KFC – Wikipedia Tiếng Việt

Bài này viết về Chuỗi nhà hàng thức ăn nhanh của Hoa Kỳ. Đối với các định nghĩa khác, xem KFC (định hướng). Tập đoàn KFC

Loại hình	Công ty con
Ngành nghề	Nhà hàng
Lĩnh vực hoạt động	Thức ăn nhanh
Thành lập	Sanders Court & Café:20 tháng 3 năm 1930; 95 năm trước (1930-03-20)North Corbin, Kentucky, Hoa Kỳ Nhượng quyền đầu tiên:24 tháng 9 năm 1952; 73 năm trước (1952-09-24)South Salt Lake, Utah, Hoa Kỳ
Người sáng lập	Harland Sanders Pete Harman
Trụ sở chính	1441 Gardiner LaneLouisville, Kentucky, Hoa KỳDallas, Texas, Hoa Kỳ (quốc tế)
Số lượng trụ sở	31,981[1][2] (2025)
Khu vực hoạt động	Trên toàn thế giới (145 quốc gia)
Thành viên chủ chốt	Scott Mezvinsky (CEO)[3]
Sản phẩm	Gà rán Bánh mì kẹp gà Bánh mì cuộn Khoai tây chiên Nước ngọt Sữa lắc Salad Món tráng miệng Bữa ăn sáng
Doanh thu	US$2.83 tỷ(2023)[4]
Công ty mẹ	Yum! Brands
Website	global.kfc.com www.kfc.com

Tập đoàn KFC,[5] tên thương mại KFC (viết tắt của Kentucky Fried Chicken), là một chuỗi nhà hàng thức ăn nhanh đa quốc gia của Mỹ chuyên về gà rán kiểu miền Nam và bánh mì kẹp gà. Có trụ sở chính tại Louisville, Kentucky, đây là chuỗi nhà hàng lớn thứ hai thế giới (tính theo doanh thu) sau McDonald's, với hơn 31.980 địa điểm trên toàn cầu tại 150 quốc gia, tính đến năm September 2025[cập nhật].[2][6] Chuỗi nhà hàng này là công ty con của Yum! Brands, một công ty nhà hàng cũng sở hữu các chuỗi Pizza Hut và Taco Bell.[7]

KFC do Harland Sanders (1890–1980) sáng lập, một doanh nhân bắt đầu việc bán gà rán từ nhà hàng ven đường của ông ở Corbin, Kentucky, trong thời kỳ Đại suy thoái. Sanders đã nhận ra tiềm năng của mô hình nhượng quyền kinh doanh nhà hàng, và cửa hàng nhượng quyền "Kentucky Fried Chicken" đầu tiên được mở tại South Salt Lake, Utah vào năm 1952. KFC đã phổ biến món gà trong ngành công nghiệp thức ăn nhanh, đa dạng hóa thị trường bằng cách thách thức sự thống trị lâu đời của hamburger. Bằng cách tự xưng là "Đại tá Sanders" (Colonel Sanders), Harland đã trở thành một nhân vật nổi bật trong lịch sử văn hóa Hoa Kỳ, và hình ảnh của ông vẫn được sử dụng rộng rãi trong quảng cáo của KFC cho đến ngày nay. Tuy nhiên, sự mở rộng nhanh chóng của công ty đã khiến ông Sanders già nua choáng ngợp, và ông đã bán nó cho một nhóm nhà đầu tư do John Y. Brown Jr. và Jack C. Massey dẫn đầu vào năm 1964.

KFC là một trong những chuỗi nhà hàng thức ăn nhanh đầu tiên của Mỹ mở rộng ra thị trường quốc tế, khai trương các cửa hàng tại Canada, Vương quốc Anh, Mexico và Jamaica vào giữa những năm 1960. Trong suốt những năm 1970 và 1980, KFC trải qua nhiều thăng trầm ở thị trường nội địa, do phải trải qua một loạt thay đổi về quyền sở hữu doanh nghiệp với ít hoặc không có kinh nghiệm trong lĩnh vực kinh doanh nhà hàng. Đầu những năm 1970, KFC được bán cho nhà phân phối rượu Heublein, sau đó được tập đoàn thực phẩm và thuốc lá R. J. Reynolds mua lại; tập đoàn này sau đó bán lại chuỗi nhà hàng cho PepsiCo. Tuy nhiên, chuỗi nhà hàng vẫn tiếp tục mở rộng ra nước ngoài, và vào năm 1987, nó trở thành chuỗi nhà hàng phương Tây đầu tiên mở cửa hàng tại Trung Quốc. Kể từ đó, KFC đã mở rộng nhanh chóng tại Trung Quốc, hiện nay đây là thị trường lớn nhất của công ty. PepsiCo tách riêng bộ phận nhà hàng thành Tricon Global Restaurants, sau đó đổi tên thành Yum! Brands.

