Danh Sách Hoàng đế Nhà Minh – Wikipedia Tiếng Việt

Bước tới nội dung

Nội dung

chuyển sang thanh bên ẩn

• Đầu
• 1 Hoàng đế Đại Minh
• 2 Hoàng đế Nam Minh
• 3 Niên biểu
• 4 Phả hệ
• 5 Xem thêm
• 6 Chú thích
• 7 Liên kết ngoài

• Bài viết
• Thảo luận

Tiếng Việt

• Đọc
• Sửa đổi
• Sửa mã nguồn
• Xem lịch sử

Công cụ Công cụ chuyển sang thanh bên ẩn Tác vụ

• Đọc
• Sửa đổi
• Sửa mã nguồn
• Xem lịch sử

Chung

• Các liên kết đến đây
• Thay đổi liên quan
• Liên kết thường trực
• Thông tin trang
• Trích dẫn trang này
• Tạo URL rút gọn
• Tải mã QR

In và xuất

• Tạo một quyển sách
• Tải dưới dạng PDF
• Bản để in ra

Tại dự án khác

• Wikimedia Commons
• Khoản mục Wikidata

Giao diện chuyển sang thanh bên ẩn Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Nhà Minh, quốc hiệu chính thức là Đại Minh, là triều đại cai trị Trung Quốc từ năm 1368 đến năm 1644 sau sự sụp đổ của triều đại nhà Nguyên do người Mông Cổ lãnh đạo. Nhà Minh là hoàng triều Trung Quốc cuối cùng của người Hán. Mặc dù kinh đô chính Bắc Kinh đã thất thủ vào năm 1644, trước cuộc nổi dậy do Lý Tự Thành cầm đầu (người thành lập nhà Đại Thuận sớm bị thay thế bởi nhà Thanh của người Mãn Châu), nhiều quốc gia tàn dư được cai trị bởi những thành viên còn lại của hoàng tộc nhà Minh – gọi chung là Nam Minh – vẫn tồn tại đến năm 1662 khi hoàng đế Nam Minh cuối cùng là Vĩnh Lịch Đế Chu Do Lang qua đời.

Ngay cả khi Nam Minh đã diệt vong, trung thần Trịnh Thành Công vẫn tiếp tục chống lại người Mãn Châu. Năm 1661, ông trục xuất người Hà Lan khỏi Đài Loan, xây dựng Vương quốc Đông Ninh, một nhà nước nhân danh nhà Minh, tiếp tục tồn tại thêm hơn hai mươi năm nữa trước khi bị nhà Thanh thôn tính.[1]

Tống cộng có 16 vị hoàng đế Đại Minh trị vì Trung Quốc trong 276 năm.[2] Trong giai đoạn cầm quyền của họ, Trung Quốc đã trải qua một thời kỳ ổn định về chính trị.[3] Hồng Vũ Đế, người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa nông dân lật đổ nhà Nguyên, là hoàng đế Đại Minh đầu tiên. Sùng Trinh Đế, người treo cổ tự sát khi quân Đại Thuận tràn vào kinh đô Bắc Kinh, là hoàng đế Đại Minh cuối cùng. Vạn Lịch Đế trị vì lâu nhất với 48 năm ở ngôi; Thái Xương Đế có thời gian tại vị ngắn ngủi nhất, chỉ trong khoảng 30 ngày.[4] Hoàng đế trẻ tuổi nhất cầm quyền là Minh Anh Tông nối ngôi khi mới chỉ 8 tuổi; hoàng đế lớn tuổi nhất cầm quyền là Hồng Vũ Đế truyền ngôi năm 70 tuổi.[5]

Hoàng đế Đại Minh

[sửa | sửa mã nguồn]

