính là thư của con trai bủ gửi về chiến trường. Tin vậy, bủ Gái mừng lắm và cũng hết lo lắng cũng như khóc thầm vào mỗi đêm. Bủ Gái luôn mồm nói với nhà thơ Tố Hữu “anh thấy đấy, con tôi nó thương tôi thế đấy”. Ngày nào bà bủ Gái cũng nhờ nhà thơ Tố Hữu đọc lại bài thơ trên cho nghe ít nhất là một lần.

Bia lưu niệm nơi đóng trụ sở đầu tiên của Hội Văn nghệ Việt Nam trong khuôn viên khu vườn nhà cụ Gái.

Về sau, bài thơ Bầm ơi được truyền đi khắp các chiến trường và các chiến sỹ đã chép bài thơ này vào lá thư gửi cho người mẹ của mình ở quê nhà như một lời báo tin rằng ở chiến trường họ vẫn bình yên.

Sau khi rời Việt Bắc, rời mảnh đất Gia Điền về Hà Nội công tác, nhà thơ Tố Hữu và các văn nghệ sỹ luôn nhắc tới kỷ niệm sâu nặng và đáng nhớ này. Năm 1981, khi nhà thơ Tố Hữu đang ở Hà Nội thì anh đại tá quân đội con trai bà bủ Gái đến thăm. Anh đại tá tỏ lòng cảm ơn nhà thơ đã sáng tác ra bài Bầm ơi để động viên, an ủi cho mẹ anh được yên tâm khi xa anh. Dịp ấy, nhà thơ đã lấy 3 m lụa làm quà gửi anh đại tá đem về may áo cho bủ Gái. 3 m lụa này là của Bác Hồ tặng cho con gái đầu lòng của nhà thơ khi cháu mới ra đời. 4 năm sau anh đại tá con trai bà bủ Gái lại đến chơi và báo tin cho nhà thơ biết mẹ anh mới qua đời. Trước khi mất cụ dặn người nhà phải mặc cho mình tấm áo lụa quý giá để cụ yên lòng sang thế giới bên kia.

“Gia tài” người chiến sĩ

Bài thơ Bầm ơi không còn là tình cảm riêng tư của người con trai nơi chiến trường với bủ Gái ngày nào nơi Gốc Gạo mà những dòng thơ đầy ân tình ấy đã có sức lan tỏa, trở thành tình cảm chung đầy sâu nặng của những người chiến sỹ nơi mặt trận dành cho người mẹ già đang ngồi ở quê nhà ngóng trông. Trong bài thơ, hình ảnh người mẹ trung du hiện lên thật bình dị với tình yêu thương sâu nặng dành cho những đứa con đang ngày đêm cầm súng canh giữ sự bình yên của Tổ quốc.

Bầm Gái nay đã vào cõi vĩnh hằng, căn nhà xưa không còn nữa. Nhưng vẫn có đó tấm bia lưu niệm những tháng ngày đáng nhớ của lớp văn nghệ kháng chiến, vẫn còn đó những câu chuyện về bài thơ Bầm ơi được người già kể cho lớp trẻ nghe. Và vẫn còn đó âm hưởng ấm áp và sâu nặng ân tình những vần thơ của bài Bầm ơi ngày nào.

Hình ảnh bà bầm hiện lên thật xúc động: “Bầm ra ruộng cấy bầm run/Chân lội dưới bùn, tay cấy mạ non/Mạ non bầm cấy mấy đon/Ruột gan bầm lại thương con mấy lần/Mưa phùn ướt áo tứ thân/Mưa bao nhiêu hạt, thương bầm bấy nhiêu !”. Từng chi tiết, từng hình ảnh trong mỗi dòng thơ làm sống lại bà mẹ trung du nghèo, lam lũ và khó nhọc. Trong mỗi buổi chiều sương mưa phùn nơi xóm núi, tay mẹ run rẩy cắm từng rảnh mạ xuống bùn mà lòng xót xa, quặn đau khi đứa con nơi chiến trường bặt vô âm tín. Lời thơ như lời hỏi thăm của đứa con xa về bầm: “Bầm ơi có rét không bầm”; “Mưa bao nhiêu hạt thương bầm bấy nhiêu”. Người con muốn khuyên nhủ bầm xin bớt đi những lo toan, xin bớt đi những tiếng khóc thầm vào mỗi đêm khuya. Bởi một lẽ, những khó nhọc, chông gai mà con phải vượt qua nơi chiến trường ác liệt không thể đo được những nhọc nhằn của đời bầm, không thể đổi lại tình yêu thương của bầm với con: “Bầm ơi, sớm sớm chiều chiều/Thương con, bầm chớ lo nhiều bầm nghe !/Con đi trăm núi ngàn khe/Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm/Con đi đánh giặc mười năm/Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi”.