Sản phẩm gốc của KFC là những miếng gà chiên áp suất, được tẩm ướp theo công thức đặc trưng của Sanders gồm 11 loại thảo mộc và gia vị. Các thành phần của công thức này là bí mật kinh doanh. Những phần gà rán lớn hơn được phục vụ trong "xô" bằng bìa cứng, điều này đã trở thành đặc trưng của chuỗi nhà hàng kể từ khi được người nhượng quyền Pete Harman giới thiệu lần đầu vào năm 1957. Từ đầu những năm 1990, KFC đã mở rộng thực đơn để cung cấp các sản phẩm gà khác như bánh mì kẹp thịt gà và bánh mì cuộn, cũng như salad và các món ăn kèm như khoai tây chiên và salad bắp cải trộn, món tráng miệng và nước ngọt; nước ngọt thường do PepsiCo cung cấp. KFC nổi tiếng với các khẩu hiệu "Ngon đến mức liếm cả ngón tay!" ("It's Finger Lickin' Good!"), "Không ai làm gà ngon như KFC" ("Nobody does chicken like KFC"), "Chúng tôi làm gà đúng cách" ("We do chicken right") và "Ngon tuyệt"("So good").

Lịch sử

[sửa | sửa mã nguồn]

Sanders Court & Café

[sửa | sửa mã nguồn]

Harland Sanders sinh năm 1890, ông lớn lên trong một trang trại ở ngoại ô Henryville, Indiana (gần Louisville, Kentucky).[8] Khi Sanders lên năm tuổi, cha của ông qua đời, mẹ ông phải làm việc tại một nhà máy đóng hộp.[9] Điều này khiến Sanders, với tư cách là con trai cả, phải tự chăm sóc hai người em ruột của ông.[9] Khi lên bảy tuổi, mẹ ông bắt đầu dạy ông cách nấu ăn.[8] Năm 13 tuổi ông rời nhà và trải qua nhiều nghề nghiệp khác nhau.[10]

Năm 1930, Sanders tiếp quản một trạm xăng của Shell trên Quốc lộ 25 ở Kentucky, ngay bên ngoài North Corbin, Kentucky, một thị trấn nhỏ nằm ở rìa dãy Appalachian.[11] Chính tại đây, ông lần đầu tiên phục vụ cho du khách những món ăn mà ông đã học được từ thời thơ ấu: gà rán và các món khác như bít tết và giăm bông hun khói.[11] Sau bốn năm làm phục vụ tại bàn ăn, Sanders đã mua lại trạm xăng lớn hơn ở phía bên kia đường và mở rộng lên sáu bàn.[12] Đến năm 1936, ông thành công đến mức Sanders được Thống đốc Ruby Laffoon phong tặng danh hiệu Đại tá danh dự của Kentucky.[13] Năm 1937, ông mở rộng nhà hàng lên 142 chỗ ngồi và mua thêm một nhà nghỉ đối diện, đặt tên cho nó là Sanders Court & Café.[14]

Sanders không hài lòng với việc phải mất tới 35 phút để chuẩn bị gà trong chảo gang, nhưng ông từ chối chiên ngập dầu, vì ông tin rằng điều đó sẽ làm giảm chất lượng sản phẩm.[15] Nếu ông làm chín gà trước khi có đơn đặt hàng, đôi khi sẽ có phần gà bị lãng phí vào cuối ngày.[8] Năm 1939, những chiếc nồi áp suất thương mại đầu tiên được tung ra thị trường, chủ yếu được thiết kế để hấp rau củ.[16] Sanders đã mua một cái và cải tiến nó thành một cái nồi chiên áp suất, sau đó ông dùng nó để chiên gà.[17] Phương pháp mới này đã rút ngắn thời gian sản xuất xuống mức tương đương với chiên ngập dầu, đồng thời, theo ý kiến ​​của Sanders, vẫn giữ được chất lượng của gà rán.[15]