Hoàng đế	Chân dung	Năm sinh, năm mất	Giai đoạn cầm quyền	Tên thật	Niên hiệu	Thụy hiệu1	Miếu hiệu1
Hồng Vũ Đế		1328–1398	1368–1398	Chu Nguyên Chương 朱元璋	Hồng Vũ 洪武	Cao Đế 高帝	Thái Tổ 太祖
Kiến Văn Đế		1377–1402?	1398–1402	Chu Doãn Văn 朱允炆	Kiến Văn 建文	Huệ Đế 惠帝	Huệ Tông 惠宗
Vĩnh Lạc Đế		1360–1424	1402–1424	Chu Đệ 朱棣	Vĩnh Lạc 永樂	Văn Đế 文帝	Thái Tông 太宗vàThành Tổ 成祖2
Hồng Hi Đế		1378–1425	1424–1425	Chu Cao Sí 朱高熾	Hồng Hi 洪熙	Chiêu Đế 昭帝	Nhân Tông 仁宗
Tuyên Đức Đế		1398–1435	1425–1435	Chu Chiêm Cơ 朱瞻基	Tuyên Đức 宣德	Chương Đế 章帝	Tuyên Tông 宣宗
Chính Thống Đế		1427–1464	1435–14493 và 1457–1464	Chu Kỳ Trấn 朱祁鎮	Chính Thống 正統 vàThiên Thuận 天順	Duệ Đế 睿帝	Anh Tông 英宗
Cảnh Thái Đế		1428–1457	1449–1457	Chu Kỳ Ngọc 朱祁鈺	Cảnh Thái 景泰	Cảnh Đế 景帝	Đại Tông 代宗
Thành Hóa Đế		1447–1487	1464–1487	Chu Kiến Thâm 朱見深	Thành Hóa 成化	Thuần Đế 純帝	Hiến Tông 憲宗
Hoằng Trị Đế		1470–1505	1487–1505	Chu Hựu Đường 朱祐樘	Hoằng Trị 弘治	Kính Đế 敬帝	Hiếu Tông 孝宗
Chính Đức Đế		1491–1521	1505–1521	Chu Hậu Chiếu 朱厚㷖	Chính Đức 正德	Nghị Đế 毅帝	Vũ Tông 武宗
Gia Tĩnh Đế		1507–1567	1521–1567	Chu Hậu Thông 朱厚熜	Gia Tĩnh 嘉靖	Túc Đế 肅帝	Thế Tông 世宗
Long Khánh Đế		1537–1572	1567–1572	Chu Tái Kỵ 朱載坖	Long Khánh 隆慶	Trang Đế 莊帝	Mục Tông 穆宗
Vạn Lịch Đế		1563–1620	1572–1620	Chu Dực Quân 朱翊鈞	Vạn Lịch 萬曆	Hiển Đế 顯帝	Thần Tông 神宗
Thái Xương Đế		1582–1620	1620	Chu Thường Lạc 朱常洛	Thái Xương 泰昌	Trinh Đế 貞帝	Quang Tông 光宗
Thiên Khải Đế		1605–1627	1620–1627	Chu Do Hiệu 朱由校	Thiên Khải 天啟	Triết Đế 悊帝	Hy Tông 熹宗
Sùng Trinh Đế	Tập tin:Ming Chongzhen.jpg	1611–1644	1627–1644	Chu Do Kiểm 朱由檢	Sùng Trinh 崇禎	Liệt Đế 烈帝	Tư Tông 思宗
1 Vì thụy hiệu và miếu hiệu của hoàng đế ở các triều đại có sự trùng lặp nên chúng thường được gắn thêm tên triều đại ở đằng trước, trong trường hợp này là "Minh" để tránh nhầm lẫn. Ví dụ, Hồng Vũ Đế cũng hay được gọi là Minh Thái Tổ.
2 Vĩnh Lạc Đế cướp ngôi của cháu trai là Kiến Văn Đế, người được cho là đã chết trong một trận hỏa hoạn. Vĩnh Lạc Đế xóa bỏ mọi thứ liên quan tới triều đại của đứa cháu, cũng không đặt miếu hiệu cho Kiến Văn.
3 Năm 1449, nghe lời hoạn quan, Chính Thống Đế thân chinh chỉ huy một chiến dịch bình định Mông Cổ rồi bị bắt làm con tin. Người Mông Cổ phóng thích Chính Thống Đế khi em trai ông, Cảnh Thái Đế, lên ngôi, vì việc giữ Chính Thống Đế giờ đã không còn giá trị. Tuy nhiên, Chính Thống Đế vẫn giành lại được ngai vàng khi Cảnh Thái Đế ốm nặng, lấy niên hiệu mới là Thiên Thuận.

