Hãy Nghĩ Về Người Nông Dân Nghèo

Hỏi: Ông nói rất nhiều về tác động của việc Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đối với người dân nghèo Việt Nam. Ông đã từng gặp qua họ chưa?

Trả lời: Nhiều, rất nhiều là đằng khác. Tôi có may mắn đã được đi qua rất nhiều vùng, miền của Việt Nam, từ Lào Cai, Hà Tĩnh, Ninh Thuận, đến Đồng Tháp, Tiền Giang, Trà Vinh... Tôi gặp những người dân tộc thiểu số, những nông dân đang cày xới trên vùng đồi núi khô cằn... Người nghèo ở Việt Nam còn nhiều lắm. Tôi trở nên quan tâm hơn đến thương mại quốc tế chỉ vì tôi hiểu chúng sẽ ảnh hưởng đến đời sống của họ như thế nào.

Hỏi: Ông thường nói gì với họ?

Trả lời: Về đủ thứ đề tài. Chúng tôi thực hiện những dự án ở vùng sâu, vùng xa, đa số là về giáo dục và một số lĩnh vực khác. Chúng tôi chỉ dẫn cho họ cách lập nhóm để cùng trồng cây, cùng tìm thông tin thị trường... Họ, chính những nông dân nghèo chứ không ai khác là những người dễ bị tổn thương nhất khi có những chấn động kinh tế từ bên ngoài, những chấn động đến khi Việt Nam thực hiện những cam kết về thương mại với các quốc gia khác.

Hỏi: Những người dân này hình như vẫn chưa hiểu WTO là gì?

Trả lời: Chính phủ Việt Nam, các tổ chức phi chính phủ như chúng tôi, các nhà tài trợ có thể làm được nhiều điều để những nông dân nghèo có thể hiểu những tác động xấu và cả những tác động tích cực đối với họ khi Việt Nam gia nhập WTO. Tôi nghĩ những người nông dân trồng ngô Việt Nam và những cánh đồng ngô của họ sẽ trở nên như thế nào khi ngô của những điền chủ Mỹ tràn vào Việt Nam với giá đã được trợ cấp?

Hỏi: Ông cho rằng Việt Nam đang bị ép trên bàn đàm phán WTO?

Trả lời: Các nước giàu thì có quyền lực để làm điều đó. Nhưng tôi không muốn Việt Nam chấp nhận các điều kiện một cách dễ dàng. Các nhà đàm phán Việt Nam phải đấu tranh để Việt Nam được sử dụng tất cả công cụ bảo vệ những ngành nhạy cảm, đặc biệt là ngành nông nghiệp, như tất cả thành viên hiện hữu của WTO là các quốc gia đang phát triển đang được sử dụng. Hãy thảo luận nhiều hạn ngạch thuế suất (TRQ), điều khoản tự vệ đặc biệt (SSG) hiện hành của WTO và các điều khoản mới đang được thương lượng tại WTO.

Tôi tin ở thời điểm này vào WTO sớm chừng nào tốt cho Việt Nam chừng ấy. Nhưng vẫn có những yêu cầu đối với Việt Nam mà nhiều nước đưa ra khiến tôi không thể nào hiểu nổi. Chẳng hạn, một số yêu cầu Việt Nam không được trải qua thời gian quá độ khi thực hiện các cam kết, trong khi Trung Quốc và Cam-pu-chia đều được hưởng, dù ngắn dù dài. Thậm chí nhiều nước còn đòi hỏi Việt Nam từ bỏ những khuyến khích đầu tư đối với các doanh nghiệp hoạt động ở vùng sâu, vùng xa. Trong khi đó, theo tôi, những ưu đãi này rất quan trọng để thu hút đầu tư vì người dân ở những vùng này cũng cần công việc làm, cũng cần hưởng lợi từ quá trình công nghiệp hóa chứ!

Hỏi: Ông băn khoăn về nghịch lý giữa tài trợ cho phát triển và những điều kiện thương mại khắt khe mà các nước đang dành cho Việt Nam?

Trả lời: Hơn 10 năm qua Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể về giảm nghèo. Các nước giàu cũng đang tài trợ cho Việt Nam với mục đích để cải thiện đời sống người dân, thúc đẩy tăng trưởng. Vì sao không cho Việt Nam một cơ hội để theo đuổi chương trình giảm nghèo mà Chính phủ đã thực hiện từ trước đến nay? Bởi chính những điều kiện thương mại không công bằng có thể sẽ gây mất sinh kế trên quy mô đáng lo ngại, khiến một bộ phận lớn người dân có thu nhập trên ngưỡng nghèo một chút sẽ phải rơi trở lại xuống dưới mức nghèo đói.

Oxfam International là một liên hiệp của 12 tổ chức phi chính phủ hoạt động tại hơn 100 quốc gia để tìm ra những giải pháp bền vững chống lại nghèo đói và bất công. Tại Việt Nam, Oxfam (Anh) - một thành viên của Oxfam International - thành lập văn phòng đại diện chính thức từ đầu năm 1990. Oxfam (Anh) đang thực hiện các chương trình sinh kế, giáo dục tiểu học, quản lý thiên tai, quyền tham gia và bình đẳng giới... tại các tỉnh nghèo của Việt Nam. Đến Việt Nam từ năm 1997, ông Steve Price-Thomas tiếp nhận chức trưởng đại diện của Oxfam (Anh) tại Việt Nam vào tháng 9-2004. Trước đó, ông đã từng làm việc tại Tổ chức Voluntary Service Overseas (cũng là một tổ chức phi chính phủ của Anh) và Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam

Tuổi trẻ