"Công thức gốc" và nhượng quyền thương hiệu

[sửa | sửa mã nguồn]

Vào tháng 7 năm 1940, Sanders đã hoàn thiện "Công thức gốc" nổi tiếng của ông, gồm 11 loại thảo mộc và gia vị.[18] Mặc dù ông chưa bao giờ công khai công thức, nhưng ông nói rằng các nguyên liệu bao gồm muối và tiêu và phần còn lại "có sẵn trong mọi gian bếp".[19] Sau khi được Thống đốc Lawrence Wetherby phong lại làm Đại tá Kentucky vào năm 1950, Sanders bắt đầu ăn mặc cho đúng vai trò, để râu dê, mặc áo khoác đen (sau này đổi sang bộ vest trắng) và thắt cà vạt dây, tự xưng là "Đại tá".[19] Theo nhà viết tiểu sử Josh Ozersky, các cộng sự của ông cũng đồng tình với việc thay đổi danh xưng này, "ban đầu chỉ là đùa cho vui, sau đó thì nghiêm túc thật".[20]

Năm 1952, Sanders nhượng quyền công thức của ông cho người bạn Pete Harman ở South Salt Lake, Utah, chủ một trong những nhà hàng lớn nhất thành phố.[21] Quán Sanders Court & Café thường phục vụ khách du lịch, vì vậy khi tuyến đường xa lộ liên tiểu bang 75 được quy hoạch vào năm 1955, không còn đi qua các cơ sở kinh doanh của ông, Sanders đã bán chúng và đi khắp nước Mỹ để nhượng quyền công thức độc quyền của ông cho các chủ nhà hàng.[22] Các nhà hàng độc lập sẽ trả bốn (sau này là năm) xu cho mỗi con gà như một khoản phí nhượng quyền để đổi lấy công thức của Sanders và quyền đưa công thức đó vào thực đơn của họ, cũng như sử dụng tên và hình ảnh của ông cho mục đích quảng cáo.[23]

Don Anderson, một thợ vẽ biển hiệu được Harman thuê, đã đặt ra cái tên "Kentucky Fried Chicken".[24] Đối với Harman, việc bổ sung KFC là một cách để tạo sự khác biệt cho nhà hàng của ông so với các đối thủ cạnh tranh; một sản phẩm đến từ Kentucky mang tính độc đáo và gợi lên hình ảnh về lòng hiếu khách miền Nam.[24] Harman đã đăng ký nhãn hiệu cho cụm từ "It's finger lickin' good" (Ngon đến mức phải liếm ngón tay), và cuối cùng nó trở thành khẩu hiệu của công ty.[23] Ông cũng giới thiệu "suất ăn xô" vào năm 1957 (14 miếng gà rán, năm bánh mì cuộn và nước thịt trong một xô bằng bìa cứng).[25] Việc phục vụ món ăn đặc trưng của họ trong một chiếc xô giấy đã trở thành một đặc điểm mang tính biểu tượng của công ty.[25]

Đến năm 1963, đã có 600 nhà hàng KFC, đưa công ty trở thành chuỗi nhà hàng thức ăn nhanh lớn nhất tại Hoa Kỳ.[22] KFC đã phổ biến món gà rán trong ngành công nghiệp thức ăn nhanh, đa dạng hóa thị trường bằng cách thách thức sự thống trị của món hamburger.[26]

Năm 1964, với sự phát triển đáng kể, chuỗi nhà hàng Kentucky Fried Chicken non trẻ đã quyết định mở rộng nhượng quyền thương hiệu ra ngoài khu vực Đại Tây Dương, và chọn Vương quốc Anh làm điểm khởi đầu để thâm nhập thị trường châu Âu. Vì vậy, nhà hàng KFC đầu tiên tại Anh đã mở cửa tại số 92 Fishergate ở Preston, Lancashire vào ngày 1 tháng 5 năm 1965 và vẫn hoạt động cho đến ngày nay.