Hoàng đế Nam Minh

[sửa | sửa mã nguồn]

Tên thật	Miếu hiệu	Niên hiệu	Năm sinh, năm mất	Giai đoạn cầm quyền	Danh xưng được biết tới nhiều nhất
Chu Do Tung 朱由崧	An Tông 安宗	Hoằng Quang 弘光	1607–1646	1644–1645	Phúc vương 福王
Chu Duật Kiện 朱聿鍵	Thiệu Tông 紹宗	Long Võ 隆武	1602–1646	1645–1646	Đường vương 唐王
Chu Thường Phương 朱常淓	Không có	Lộ vương Lâm quốc 潞王臨國	1608–1646	1645–1646	Lộ vương 潞王
Chu Dĩ Hải 朱以海	Không có	Canh Dần 庚寅	1618–1662	1645–1655	Lỗ vương 魯王 Lǔ Wáng
Chu Duật Việt 朱聿鐭	Không có	Thiệu Võ 紹武	?–1647	1646–1647	Đường vương 唐王
Chu Thường Thanh 朱常清	Không có	Đông Võ 東武	?–1649	1648–1649	Hoài vương 淮王
Chu Do Lang 朱由榔	Chiêu Tông 昭宗	Vĩnh Lịch 永曆	1623–1662	1646–1662	Quế vương 桂王

Niên biểu

[sửa | sửa mã nguồn]

Ghi chú:

• Da cam Đại Minh (1368–1644)
• Hồng Nam Minh (1644–1662)

Phả hệ

[sửa | sửa mã nguồn]

•   Hoàng đế Đại Minh
•   Hoàng đế Nam Minh

Chu Nguyên Chương 朱元璋 1328–1398Thái Tổ 太祖Hồng Vũ 洪武 trị.1368–1398

1

4

10

17

23

Chu Tiêu 朱標1355–1392Hưng Tông 興宗

Chu Đệ 朱棣 1360–1424Thành Tổ 成祖Vĩnh Lạc 永樂trị.1402–1424

Chu Đàn 朱檀1370–1389Lỗ Hoang vương 魯荒王

Chu Quyền 朱權1378–1448Ninh vương 寧王

Chu Kính 朱桱1388–1415Đường Định vương 唐定王

2

1

1

Chu Doãn Văn 朱允炆 1377–1402?Huệ Đế 惠帝Kiến Văn 建文trị.1398–1402

Chu Cao Sí 朱高熾 1378–1425Nhân Tông 仁宗Hồng Hi 洪熙trị.1424–1425

Chu Triệu Huy 朱肇煇1388–1466Lỗ Hoang vương

Chu Quỳnh Đát朱瓊炟 mất. 1475Đường Hiến vương 唐憲王

1

1

7

1

Chu Văn Khuê朱文奎1396-?

Chu Chiêm Cơ 朱瞻基 1399–1435 Tuyên Tông 宣宗Tuyên Đức 宣德trị.1425–1435

Chu Chiêm Áo 朱瞻墺1409–1446Hoài Tĩnh vương 淮靖王

Chu Tái Kham 朱泰堪1412–1473Lỗ Huệ vương 魯惠王

Chu Chi Chỉ 朱芝址mất. 1485Đường Trang vương 唐莊王

1

2

1

Chu Kỳ Trấn 朱祁鎮 1427–1464Anh Tông 英宗Chính Thống正統trị.1435–1449Thiên Thuận天順trị.1457–1464

