"Điều Trần Là Khái Niệm Mới ở VN..." - Tuổi Trẻ Online

Phóng to

Ông Tim McGrath - Ảnh: N.Triều

TT - Đó là ý kiến của ông Tim McGrath, cố vấn quốc tế về các cơ quan đại diện ở địa phương của Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc (UNDP) thuộc dự án tăng cường năng lực cho các cơ quan đại diện ở VN.

Trò chuyện với phóng viên Tuổi Trẻ về hoạt động giám sát bằng công cụ tham vấn, điều trần đang thí điểm thực hiện tại TP.HCM, ông Tim McGrath cho biết:

- Đầu tiên phải nói rằng Quốc hội VN và HĐND các tỉnh đã có rất nhiều kinh nghiệm trong việc điều tra, lấy ý kiến người dân. Nhưng để hoạt động giám sát thật sự hiệu quả thì cần phải có một quy trình.

Dự án mà UNDP và Văn phòng Quốc hội VN đang thực hiện ở ba tỉnh thành Lào Cai, Nghệ An và TP.HCM là một bước thí điểm về sử dụng các công cụ điều trần, tham vấn nhằm nâng cao năng lực giám sát của các cơ quan dân cử. Đây là một công cụ mà nhiều nước đã sử dụng rất hiệu quả. Từ việc thí điểm ở ba địa phương này sẽ đúc kết được một quy trình tham vấn tối ưu cho hoạt động giám sát.

* Nhưng với VN, cụ thể là TP.HCM, điều trần là một khái niệm rất mới. Với tư cách một cố vấn, một nhà quan sát, ông nhận xét thế nào về hoạt động này ở các chương trình giám sát của HĐND TP?

- Đối với VN, đây đúng là một khái niệm rất mới. Và do mới thí điểm nên ở ba địa phương thực hiện cũng rất khác nhau. Riêng ở TP.HCM, cả ba ban của HĐND gồm Ban pháp chế, Ban kinh tế - ngân sách và Ban văn hóa - xã hội cùng sử dụng công cụ này để giám sát ở những lĩnh vực khác nhau như giải tỏa - tái định cư, bảo vệ môi trường và nếp sống văn minh đô thị. Hoạt động tham vấn, điều trần bước đầu có kết quả tốt. Tôi thấy cả bà Thảo (Chủ tịch HĐND TP Phạm Phương Thảo) cũng có mặt tham gia, tôi cho là một sự hiện diện rất quan trọng, chứng tỏ HĐND TP rất quan tâm đến vấn đề này.

“Trung lập” - phải chăng người dân đã quá mệt mỏi? Đọc bài “Chất lượng dịch vụ công ở TP.HCM: dân kêu là phải!” trên Tuổi Trẻ 29-11, tôi rất tâm đắc với ý kiến của đại biểu Phạm Minh Trí: “Người trả lời trung lập thực tế là hài lòng hay không hài lòng mà họ không nói ra?”. Phát biểu của ông súc tích và phản ánh đúng tâm trạng của người dân về hình thức và lề lối làm việc của một số ban ngành ở TP.HCM. Thật vậy, kết quả điều tra chỉ nói lên một phần nào tâm tư, nguyện vọng của người dân trước nhiều điều bất cập, phi lý trong quá trình giải quyết các hồ sơ hành chính, dân sự hằng ngày. Liệu người dân có dám nói lên hết suy nghĩ của họ khi mà bản thân không được chuẩn bị tâm lý, không biết chính xác mục đích điều tra để làm gì? Vì không biết nên việc trả lời qua loa, chọn phương án trung lập là dễ hiểu. Và trong số những người trung lập ấy, phải chăng người ta đã quá mệt mỏi về cách phục vụ người dân của hệ thống dịch vụ công nên không muốn góp ý, bởi nghĩ rằng có góp ý đến mấy cũng chẳng thay đổi được gì.

* Còn sự tham gia của người dân qua các buổi tham vấn, ông đánh giá thế nào?

- Ở Lào Cai và Nghệ An người dân tham gia chưa nhiều. Riêng TP.HCM, theo tôi, bước đầu đã có sự hưởng ứng tích cực của người dân qua các buổi tham vấn. Ở một số vấn đề nóng, người dân được mời tới để phát biểu ý kiến và lãnh đạo sở - ngành, chính quyền địa phương giải đáp thông qua sự điều phối của HĐND. Nhờ đó người dân có cơ hội để nói nhiều hơn và trực tiếp hơn về những bức xúc, nguyện vọng của mình.

* Theo ông, hiệu quả của hoạt động tham vấn, điều trần hiện nay đã đạt được bao nhiêu phần trăm như mong muốn ban đầu của dự án?

- Rất khó để định lượng là đã đạt bao nhiêu phần trăm. Đúng là hiện nay các buổi điều trần có nhiều nội dung mà mỗi nội dung lại có nhiều câu hỏi. Trong khi đó các sở ngành báo cáo mất rất nhiều thời gian, thời gian để thảo luận ít nên không đi hết được vấn đề. Cái này phụ thuộc rất nhiều vào khả năng điều phối của người chủ trì là HĐND. Trước các câu hỏi của người dân thì người điều phối phải yêu cầu phía chính quyền, lãnh đạo sở ngành trả lời, nhưng ở đây chưa làm hết được vai trò đó.

* Ông có thể cho một ví dụ?

- Ngay như cuộc điều trần về chất lượng các loại hình dịch vụ công, về hình thức thì rất tốt nhưng phần báo cáo cũng quá nhiều. Những câu hỏi đã được chuẩn bị sẵn nhưng còn rất nhiều câu chưa được trả lời. Nếu HĐND thử hỏi trực tiếp thì các sở ngành sẽ trả lời như thế nào? Tuy nhiên, vì là thí điểm nên điều này không đòi hỏi vội vã được, hi vọng sang năm sẽ tiếp tục làm tốt hơn.

* Để làm tốt hơn, sang năm hoạt động này sẽ phải có điều chỉnh hoặc cải tiến gì về nội dung và hình thức, thưa ông?

- Như tôi đã nói trên, hoạt động tham vấn cần hướng tới cách tạo cho người dân đặt vấn đề trực tiếp và các cơ quan chức năng cũng phải trả lời trực tiếp, đến nơi đến chốn. Theo quan sát của tôi, vừa qua với nội dung về giải tỏa - tái định cư Ban pháp chế đã làm rất tốt. Do đó, các ban của HĐND TP.HCM cần họp lại với nhau để trao đổi kinh nghiệm.

Và cao hơn, HĐND của ba địa phương Lào Cai, Nghệ An và TP.HCM cũng cần gặp nhau để chia sẻ kinh nghiệm, từ đó có phương pháp thực hiện phù hợp. Tôi vừa nghe bà Thảo cho biết giữa tháng mười hai này ba địa phương sẽ có cuộc họp xung quanh công tác tham vấn, điều trần. Đây là điều hết sức cần thiết, vì nếu được nghe những kinh nghiệm và kết quả mà TP.HCM đã làm thì chắc chắn Lào Cai và Nghệ An sẽ thực hiện tốt hơn, yên tâm hơn.

Đọc tiếp Về trang Chủ đề