Bán lại và mở rộng toàn cầu

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1964, Sanders bán KFC cho một nhóm nhà đầu tư do John Y. Brown Jr. và Jack C. Massey dẫn đầu với giá 2 triệu đô la Mỹ (khoảng 17 triệu đô la Mỹ vào năm 2020).[13] Hợp đồng bao gồm mức lương trọn đời cho Sanders và thỏa thuận rằng ông sẽ là người kiểm soát chất lượng và thương hiệu của công ty.[27] Đến năm 1970, chuỗi cửa hàng này đã đạt 3.000 cửa hàng tại 48 quốc gia.[28] Vào tháng 7 năm 1971, Brown đã bán công ty cho Heublein, một tập đoàn thực phẩm và đồ uống đóng gói có trụ sở tại Connecticut, với giá 285 triệu đô la Mỹ (khoảng 1,8 tỷ đô la Mỹ vào năm 2020).[29] Sanders qua đời năm 1980, công việc quảng bá của ông đã biến ông trở thành một nhân vật nổi bật trong lịch sử văn hóa Mỹ.[26] Vào thời điểm ông qua đời, ước tính có khoảng 6.000 cửa hàng KFC tại 48 quốc gia trên toàn thế giới, với doanh thu hàng năm trị giá 2 tỷ đô la.[30]

Năm 1982, Heublein được gã khổng lồ ngành thuốc lá R. J. Reynolds mua lại.[25] Tháng 7 năm 1986, Reynolds thông báo bán KFC cho PepsiCo với giá 850 triệu đô la (khoảng 2 tỷ đô la Mỹ vào năm 2020).[31] Thương vụ thực tế diễn ra vào đầu tháng 10 với giá 840 triệu đô la.[32][33] PepsiCo đã đưa chuỗi nhà hàng này vào bộ phận nhà hàng của họ cùng với Pizza Hut và Taco Bell.[34] KFC gia nhập thị trường Trung Quốc vào tháng 11 năm 1987, với một cửa hàng ở Bắc Kinh.[25]

Năm 1991, chính thức sử dụng cái tên KFC, mặc dù nó đã được biết đến rộng rãi bằng tên viết tắt hơn là tên gốc.[35] Kyle Craig, chủ tịch KFC Hoa Kỳ, thừa nhận sự thay đổi này là một nỗ lực nhằm tách chuỗi nhà hàng khỏi những liên tưởng không lành mạnh của từ "chiên".[36] Đầu những năm 1990, ​​ra mắt một loạt các sản phẩm lớn thành công như "Hot Wings" cay, gà popcorn (1992) và, trên phạm vi quốc tế, "Zinger" (1993), một loại bánh mì kẹp thịt gà phi lê cay .[37] Đến năm 1994, KFC có 5.149 cửa hàng tại Mỹ và 9.407 cửa hàng trên toàn thế giới, với hơn 100.000 nhân viên.[38] Tháng 8 năm 1997, PepsiCo tách mảng kinh doanh nhà hàng thành một công ty đại chúng với giá trị vốn hóa thị trường là 4,5 tỷ đô la Mỹ (khoảng 7,3 tỷ đô la Mỹ vào năm 2020).[39] Công ty mới được đặt tên là Tricon Global Restaurants và vào thời điểm đó, có 30.000 cửa hàng và doanh thu hàng năm là 10 tỷ đô la Mỹ (khoảng 16 tỷ đô la Mỹ vào năm 2020), đứng thứ hai trên thế giới chỉ sau McDonald's.[40] Tricon đổi tên thành Yum! Brands vào tháng 5 năm 2002.[41]

Vào ngày 31 tháng 3 năm 2011, Priszm, đơn vị nhượng quyền lớn nhất của chuỗi nhà hàng KFC tại Canada vào thời điểm đó, đã nộp đơn xin bảo hộ phá sản tại Ontario và British Columbia.[42]

