HÁT ĐÚM THỦY NGUYÊN TRONG MÔI TRƯỜNG HIỆN ĐẠI

Mạng xã hội chia sẻ tài liệu Upload Đăng nhập Nâng cấp VIP Trang chủ » Văn Hoá - Thể thao - Du Lịch » Sân khấu - Điện ảnh9 trang 269 lượt xem 190HÁT ĐÚM THỦY NGUYÊN TRONG MÔI TRƯỜNG HIỆN ĐẠI

Trong kho tàng dân ca người Việt có một loại hình ca hát đối đáp của nam nữ thanh niên: hát đúm. Hát đúm có ở nhiều nơi thuộc châu thổ và trung du Bắc Bộ, nhưng độc đáo và mang đậm nét văn hóa địa phương thì phải kể đến hát đúm ở vùng ven biển Thủy Nguyên - Hải Phòng

Chủ đề:

ben_123

Âm nhạc

SaveLikeShareReport Download AI tóm tắt /9 HÁT ĐÚM THỦY NGUYÊN TRONG MÔI TRƯỜNG HIỆN ĐẠITrong kho tàng dân ca người Việt có một loại hình ca hát đối đáp của nam nữ thanh niên: hát đúm. Hát đúm có ở nhiều nơi thuộc châu thổ và trung du Bắc Bộ, nhưng độc đáo và mang đậm nét văn hóa địa phương thì phải kể đến hát đúm ở vùng ven biển Thủy Nguyên - Hải Phòng (1).Hình thành và phát triển trên vùng đất có lịch sử lâu đời, nơi sinh tụ của những nền văn hóa thuần Việt như văn hóa đồ gốm Tràng Kênh, đồ đồng Việt Khê (2)..., hát đúm đã có một thời gắn bó với những buồn vui của cư dân Thủy Nguyên và là một sinh hoạt văn hóa phổ biến trên vùng đất ven biển này.Lâu nay, khi nói tới hát đúm, nhiều người thường nhắc tới khái niệm đàn đúm hoặc là "lối hát dân gian dịp hội hè đầu xuân ở miền Bắc, Việt Nam do nhiều thanh niên trai gái cùng tham gia, thường ở dạng đối đáp" (3)và tên gọi hát đúm thường gắn với địa danh Thủy Nguyên - Hải Phòng. Tuy nhiên, chúng tôi muốn nói thêm rằng, hình thức ca hát mang tính cộng đồng, cộng cảm như vậy còn thấy ở nhiều loại hình dân ca. Riêng với hát đúm, ngoài khái niệm nghiêng về tính hình thức, còn là đặc trưng của một loại hình, làn điệu thuộc thể loại dân ca đối đáp của người Việt. Hơn nữa, ở Thủy Nguyên chỉ có ba địa danh: xã Phục Lễ, Phả Lễ, Lập Lễ thuộc tổng Phục Lễ xưa, được coi là cái nôi của hát đúm người Việt ở vùng ven biển Bắc Bộ (4). Ngày hội hát đúm ở Thủy Nguyên - ảnh tư liệu Theo người dân vùng ven biển Thủy Nguyên - Hải Phòng thì hát đúm đã có ở đây cách ngày nay khoảng bảy, tám trăm năm (khoảng TK XIII - thời nhà Trần), nhưng có lẽ phải tới TK XVI (thời nhà Mạc), sau khi chùa Kiến Linh được tạo dựng ở Phục Lễ thì nó thực sự mới được hát trong lễ hội chùa. “Chùa Kiến Linh có bia tạo năm Thuần Phúc 2 (1563) và Bính Dần (1566) thời Mạc, nội dung nói đất Phục Lễ địa linh nhân kiệt, Lê Thái Tổ (Lê Lợi) từng đến thăm" (5).Là loại hình dân ca hình thành trong môi trường lao động, sau đó trở thành dân ca trong lễ hội, hát đúm vùng tổng Phục - Thủy Nguyên đã gắn với những sắc thái văn hóa độc đáo của cư dân ven biển. Trong xã hội xưa, một trong những tục lệ phổ biến có liên quan đến hát đúm ở đây là tục bịt khăn che mặt của phụ nữ. Đến những năm 60 của TK XX, nếu ai có dịp về vùng tổng Phục -Thủy Nguyên thì vẫn được chứng kiến cảnh các cô thôn nữ thường che kín mặt bằng chiếc khăn đen mỏ quạ, chỉ để hở hai con mắt trong lúc làm việc cũng như trong sinh hoạt hàng ngày. Các cụ kể lại rằng, xưa ở tổng Phục, đặc