Chu Kỳ Ngọc 朱祁鈺 1428–1457Đại Tông 代宗Cảnh Thái 景泰 trị.1449–1457

Chu Kỳ Thuyên 朱祁銓1435–1502Hoài Khang vương 淮康王

Chu Dương Chú 朱陽鑄1448–1523Lỗ Trangvương 魯莊王

Chu Di Kiềm 朱彌鉗Đường Cung vương 唐恭王

1

1

Chu Kiến Thâm 朱見深 1447–1487Hiến Tông 憲宗Thành Hóa 成化trị.1464–1487

Chu Kiến Điến 朱見澱?–1502Hoài Đoan vương 淮端王

Chu Đang Tung 朱當漎1473–1505Lỗ Hoàivương 魯懷王

Chu Vũ Ôn 朱宇溫 mất. 1560Đường Kính vương 唐敬王

3

4

1

Chu Hựu Đường 朱祐樘 1470–1505Hiếu Tông 孝宗Hoằng Trị 弘治trị.1487–1505

Chu Hựu Nguyên 朱祐杬 1476–1519Duệ Tông 睿宗

Chu Hựu Quỹ朱祐楑1500–1537Hoài Trangvương 淮莊王

Chu Kiện Dực 朱健杙1494–1520Lỗ Điệu vương 魯悼王

Chu Trụ Vĩnh 朱宙栐mất.1564Đường Thuận vương 唐順王

1

2

1

Chu Hậu Chiếu 朱厚照 1491–1521Vũ Tông 武宗Chính Đức 正德trị.1505–1521

Chu Hậu Thông 朱厚熜 1507–1567Thế Tông 世宗Gia Tĩnh 嘉靖trị.1521–1567

Chu Hậu Chú 朱厚燽1519–1563 Hoài Hiến vương 淮宪王

Chu Quan Diễn 朱觀𤊟1520–1549Lỗ Đoan vương 魯端王

Chu Thạc Hoàng 朱碩熿 mất. 1632Đường Đoan vương 唐端王

3

1

Chu Tái Kỵ 朱載坖 1537–1572Mục Tông 穆宗Long Khánh 隆慶trị.1567–1572

Chu Tái Kiên 朱载坚?–1595Hoài Thuận vương 淮顺王

Chu Di Thản 朱頤坦?–1594Lỗ Cung vương 魯恭王

Chu Khí Thịnh 朱器墭Đường Dụ vương 唐裕王

3

4

9

Chu Dực Quân 朱翊鈞 1563–1620Thần Tông 神宗Vạn Lịch 萬曆trị.1572–1620

Chu Dực Lưu 朱翊镠1568–1614 Giản Lộ vương

Chu Dực Cự 朱翊鉅?–1616Hoài vương 淮王

Chu Thọ Dong 朱壽鏞?–1639Lỗ Thúc vương 魯肅王

Chu Duật Kiện 朱聿鍵 1602–1646Đường vương 唐王Long Vũ 隆武 1645–1646

Chu Duật Việt 朱聿𨮁 1605–1646Đường vương 唐王Thiệu Vũ 紹武 trị.1646

1

3

7

3

5

Chu Thường Lạc 朱常洛 1582–1620 Quang Tông 光宗Thái Xương 泰昌trị.1620

Chu Thường Tuân 朱常洵 1586–1641Phúc Trung vương 福忠王

Chu Thường Doanh 朱常瀛 1597–1645Quế Đoan vương 桂端王

Chu Thường Phương 朱常淓1608–1646Lộ vương 潞王

Chu Thường Thanh 朱常清 mất.1649 Hoài vươngĐông Vũ 東武trị.1648–1649

Chu Dĩ Hải 朱以海 1618–1662Canh Dầntrị.1645–1655

Trịnh Thành Công 鄭成功1624–1662Quốc Tính Gia 國姓爺Nhà cai trị Vương quốc Đông Ninhtrị.1661–1662

