Giả Thuyết Mới Về Siêu Lục địa Cổ đại - VnExpress

Siêu lục địa cổ đại Columbia, 1,8 tỷ năm trước.

Các nhà khoa học giả thuyết rằng, siêu lục địa Columbia đã phân tách thành nhiều phần nhỏ, trước khi sáp nhập lại thành một siêu lục địa mới có tên gọi Rodinia. Kế đến, một quá trình tương tự tái diễn: Siêu lục địa Rodinia vỡ - sáp nhập, tạo nên siêu lục địa Pangaea. Sau cùng, Pangaea cũng bị xé lẻ, tạo nên hình thế của các lục địa nhỏ rải rác trên trái đất như ngày nay.

Kết luận này được các nhà nghiên cứu đưa ra dựa trên những mẫu đá thu thập từ Ấn Độ, Đông Phi và Ảrập Xêút.

Trưởng nhóm nghiên cứu - Giáo sư John Rogers, Đại học Bắc Carolina (Mỹ) - đã đề nghị đặt tên cho siêu lục địa cổ đại của trái đất là Columbia, vì những chứng cứ tốt nhất về nó được tìm thấy trong vùng sông Columbia, phía tây Bắc Mỹ. Ông Roger cho biết: “Bắt đầu vào khoảng 1,8 tỷ năm trước đây, tất cả các mảng lục địa tồn tại ở thời điểm đó xô vào nhau, móc nối thành một lục địa lớn duy nhất - Columbia.

Dựa trên các bằng chứng về từ trường và địa chất, người ta tin rằng vào thời kỳ này, bờ biển phía đông của Ấn Độ đã “bắt tay” với phía tây Bắc Mỹ, trong khi đó vùng nam Australia bị đẩy đi xa khỏi phía tây Canada. Phần lớn Nam Mỹ hiện nay xoay lộn đầu lại, đến mức đường rìa phía tây của Brazil lại nằm thẳng hàng với bờ đông của Bắc Mỹ. Lục địa Columbia lúc đó trải dài khoảng 12.900 km, từ phía nam của Nam Mỹ (nằm trên cùng) tới Bắc Canada, chỗ rộng nhất khoảng 4.830 km.

Các nhà nghiên cứu cho biết, có bằng chứng cho thấy Columbia đã bị bổ thành nhiều mảnh khoảng 1,5 tỷ năm trước đây, và các mảnh vụn này chạy lang thang khắp thế giới trong vài trăm triệu năm sau đó.

"Trò chơi xếp hình"

Siêu lục địa Pangaea 225 triệu năm trước. (Các nhà khoa học chia Pangaea thành lục địa Lausaria ở phía bắc và Gondawana ở phía nam).

Tuy nhiên, khoảng 1 tỷ năm trước, các mảnh vụn bắt đầu tái gắn kết, tạo nên một siêu lục địa mới có tên gọi Rodinia. Cho đến cách đây 700 triệu năm, lục địa này cũng vỡ ra thành vài phần nhỏ. Các nhà khoa học cho rằng chúng trôi dạt tự do, và chập lại ở thời điểm khoảng 250 triệu năm trước, thành siêu lục địa khác - Pangaea . Nhưng hầu như ngay lập tức, Pangaea lại "tan đàn xẻ nghé", tạo nên hình thế các lục địa của thế giới ngày nay.

Năm 1912, nhà khí tượng học Đức Alfred Wegener lần đầu tiên đề xuất giả thuyết trôi dạt lục địa, trong đó mô tả sự chuyển động của các mảng lục địa lớn khắp bề mặt hành tinh. Các lục địa di chuyển với tốc độ chậm hơn cả sên. Giống như các mẩu của đồ chơi xếp hình, chúng gắn với nhau theo chiều này, rồi lại tách ra và chập vào ở chỗ khác, theo chiều khác, tạo nên các đại dương và lục địa lớn có kích cỡ khác nhau. Theo các nhà khoa học, sự chuyển động của lớp dung nham ở sâu trong lòng trái đất đã làm phát sinh toàn bộ quá trình trôi dạt này. Tuy nhiên, cơ chế chính xác của nó vẫn còn là bí ẩn.

B.H. (theo BBC)