biệt là Phục lễ, Phả Lễ, Lập Lễ khi khách đến chơi nhà, nếu gặp các cô gái mà muốn hỏi thăm thì rất khó, vì bình thường họ đã bịt khăn che kín mặt, nhưng thấy khách lạ, họ càng kín đáo hơn, thậm chí e thẹn trốn xuống nhà dưới không trả lời khách, càng gọi càng không thấy mặt. Thói quen bịt khăn còn được duy trì đến khi các cô gái ra tham gia hội hát đúm đầu xuân ở chùa làng. Trong hội, khi bắt đầu hát, không cô gái nào bỏ khăn mà còn che kín mặt hơn. Họ thường đi thành tốp năm, sáu người, khi vào cuộc hát với bên nam, các chàng trai chỉ thấy nghe tiếng hát phát ra trong tốp nữ mà không nhìn thấy mặt ai. Chàng trai nào diễm phúc được xem mặt một cô nào đó thì chắc chắn phải chiếm được cảm tình của đối tượng, sau khi đã hát đối đáp với nhau khá nhiều bài. Nếu trường hợp hai bên hát với nhau một số bài mà cô gái vẫn không “mở mặt”, nghĩa là không “tâm đầu ý hợp”, chàng trai phải chọn người khác để làm quen và mời hát. Xưa, trong xã hội cổ truyền, nếu hát đúm vùng tổng Phục hấp dẫn và lôi cuốn mọi người bởi những câu hát tình tứ, thơ mộng, thì tục bịt khăn che mặt của phụ nữ lại tạo ra sự tò mò, cuốn hút khách thập phương. Rồi trải qua năm tháng, tục cổ này đã trở thành nét văn hóa độc đáo. Bịt mặt ắt phải có... mở mặt, đây chính là chi tiết hấp dẫn đối với du khách xa gần, thậm chí với cả những người dân ở các làng bạn. Khi các cô gái mở mặt để hát đối đáp với các chàng trai, mọi người không khỏi trầm trồ, vì cô nào mặt cũng đẹp, da trắng, môi đỏ, mắt đen láy như hạt na...Như nhiều loại hình văn hóa nghệ thuật dân gian khác, hát đúm ở tổng Phục cũng trải qua những biến cố, thăng trầm. Có lúc, sinh hoạt hát đúm còn bị cấm đoán bởi quan niệm sai lệch, vì có người cho rằng hát hò, cầm tay nhau là “không lành mạnh” (6). Dẫu vậy, sinh hoạt hát đúm ở tổng Phục vẫn được duy trì, được người dân địa phương yêu thích.Vào nửa cuối TK XX, sinh hoạt hát đúm ở Thủy Nguyên có chiều lắng xuống, và hiện nay khi huyện Thủy Nguyên đang bước vào công cuộc hiện đại hóa, đô thị hóa thì hát đúm lại đứng trước những thử thách mới. Nếu trong xã hội nông thôn xưa, khi khoa học kỹ thuật chưa phát triển, phương tiện truyền thông còn hạn chế thì diễn xướng hát đúm ở đây được mọi người dân yêu thích, đặc biệt là thanh niên nam nữ. Họ tìm thấy ở hình thức sinh hoạt văn hóa này là địa chỉ để gửi gắm nỗi niềm của mình với bạn bè. Đặc biệt, từ các hội hát đúm mà thanh niên nam nữ có chỗ, có dịp làm quen, tìm hiểu nhau để rồi đi đến luyến ái, hôn nhân (7). Nay thì, nhịp sống hối hả, sôi động với nhiều phương tiện hiện đại như tivi, internet, trò chơi điện tử, báo điện tử..., đã tác động và ảnh hưởng mạnh mẽ tới lối sống, thị hiếu và thẩm mỹ của tầng lớp thanh niên. Một số không nhỏ thanh niên bắt đầu xa rời văn hóa dân gian truyền thống .Và, hát đúm dần trở nên “lỗi nhịp” với cuộc sống hiện đại, tương tự như một số loại hình dân ca giao duyên khác (8). Bởi nhịp điệu chậm rãi, đều đều của nó sẽ khó hòa vào nhịp sống sôi động của thanh niên trong thời đại công nghiệp. Hiện đại hóa đang tạo ra sự biến