1

5

8

4

Chu Do Hiệu 朱由校 1605–1627Hy Tông 熹宗Thiên Khải 天啟trị.1620–1627

Chu Do Kiểm 朱由檢 1611–1644Tư Tông 思宗Sùng Trinh 崇禎 trị.1627–1644

Chu Do Tung 朱由崧 1607–1646Phúc vương 福王Hoằng Quang弘光 trị.1644–1645

Chu Do Lang 朱由榔 1623–1662Quế vương 桂王Vĩnh Lịch 永曆trị.1646–1662

Chu Hồng Huân朱弘桓

Trịnh Thị鄭氏

Xem thêm

[sửa | sửa mã nguồn]

• Danh sách quân chủ Trung Quốc:
  • Danh sách hoàng đế nhà Hán
  • Danh sách hoàng đế nhà Đường
  • Danh sách hoàng đế nhà Tống
  • Danh sách hoàng đế nhà Thanh

Chú thích

[sửa | sửa mã nguồn]

1. ^ Thụy Miên (ngày 28 tháng 8 năm 2020). "Căng thẳng eo biển Đài Loan xưa và nay: Bao năm xa cách đại lục". Thanh Niên. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2021.
2. ^ Ngọc Anh (ngày 14 tháng 10 năm 2015). "Nơi an nghỉ của 13 hoàng đế Trung Quốc". VnExpress. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2021.
3. ^ Edwin Oldfather Reischauer, John King Fairbank, Albert M. Craig (1960) A history of East Asian civilization, Volume 1. East Asia: The Great Tradition, George Allen & Unwin Ltd., quoted in C. Simon Fan (2016) Culture, Institution, and Development in China: The Economics of National Character, Routledge, tr. 97 Lưu trữ ngày 26 tháng 1 năm 2020 tại Wayback Machine ISBN 978-1-138-18571-5
4. ^ Shuo Wang (2016). "Ming Guangzong". Trong Michael Dillon (biên tập). Encyclopedia of Chinese History. Taylor & Francis. tr. 447. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 3 năm 2021. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2021.
5. ^ "Timeline of the Ming & Qing Palace Events". Bảo tàng Cố cung. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 4 năm 2021. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2021.

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn]

• Lịch sử Trung Quốc – Nhà Minh 唐 (1368 – 1644) (bằng tiếng Anh)
• Tư liệu liên quan tới Nhà Minh tại Wikimedia Commons

x t s Hoàng đế nhà Minh
Thái Tổ (Hồng Vũ) Huệ Tông (Kiến Văn) Thành Tổ (Vĩnh Lạc) Nhân Tông (Hồng Hy) Tuyên Tông (Tuyên Đức) Anh Tông (Chính Thống) Đại Tông (Cảnh Thái) Anh Tông (Thiên Thuận) Hiến Tông (Thành Hóa) Hiếu Tông (Hoằng Trị) Vũ Tông (Chính Đức) Thế Tông (Gia Tĩnh) Mục Tông (Long Khánh) Thần Tông (Vạn Lịch) Quang Tông (Thái Xương) Hy Tông (Thiên Khải) Tư Tông (Sùng Trinh)
Vua Trung Quốc Tam Hoàng Ngũ Đế Hạ Thương Chu Tần Hán Tam Quốc Tấn Ngũ Hồ loạn Hoa Nam Bắc triều Tùy Đường Ngũ đại Thập quốc Tống Liêu Tây Hạ Kim Nguyên Minh Thanh