Đến năm 2015, KFC gặp khó khăn, mất khách hàng vào tay các nhà bán lẻ khác và bị Chick-fil-A vượt mặt. Công ty đã khởi động một sáng kiến ​​mới với kế hoạch cải tiến bao bì, trang trí và đồng phục, đồng thời mở rộng thực đơn. Thêm vào đó, bắt đầu từ tháng 5 năm 2015, một loạt quảng cáo mới tại Mỹ đã được phát sóng với sự tham gia của Darrell Hammond trong vai Đại tá Sanders.[43] Trong một sự luân chuyển có kế hoạch của các diễn viên,[44] Norm Macdonald, Jim Gaffigan, George Hamilton và Rob Riggle lần lượt đóng vai Sanders trong các quảng cáo tương tự cho đến mùa thu năm 2016.[45][46][47][48] Vào tháng 1 năm 2018, biểu tượng nhạc đồng quê Reba McEntire đã vào vai nữ Đại tá Sanders đầu tiên.[49]

Trước khi rời vị trí CEO vào năm 2021, Andrea Zahumensky đã nói với tạp chí Ad Age rằng "những tài sản thương hiệu mà chúng tôi may mắn sở hữu" chính là chiếc xô, ba sọc và tên đầy đủ Kentucky Fried Chicken. Tất cả những điều này đều đang được chuỗi nhà hàng sử dụng nhiều hơn.[50]

Phạm vi hoạt động

[sửa | sửa mã nguồn]

KFC là công ty con của Yum! Brands, một trong những tập đoàn nhà hàng lớn nhất thế giới. Theo thống kê năm 2013, doanh số của KFC đã cán mốc 23 tỉ đô-la. KFC có trụ sở chính tại 1441 Gardiner Lane, Louisville, Kentucky,[51][52] bao gồm văn phòng điều hành và các cơ sở nghiên cứu phát triển.[53] KFC còn được sáp nhập tại 1209 North Orange St, Wilmington, Delaware.[54] (thông tin cần được giải thích rõ ràng hơn).

Đến tháng 12 năm 2013, đã có 18.875 cửa hàng KFC tại 118 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.[55] Nó bao gồm 4.563 điểm bán hàng tại Trung Quốc, 4.491 tại Hoa Kỳ, và 9.821 ở những nơi khác. Những cửa hàng này được sở hữu bởi nhượng quyền hoặc trực tiếp từ công ty.[56] Mười một phần trăm cửa hàng do công ty đang sở hữu, phần còn lại được chủ sở hữu nhượng quyền thương mại.[57] Mặc dù vốn đầu tư lớn, chủ sở hữu công ty cho phép mở rộng nhiều hơn chuỗi nhà hàng thông qua hình thức chuyển nhượng thương mại.[58]

Hầu hết các nhà hàng đều được trang trí những hình ảnh của nhà sáng lập công ty - Đại tá Harland Sanders.[53] Thay vì ăn tại quán hoặc mang về, nhiều cửa hàng KFC độc lập còn cung cấp dịch vụ mua trực tiếp trên xe.[59] Ngoài ra, KFC cũng có dịch vụ giao hàng tận nơi tại một số thị trường.[59] Bên cạnh những nhà hàng được đặt tại những địa điểm độc lập, KFC còn mở nhiều dịch vụ bán hàng tại các trạm xăng, cửa hàng tiện lợi, sân vận động, công viên và các trường đại học.[59] Trung bình doanh thu hàng năm tính trên đầu người là 1,2 triệu đô-la/người vào năm 2013.[60] Trên thế giới, số lượng đơn đặt hàng trung bình tại một cửa hàng KFC là 250, hầu hết diễn ra vào các giờ cao điểm.[61]

KFC tại thị trường Việt Nam

[sửa | sửa mã nguồn]

KFC đã bắt đầu khai trương cửa hàng đầu tiên ở Việt Nam vào cuối năm 1997, tại Trung tâm Thương mại Sài Gòn Super Bowl. Dù đối mặt với nhiều khó khăn khi khái niệm "thức ăn nhanh" vẫn hoàn toàn xa lạ tại đây, và liên tục chịu lỗ trong suốt 7 năm đầu kinh doanh (17 cửa hàng trong 7 năm),[62] nhưng với chiến lược tiếp cận hợp lý, hệ thống nhà hàng của KFC Việt Nam đến nay đã phát triển tới hơn 140 nhà hàng, có mặt tại hơn 19 tỉnh/thành phố lớn trên cả nước.[63] Hàng năm KFC thu hút khoảng 20 triệu lượt khách trong nước, chiếm khoảng 60% thị trường thức ăn nhanh Việt Nam và góp phần giải quyết việc làm cho hơn 3 ngàn người lao động.[64]