đổi đời sống xã hội ở nông thôn Việt Nam. “Hiện đại hóa trước hết làm thay đổi cơ cấu nhân khẩu - xã hội học: số lượng người tham gia sản xuất nông nghiệp giảm nhanh, số người tham gia công việc ở những khu đô thị hóa, công nghiệp hóa ngày càng gia tăng. Như vậy, hiện đại hóa, theo một nghĩa hẹp gắn liền với côngnghiệp hóa, đô thị hóa, và kéo theo nó là quá trình chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp, là quá trình di dân từ các khu vực sản xuất nông nghiệp sang các dịch vụ ở đô thị và làm việc ở khu công nghiệp" (9). Chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp và di dân là một trong những nguyên nhân chính tạo ra sự biến đổi xã hội. Biến đổi từ xã hội nông nghiệp sang xã hội công nghiệp hiện đại, sẽ kéo theo sự biến đổi văn hóa. Khi các nhà máy mọc lên, các dự án đầu tư khu công nghiệp, dịch vụ, khu vui chơi giải trí liên tiếp được phê duyệt, thì người dân Thủy Nguyên, đặc biệt là thanh niên sẽ bị thu hút vào “guồng máy” này. Lối sống khẩn trương, gấp gáp của xã hội công nghiệp, đô thị sẽ ảnh hưởng tới sự phát triển của hát đúm. Và rồi, các cô gái Thủy Nguyên do điều kiện làm việc ở các khu công nghiệp, lấy chồng xa sẽ không còn điều kiện để nhớ đến các làn điệu hát đúm quê hương...! Xưa, mỗi đêm trăng sáng, trai gái tổng Phục thường tụ tập bên cầu Hạnh Phúc (10)để hát hò đối đáp và... “ghẹo nhau” thì nay, tối đến họ hẹn nhau đến quán café ở các “phố làng” để tâm sự, xem bóng đá, nghe nhạc pop, rock... Nhiều người trong số đó đã dần xa lạ với hát đúm - dân ca của chính quê hương họ.Hát đúm hình thành và phát triển trong xã hội cũ gắn với nền văn hóa nông nghiệp, nay trong xã hội hiện đại, vai trò của nó trong đời sống văn hóa tinh thần của người dân Thủy Nguyên đã thay đổi. Một câu hỏi đặt ra là: hát đúm có còn giá trị gì trong xã hội hiện đại; xu hướng biến đổi và việc khai thác, phát huy như thế nào để nó thể tồn tại và đồng hành với các loại hình văn hóa nghệ thuật trong đời sống văn hóa ngày nay?Trong chuyến điền dã, chúng tôi đã có dịp trò chuyện với một số người dân, nghệ nhân hát đúm, cán bộ làm công tác văn hóa huyện, xã ở Thủy Nguyên và được biết thêm một thông tin: hiện nay, hàng năm UBND huyện, xã và Nhà văn hóa huyện vẫn quan tâm khuyến khích, duy trì sinh hoạt hát đúm đầu xuân. Mỗi xã đều có kinh phí để tổ chức hát đúm thi lấy giải. Nhưng một thực tế cho thấy, việc làm đó mới chỉ là hoạt động bề nổi, và ở Thủy Nguyên hiện nay, hát đúm vẫn không được thanh niên ưa thích bằng hình thức ca nhạc “thời thượng” qua cách biểu diễn của các ca sĩ như Lam Trường, Ưng Hoàng Phúc, Đàm Vĩnh Hưng... Khi chúng tôi hỏi một số thanh niên: có thích hát đúm không, thì đa phần trả lời không. Và, họ còn nói thêm rằng: hát đúm không hay và khó hát, thậm chí cô con gái ông chủ nhiệm Câu lạc bộ hát đúm ở Phục Lễ, mặc dù biết hát nhưng cũng không thích hát đúm mà thích nhạc trẻ” hơn (11).Như vậy, biến đổi văn hóa xã hội dưới sự tác động của hiện đại hóa đô thị hóa, phần nào đã trực tiếp hoặc gián tiếp ảnh hưởng tới sự tồn tại phát triển của