x t s Chủ đề nhà Minh
Sự kiện lịch sử	Sơ kỳ (1368–1435) Khởi nghĩa Hồng cân Loạn Ngô Miễn Nhà Minh bình định Vân Nam Chiến tranh Minh–Mường Mao (1386–1388) Chiến dịch Ngột Lương Cáp Trận hồ Bối Nhĩ Khởi nghĩa Lâm Khoan Loạn Đao Cán Mạnh Cải cách Kiến Văn Chiến dịch Tĩnh Nan Án văn tự Trịnh Hòa hạ Tây Dương Xung đột Minh–Thổ Lỗ Phiên Chiến dịch Đại Ngu Trận Palembang Trận Kherlen Chiến tranh Minh–Kotte Khởi nghĩa nhà Hậu Trần Khởi nghĩa Lam Sơn Minh Thành Tổ bắc phạt Mông Cổ Nhân Tuyên chi trị Trung kỳ (1435–1572) Chiến dịch Lộc Xuyên–Bình Miễn Chiến tranh Minh – Ngõa Lạt Sự biến Thổ Mộc bảo Huyết án Ngọ môn Trận Bắc Kinh Sự biến Tào Thạch Binh biến Đoạt môn Khởi nghĩa người Miêu Loạn An Hóa vương Loạn Ninh vương Chiến tranh Mã Lai–Bồ Đào Nha Các phái đoàn Nhật Bản đến nhà Minh Loạn Ninh Ba Đại lễ nghị Nhâm Dần cung biến Gia Tĩnh Oa loạn Gia Tĩnh đại địa chấn Nhất điều tiên pháp Hậu kỳ (1572–1683) Thống nhất Nữ Chân Loạn Bá Châu Chiến dịch Ninh Hạ Nhật Bản xâm lược Triều Tiên Ba vụ án thời Minh mạt Án đĩnh kích Án hồng hoàn Án di cung Đảng Đông Lâm Xung đột Trung Quốc–Hà Lan Loạn Xa–An Trận Bắc Kinh Mãn Thanh chinh phục Trung Hoa Trận Tát Nhĩ Hử Trận Ninh Viễn Trận Sơn Hải quan Nam Minh Minh Trịnh
Chính quyền	Hoàng đế Danh sách Phả hệ Nội các Đông xưởng Tông chính tự Khâm sai Tuần phủ Cẩm y vệ Thổ ty
Quân sự	Quân đội Vạn lý Trường thành Vũ khí thuốc súng Chiến dịch chinh phục Cửu biên Thần Cơ doanh
Biên cương	Mãn Châu Tây Tạng Việt Nam Giao Chỉ bố chính sứ An Nam đô thống sứ Oa khấu Vân Nam
Tổng hợp và tư liệu	Nguyên sử Bách tự tán Hoàng Minh Tổ huấn Tây Vực phiên quốc chí Tây Vực hành trình kí Vĩnh Lạc đại điển Đại Minh hội điển Minh thực lục Sùng Trinh lịch thư
Cung điện và lăng mộ	Tử Cấm thành Triều Thiên cung Minh Hiếu lăng Minh Tổ lăng Minh Thập Tam lăng Lăng tẩm hoàng gia Minh-Thanh
Văn hóa và xã hội	Thơ ca Hội họa Minh tứ gia Ngô môn họa phái Chiết phái Bàn sơn mài Trung Quốc Đồ sứ trưng bày thời nhà Minh Hủ sứ hoa văn cá chép Vĩnh Ninh tự bi Kinh tế Lịch sử người Tai Hồi giáo
Tiền tệ	Tiền đúc Hồng Vũ thông bảo Vĩnh Lạc thông bảo Đại Minh thông bảo
Chủ đề khác	Hoàng tộc nhà Minh Minh sử Thỏa thuận Luso–Trung Quốc (1554) Mũ cánh chuồn

Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Danh_sách_hoàng_đế_nhà_Minh&oldid=74327634” Thể loại:

• Hoàng đế nhà Minh
• Danh sách người Trung Quốc
• Danh sách vua Trung Quốc

Thể loại ẩn:

• Trang sử dụng phần mở rộng EasyTimeline
• Bản mẫu webarchive dùng liên kết wayback
• Trang có sử dụng tập tin không tồn tại
• Bài viết có nguồn tham khảo tiếng Anh (en)

Tìm kiếm Tìm kiếm Đóng mở mục lục Danh sách hoàng đế nhà Minh 22 ngôn ngữ Thêm đề tài