Trước sức ép ngày một lớn từ các tập đoàn kinh doanh gà rán nói riêng và thức ăn nhanh nói chung tương tự có tại Việt Nam như: McDonald's, Lotteria, Burger King, Jollibee... KFC đã chế biến thêm một số món để phục vụ những thức ăn hợp khẩu vị người Việt như: gà quay giấy bạc, gà giòn không xương, gà giòn húng quế, cơm gà, que cá... Một số món mới cũng đã được phát triển và giới thiệu tại thị trường Việt Nam, góp phần làm tăng thêm sự đa dạng trong danh mục thực đơn: bắp cải trộn, khoai tây nghiền, bánh nhân mứt, bánh trứng nướng cùng nhiều suất ăn cụ thể cho từng nhóm người.[65]

Tranh cãi và tác động đến sức khỏe con người

[sửa | sửa mã nguồn]

Ngoài khía cạnh tích cực trong việc giải quyết vấn đề ăn uống cho những người bận rộn và tạo thu nhập cho xã hội, gà rán KFC cũng như các thức ăn nhanh khác (chủ yếu với các món rán) đã được coi là có hại cho sức khỏe con người nếu được sử dụng liên tục vì các món rán được coi như một trong những tác nhân gây ung thư, béo phì và bệnh lý tim mạch. Việc hạn chế sử dụng các đồ uống có ga thường bán tại các cửa hàng ăn nhanh cũng được các nhà dinh dưỡng học và bác sĩ khuyến cáo.[66][67]

Từ đầu thế kỷ 21, thức ăn nhanh đã bị chỉ trích vì vấn đề phúc lợi động vật, mối liên hệ với béo phì và tác động đến môi trường.[68] Cuốn sách Fast Food Nation (2002) của Eric Schlosser và bộ phim Super Size Me (2004) của Morgan Spurlock đã phản ánh những mối quan ngại này.[24] Từ năm 2003, Tổ chức Bảo vệ Quyền lợi Động vật (PETA) đã phản đối việc KFC lựa chọn nhà cung cấp gia cầm trên toàn thế giới.[69] Ngoại lệ là KFC Canada, công ty đã ký một thỏa thuận cam kết chỉ sử dụng các nhà cung cấp "thân thiện với động vật".[70] Ông Gregg Dedrick, Chủ tịch chi nhánh KFC tại Mỹ, cho biết PETA đã mô tả sai KFC là nhà sản xuất gia cầm chứ không phải là nhà thu mua gà.[71] Năm 2008, Yum! tuyên bố: "[Là] một nhà thu mua thực phẩm lớn, [Yum!] có cơ hội và trách nhiệm tác động đến cách đối xử với động vật được cung cấp cho chúng tôi. Chúng tôi rất coi trọng trách nhiệm đó và đang giám sát các nhà cung cấp của chúng tôi một cách liên tục."[72]

Năm 2006, Greenpeace cáo buộc KFC Châu Âu lấy nguồn đậu nành để làm thức ăn cho gà từ Cargill, công ty bị cáo buộc đã phá hủy những vùng rộng lớn của rừng mưa Amazon để trồng loại cây này.[73]