Từ tình cảm yêu thương, dõi theo mỗi bước chân mà bầm dành cho con, khi đến những phương trời xa, người chiến sỹ đã nhận được tình cảm ấy từ biết bao bà mẹ “từ tâm”, họ chăm sóc, nuôi dưỡng và chở che cho người chiến sỹ như những đứa con. Bởi vậy, gia tài mà người chiến sỹ có được khi đi chiến trường là có biết bao bà mẹ tuy không đẻ nhưng luôn dành cho họ những tình cảm nồng ấm như bầm đã dành cho con: “Con đi mỗi bước gian lao/Xa bầm nhưng lại có bao nhiêu bầm !/Bao bà cụ từ tâm như mẹ/Yêu quý con như đẻ con ra/Cho con nào áo nào quà/Cho củi con sưởi, cho nhà con ngơi”. Tình yêu nước, tình đồng chí, tình hậu phương đã hòa làm một để tạo nên tình cảm lớn giúp người chiến sỹ vượt qua mọi thử thách chông gai để đi đến ngày thắng lợi: “Con ra tiền tuyến xa xôi/Yêu bầm yêu nước, cả đôi mẹ hiền/Nhớ thương con bầm yên tâm nhé/Bầm của con, mẹ Vệ quốc quân/Con đi xa cũng như gần/Anh em đồng chí quây quần là con/Bầm yêu con, yêu luôn đồng chí/Bầm quý con, bầm quý anh em/Bầm ơi, liền khúc ruột mềm/Có con có mẹ, còn thêm đồng bào”. Trong bài thơ, xen kẽ những lời thơ về hình ảnh bà bầm trung du là những lời thủ thỉ tâm tình và an ủi vỗ về của người con dành cho bầm: “Thương con, bầm chớ lo nhiều bầm nghe !”; “Nhớ thương con bầm yên tâm nhé”; “Nhớ con, bầm nhé đừng buồn”. Đó là những câu thơ thể hiện sự quyết tâm của những người chiến sỹ sẵn sàng vượt lên phía trước để tiêu diệt kẻ thù. Bởi một lẽ, phía sau lưng họ có bà bầm, bà bủ luôn dõi theo để động viên và dành trọn tình yêu thương.

Bài thơ kết thúc bằng hình ảnh bầm hết sức chân thực và gần gũi: “Mẹ già tóc bạc hoa râm/Chiều nay chắc cũng nghe thầm tiếng con…”. Đó là một biểu tượng đẹp không thể nào phai mờ trong tâm hồn người chiến sỹ dù ở phương trời nào.

Bài & ảnh:Nguyễn Thế Lượng

Chia sẻ:

Video

Tin tức TV nổi bật tuần qua: Quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt Việt Nam - Lào bước sang giai đoạn mới

• Đình Bắc giành hat-trick giải thưởng cá nhân tại VCK U23 châu Á 2026
• Thời sự 24h qua ảnh chiều 1/2

Ảnh

• Hội chợ Mùa Xuân 2026 trước giờ khai mạc
• Thủ tướng Phạm Minh Chính dự tổng duyệt khai mạc Hội chợ Mùa Xuân 2026
• Công trường không ngủ trước ngày thông xe hầm chui vành đai 2,5
• TP Hồ Chí Minh: Hầm chui nút giao An Phú kết nối cao tốc sẵn sàng thông xe
• Xúng xính áo dài tham gia Lễ hội Tết Việt Bính Ngọ 2026
• Kỳ ảo lễ hội ánh sáng tại Hong Kong (Trung Quốc)
• Xuân sẻ chia đến với người dân và học sinh vùng lũ Đắk Lắk
• Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản xã Hương Xuân 
• Người dân kiến nghị khoanh vùng sinh sống phù hợp cho khỉ hoang
• Theo dấu vó ngựa qua các thời kỳ nghệ thuật
• Hà Nội giải toả chợ cóc, xoá cảnh lấn đường, chiếm phố
• TP Hồ Chí Minh chỉnh trang diện mạo đón xuân Bính Ngọ 2026

Megastory

MegastoryĐất nước vươn mình sau 40 năm đổi mới

• MegastoryPhát động chương trình 'Triệu tập vở cho học sinh vùng bị thiên tai'

• MegastoryChung tay kiến thiết kỷ nguyên mới

• MegastoryKhát vọng vươn mình của ngành nông nghiệp Việt Nam

Infographics

Hai sản phẩm nhận Giải thưởng Du lịch Bền vững ASEAN

• Nhà nước thực hiện '5 thông', doanh nghiệp thực hiện '5 tiên phong' để phát triển kinh tế tư nhân

• Nghị quyết số 68-NQ/TW tác động sâu rộng tới toàn bộ nền kinh tế

• Một số chỉ tiêu về Y tế năm 2026

tin đọc nhiều nhất

• 

  Thông tin mới nhất của Bộ Quốc phòng Trung Quốc về vụ Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập

• 

  Canada cảnh báo thu hồi một sản phẩm mỳ bún phở Việt Nam

• 

  Bộ Chính trị quyết định phân công, bổ nhiệm, chỉ định Trưởng ban Nội chính Trung ương và Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

