Chùa Nành (Pháp Vân Tự) - Ha Noi 360°

Lược sử

Chùa Nành xưa kia thuộc tổng Hạ Dương, phủ Từ Sơn, trấn Kinh Bắc; rất gần các địa danh nổi tiếng của Bắc Ninh như đền Gióng, chùa Dâu, chùa Phật Tích, Luy Lâu. Dân cũng gọi là chùa Cả bởi vì tại làng này còn có chùa Khánh Ninh xây năm 1664 và chùa Đại Bi xây năm 1673, đều nhỏ hơn và ra đời sau.

Tuy không thấy ghi trong sách “Cổ Châu Phật Bản Hạnh” được bảo lưu ở chùa Dâu nhưng dân làng tin rằng chùa Nành có từ thời Lý, xưa kia cùng thờ tượng nữ thần Pháp Vân với chùa Dâu ở Thuận Thành, chùa Keo ở Gia Lâm và chùa Đậu ở Thường Tín là những ngôi chùa Tứ pháp nổi tiếng. [1]

Thuỷ đình và cổng chùa Nành. Ảnh ©2014 NCCong

Theo bản Phả Ký ở chùa Nành, nhân dân thời Tiền Lê đã rước tượng Pháp Vân từ chùa Dâu về thành Đại La để làm lễ cầu đảo. Sau khi trời cho mưa thuận gió hoà, dân rước trả lại chùa Dâu, nhưng đến đó thì không thấy tượng đá đâu nữa. Bỗng trong chùa Nành có ánh sáng lạ, thì ra pho tượng đá toả sáng từ trên chạc cây mận lớn ở vườn chùa. Dân làng bèn dựng ngôi đền và rước tượng vào thờ, còn cây mận ở vườn chùa được hạ xuống lấy gỗ tạc thành tượng Pháp Vân, từ đó những cuộc cầu đảo ở chùa này rất linh ứng. Huyền thoại trên cho thấy bà Nành được đồng hoá với bà Dâu để trở thành nữ thần Pháp Vân.

Như vậy chùa Nành có thể là một trong những trung tâm của Phật giáo Cổ Pháp. Tuy nhiên chỉ còn lại nhiều dấu tích từ thời nhà Mạc khi chùa được trùng tu lớn, tấm bia “Pháp Vân tự bi” niên hiệu Diên Thành thứ 6 (1583) cho biết: chùa được các hoàng thân nhà Mạc cùng nhân dân Phù Ninh hưng công xây dựng lại với quy mô lớn hơn gồm 3 gian thượng điện và 1 nhà thiêu hương. [2]

Dãy bia ở hữu mạc chùa Nành. Ảnh ©2014 NCCong

Đến thời Lê, Trịnh, ngôi chùa lại được mở mang thêm. Năm 1675, Phú Quận công họ Trạch, người Phù Ninh, đã bỏ tiền xây thêm nhà bái đường và giải vũ hai bên, tạo thành quần thể khép kín theo kiểu “nội công ngoại quốc”. Tương truyền, nhà thuỷ đình do bà Chiêu nghi Nguyễn Thị Huyền (vợ vua Lê Cảnh Hưng, mẹ Lê Ngọc Hân) công đức xây dựng vào thế kỷ XVIII.

Năm 1907, một chi hội của Đông kinh nghĩa thục do cụ Cử Huyên đứng đầu được thành lập tại xã Ninh Hiệp, trở thành trung tâm truyền bá tư tưởng yêu nước và canh tân của vùng Bắc Ninh. Từ năm 1942 đến 1945, chùa Nành là cơ sở của các nhà cách mạng Trường Chinh, Hoàng Văn Thụ, Hoàng Quốc Việt, Nguyễn Lương Bằng...

Ngày 21-01-1989, chùa Nành được xếp hạng Di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật quốc gia.

Tam Bảo chùa Nành. Ảnh ©2014 NCCong