Theo tờ The Guardian, vào năm 2010, "tại Mỹ, nơi gà rán vẫn gắn liền với những định kiến ​​phân biệt chủng tộc lâu đời về người da đen ở miền Nam từng bị phân biệt chủng tộc", KFC Úc đã phát sóng đoạn quảng cáo dài 30 giây trên truyền hình có tên "Hướng dẫn sinh tồn trong môn cricket của KFC", trong đó một người hâm mộ cricket da trắng bị những người hâm mộ da đen của đội đối thủ bao vây. Người dẫn chương trình truyền hình hỏi, "Cần lời khuyên gì khi bạn gặp phải tình huống khó xử?". Người hâm mộ chuyền "xô gà KFC" của mình cho mọi người, mặc dù quảng cáo này nhắm đến khán giả Úc, nhưng nó đã lan truyền trên mạng xã hội ở Hoa Kỳ, gây ra sự phản đối gay gắt. KFC Úc đã đưa ra tuyên bố rằng đoạn quảng cáo đã bị "một bộ phận người dân ở Mỹ hiểu sai" và đó chỉ là "một lời ám chỉ vui vẻ đến đội cricket Tây Ấn" và "Đoạn quảng cáo đã được sao chép trực tuyến ở Mỹ mà không có sự cho phép của KFC, nơi chúng tôi được cho biết tồn tại một định kiến ​​dựa trên văn hóa, dẫn đến cáo buộc sai lầm về phân biệt chủng tộc... Chúng tôi kiên quyết lên án mọi hình thức phân biệt đối xử và tự hào là một trong những nhà tuyển dụng hàng đầu thế giới về sự đa dạng".[74]

Vào tháng 5 năm 2012, Greenpeace đã cáo buộc KFC sử dụng bột giấy cho bao bì thực phẩm từ gỗ ở rừng mưa nhiệt đới Indonesia.[75] Các xét nghiệm pháp y độc lập cho thấy một số bao bì chứa hơn 50% sợi gỗ cứng nhiệt đới hỗn hợp, có nguồn gốc từ Asia Pulp & Paper (APP).[76][77] APP cho biết loại sợi này có thể được tìm thấy trong giấy tái chế, hoặc: "Nó cũng có thể đến từ phần còn lại của cây cối được dọn sạch sau khi một khu rừng bị suy thoái, khai thác gỗ hoặc bị cháy, như một phần của kế hoạch phát triển bền vững. APP có các chính sách và thực tiễn nghiêm ngặt để đảm bảo rằng chỉ có phần còn lại từ việc phát triển rừng trồng hợp pháp trên các khu rừng bị suy thoái hoặc khai thác gỗ và sợi gỗ bền vững mới được đưa vào chuỗi cung ứng sản xuất."[76] KFC cho biết: "Từ góc độ toàn cầu, 60% sản phẩm giấy mà Yum! (công ty mẹ của chúng tôi) sử dụng là từ các nguồn bền vững. Các nhà cung cấp của chúng tôi đang nỗ lực để đạt được con số 100%."[75]

Vào tháng 12 năm 2012, chuỗi nhà hàng này bị chỉ trích ở Trung Quốc khi người ta phát hiện ra một số nhà cung cấp của KFC đã sử dụng hormone tăng trưởng và một lượng kháng sinh quá mức trên gia cầm, vi phạm luật pháp Trung Quốc.[78] Vào tháng 2 năm 2013, Giám đốc điều hành của Yum!, David Novak, thừa nhận rằng vụ bê bối đã "kéo dài và gây ảnh hưởng lớn hơn nhiều so với những gì chúng tôi từng tưởng tượng".[78] Vấn đề này là mối quan ngại lớn đối với Yum!, công ty thu gần một nửa lợi nhuận từ Trung Quốc, chủ yếu thông qua thương hiệu KFC. Vào tháng 3 năm 2013, Yum! báo cáo doanh số bán hàng đã phục hồi trong tháng 2, nhưng doanh số bán hàng thấp hơn trong tháng 12 và tháng 1 sẽ dẫn đến sự sụt giảm 20% doanh số bán hàng tại các cửa hàng hiện có trong quý đầu tiên.[79]

Vào năm 2017, KFC đã bị phạt 950.000 bảng Anh sau khi hai nhân viên ở Anh bị bỏng do nước sốt nóng. Công ty thừa nhận đã không thực hiện đúng nghĩa vụ chăm sóc nhân viên và bị Tòa án Crown Court Teesside ở Middlesbrough ra lệnh phải nộp phạt lần lượt 800.000 bảng Anh và 150.000 bảng Anh.[80]