• 

  Bộ Chính trị phân công Ủy viên Bộ Chính trị khoá XIV tham gia Ban Bí thư khoá XIV

• 

  Xung đột Nga-Ukraine: Số phận kỳ lạ của hơn 350 tên lửa Fath-360 ‘Iran chuyển cho Moskva’

tin mới nhất

• Tôn vinh trí tuệ và bản lĩnh ngoại giao của bà Nguyễn Thị Bình

• Khai mạc Lễ hội Sống xanh - Xuân Bính Ngọ 2026

• TP Hồ Chí Minh: Tái hiện không gian Tết sông nước với chợ hoa xuân 'Trên bến dưới thuyền'

• ‘Hai tay xây dựng một sơn hà’: Hiệu triệu từ lịch sử cho hành trình hôm nay

• Thủy tiên lặng lẽ ấm nồng hương xưa

tin cùng chuyên mục

• 

  Lễ hội Tết Việt Bính Ngọ 2026 thu hút đông đảo người dân và du khách

• 

  Sắc xuân Bính Ngọ trong nghệ thuật gốm

• 

  Mùa rêu xanh ở bãi biển Cổ Thạch

• 

  Điểm đến du lịch quốc tế Sapa được ưa chuộng nhất châu Á năm 2026

• 

  Nghị quyết 80-NQ/TW: Mở ra không gian phát triển mới cho văn hóa Việt Nam

doanh nghiệp - Sản phẩm - Dịch vụ

• Lan tỏa yêu thương trong lễ trao học bổng ‘Cho em đến trường’
• Vietravel Airlines khai trương đường bay thẳng TP Hồ Chí Minh – Vinh
• VinFast công bố kế hoạch kinh doanh xe máy điện tại thị trường quốc tế
• Vinhomes Green Paradise - Cú hích Cần Giờ chờ đợi hàng thập kỷ để vươn tầm điểm đến quốc tế
• Diễn đàn Giáo dục toàn diện 2026: Ươm mầm Thân - Tâm - Tuệ, kiến tạo Công dân toàn cầu Việt Nam 2045
• PV GAS đồng hành cùng Cầu truyền hình kỷ niệm 85 năm Ngày Bác Hồ về nước
• VinFast tặng hơn 30 tỷ đồng cho khách hàng mua xe máy điện - cơ hội trúng 26 ô tô VF 3
• Bamboo Airways có nữ Phó Tổng giám đốc mới
• Ngày đôi 2/2: Vietjet giảm đến 100% giá vé, thoả sức du xuân 2026
• Minh Trí Thành đồng hành cùng cha mẹ giúp con thoát khỏi bạo lực học đường
• Vietnam Airlines báo lãi quý IV, khép lại năm 2025 với kết quả sản xuất kinh doanh ấn tượng
• Vicostone công bố kết quả kinh doanh ước tính quý IV/2025
• Đón Xuân Bính Ngọ 2026 tại Four Seasons Resort The Nam Hải, Hội An
• Doanh nghiệp Việt Nam - Australia tăng cường kết nối thương mại
• UNIQLO và Quỹ Hy vọng khánh thành công trình giáo dục tại Quảng Trị
• Eximbank báo lãi hơn 1.500 tỷ đồng, ưu tiên dự phòng rủi ro trong giai đoạn chuyển đổi
• Bản lĩnh tiên phong và kiên định mục tiêu phát triển bền vững
• Lãnh đạo Cục Du lịch: Cần Giờ sẽ trở thành biểu tượng du lịch bền vững, ‘cực hút’ mới của TP Hồ Chí Minh
• Cisco ra mắt chương trình đối tác thế hệ mới cho kỷ nguyên AI
• realme ra mắt realme 16 Pro và realme 16 5G tại Việt Nam

Các đơn vị thông tin của TTXVN

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 

• Thời sự
• THẾ GIỚI
• KINH TẾ
• XÃ HỘI
• PHÁP LUẬT
• VĂN HÓA
• GIÁO DỤC
• THỂ THAO
• HỒ SƠ
• QUÂN SỰ
• KHOA HỌC - CÔNG NGHỆ
• BIỂN ĐẢO
• Y tế
• Địa phương
• VIDEO

KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH

Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga Phó Tổng biên tập: Nguyễn Trọng Chính, Phạm Thị Tuyết, Phạm Thuỳ Hương, Đinh Quang Dũng

Giấy phép số 20/GP-BVHTTDL cấp ngày 18-4-2025. Trụ sở chính: Số 5 Lý Thường Kiệt, phường Cửa Nam, Hà Nội Điện thoại: 024.38248605/39330336; Fax: 024.38253753 Phòng đại diện tại TP Hồ Chí Minh: 116 - 118 Nguyễn Thị Minh Khai, phường Xuân Hoà; Điện thoại: 028.39303464 Email: [email protected] © Bản quyền thuộc về Báo Tin tức và Dân tộc - TTXVN Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.