Tài liệu liên quan

Đề thi kết thúc học phần học kì 1 môn Âm nhạc đại cương năm 2024-2025 có đáp án (Đề 1)

9 trang

Đề thi kết thúc học phần học kì 2 môn Âm nhạc đại cương năm 2024-2025 có đáp án

8 trang

Vận dụng tạo hình hóa trang nhân vật hát bội vào giảng dạy thiết kế thời trang

14 trang

Bảo tồn những giá trị âm nhạc truyền thống Việt Nam thông qua giáo dục học sinh cấp trung học cơ sở

6 trang

Phương pháp dạy học piano cho trẻ em

5 trang

Cẩm nang du lịch Huế - Một quê hương của hạnh phúc

200 trang

Di sản âm nhạc dân tộc Chăm An Giang trong phát triển bền vững hiện nay

14 trang

Ứng dụng giáo dục STEM trong dự án “thiết kế và sử dụng dụng cụ âm nhạc” cho trẻ 4-5 tuổi

3 trang

Đặc điểm của ca khúc nhạc nhẹ Việt Nam

5 trang

Buddhist loving kindness and compassion in Vietnamese rap music – the case of Den Vau

9 trang

Tài liêu mới

Dạy học kỹ thuật thanh nhạc cho sinh viên chuyên ngành Tổ chức dàn dựng chương trình văn hóa, nghệ thuật: thực trạng và giải pháp

12 trang

Đào tạo Đờn ca tài tử - từ thực tiễn đến định hướng phát triển

6 trang

Mặt nạ sân khấu: nghiên cứu so sánh giữa tuồng Việt Nam và Kinh kịch Trung Quốc

6 trang

Khai thác kỹ thuật phân tích âm sắc và cấu trúc làn điệu dân ca trong dạy học thanh nhạc ứng dụng công nghệ số

10 trang

Trải nghiệm nghệ thuật nhập vai (Immersive): Từ triển lãm Claude Monet và Vincent van Gogh

9 trang

Giáo trình Hát dân ca (Ngành: Quản lý văn hóa/Hướng dẫn du lịch - Trung cấp) - Trường Trung cấp Mỹ thuật - Văn hóa Bình Dương

38 trang

Giáo trình Guitar (Ngành: Quản lý văn hóa - Trung cấp) - Trường Trung cấp Mỹ thuật - Văn hóa Bình Dương

26 trang

Giáo trình Sáo trúc (Ngành: Thanh nhạc - Trung cấp) - Trường Trung cấp Mỹ thuật - Văn hóa Bình Dương

28 trang

Giáo trình Organ (Ngành: Thanh nhạc - Trung cấp) - Trường Trung cấp Mỹ thuật - Văn hóa Bình Dương

82 trang

Đề thi kết thúc học phần học kì 2 môn Tinh hoa Triết học Đông - Tây năm 2024-2025

1 trang

Đề thi kết thúc học phần học kì 1 môn Đường lối văn hoá văn nghệ của Đảng năm 2024-2025

4 trang

Đề thi kết thúc học phần học kì 2 môn Đường lối văn hoá văn nghệ của Đảng Cộng sản năm 2024-2025

4 trang

Đề thi kết thúc học phần học kì 1 môn Lịch sử điện ảnh thế giới năm 2024-2025

5 trang

Đề thi kết thúc học phần học kì 1 môn Lịch sử điện ảnh Việt Nam năm 2024-2025

5 trang

Đề thi kết thúc học phần học kì 1 môn Âm nhạc đại cương năm 2024-2025 có đáp án (Đề 2)

8 trang

AI tóm tắt

- Giúp bạn nắm bắt nội dung tài liệu nhanh chóng!

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Giới thiệu

Về chúng tôi

Việc làm

Quảng cáo

Liên hệ

Chính sách

Thoả thuận sử dụng

Chính sách bảo mật

Chính sách hoàn tiền

DMCA

Hỗ trợ

Hướng dẫn sử dụng

Đăng ký tài khoản VIP

Zalo/Tel:

093 303 0098

Email:

[email protected]

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi

Facebook

Youtube

TikTok

Chịu trách nhiệm nội dung: Nguyễn Công Hà Doanh nghiệp quản lý: Công ty TNHH Tài Liệu trực tuyến Vi Na - GCN ĐKDN: 0307893603 Địa chỉ: 54A Nơ Trang Long, P. Bình Thạnh, TP.HCM - Điện thoại: 0283 5102 888 - Email: [email protected]ấy phép Mạng Xã Hội số: 670/GP-BTTTT cấp ngày 30/11/2015