Vào tháng 2 năm 2018, do sự quản lý yếu kém về hậu cần của DHL, công ty được KFC Anh Quốc lựa chọn làm đối tác giao hàng mới, đã gây ra tình trạng thiếu gà ở Vương quốc Anh - thị trường lớn nhất của KFC tại châu Âu - buộc công ty phải tạm thời đóng cửa hàng trăm nhà hàng trên khắp cả nước.[81] KFC đã xin lỗi bằng cách đăng quảng cáo trên các tờ báo Anh, viết tắt tên công ty thành "FCK", kèm theo lời xin lỗi, và điều này đã được đón nhận tích cực.[82]

Vào tháng 11 năm 2021, nhà hàng KFC đầu tiên tại Phần Lan đã khai trương tại trung tâm mua sắm Itis ở Itäkeskus, Helsinki. Vài ngày trước ngày khai trương, một chiếc lều xuất hiện trước nhà hàng, trong đó là một người đàn ông giấu kín danh tính,[83] ông xuất hiện vào ngày khai trương rồi tự xưng là một nhà hoạt động thuần chay bảo vệ quyền động vật.[84][85] Sau khi cố gắng phát biểu trước những người có mặt, nhân viên an ninh đã đưa ông đi.[84] Ngay cả trước khi nhà hàng khai trương vào tháng 10, đã có tin tức về một cuộc tranh cãi liên quan đến việc mua gà thịt từ Ba Lan; nguyên nhân chủ yếu liên quan đến nguy cơ nhiễm khuẩn Salmonella ở gà thịt, một vấn đề đáng kể ở Ba Lan, trong khi tỷ lệ nhiễm khuẩn này ở Phần Lan lại thấp.[86]

Sau khi Nga xâm lược Ukraine năm 2022, một số công ty đã phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng để ngừng hoạt động tại Nga nhưng vẫn chưa thực hiện. Điều này bao gồm cả KFC, chuỗi cửa hàng có hơn 1.000 cửa hàng tại Nga, nhiều hơn bất kỳ chuỗi thức ăn nhanh phương Tây nào khác.[87] Tuy nhiên, chỉ trong vài năm, tất cả các nhà hàng KFC ở Nga đều đổi tên thành "Rostic's".[88]

Đầu năm 2022, một video quảng cáo được thực hiện với sự tham gia của Niko Omilana, một người có tầm ảnh hưởng, cho thấy một trang trại gà trong chuỗi cung ứng của KFC. Video mô tả những con gà có chất lượng cuộc sống tốt. Tuy nhiên, các nhà hoạt động bảo vệ quyền động vật đã đến cùng trang trại đó vài tháng sau và phát hiện ra điều kiện hoàn toàn khác biệt, với những trường hợp "quá tải nghiêm trọng" cũng như "gà bị què và chết". Paul Roger, một bác sĩ thú y và là thành viên sáng lập của AWSELVA, cho biết những con gà trong đoạn phim có "các dấu hiệu căng thẳng và có hành vi như mổ lông và nhiễm trùng da". Hành động của KFC bị chỉ trích là "gây hiểu lầm".[89]

Vào ngày 9 tháng 11 năm 2022, KFC Đức đã đưa ra một thông báo mời người tiêu dùng Đức cùng ăn mừng Kristallnacht với món "Gà phô mai". Một lời xin lỗi đã được đưa ra ngay sau đó, đổ lỗi cho thông báo ban đầu là do "lỗi hệ thống".[90]

Vào tháng 5 năm 2024, việc đóng cửa cửa hàng tại Malaysia được thông báo là do đang diễn ra xung đột Israel-Palestine.[91] Cũng có thông tin về các vụ tấn công vào hai cửa hàng ở Baghdad, Iraq.[92]

Vào tháng 9 năm 2024, KFC tuyên bố sẽ không đáp ứng Cam kết về Gà Tốt hơn, một cam kết về phúc lợi động vật được đưa ra vào năm 2019. Cam kết này bao gồm một số tiêu chuẩn về phúc lợi, chẳng hạn như áp dụng các giống gà phát triển chậm hơn vào năm 2026, nhưng tính đến năm 2024, chỉ có 1% số gà của KFC thuộc các giống gà này.[93]

Vào tháng 6 năm 2025, KFC đã tạm thời đóng cửa tất cả 11 nhà hàng tại Đan Mạch và sa thải người nắm giữ nhượng quyền thương hiệu tại nước này, sau khi một chương trình truyền hình (phát sóng ngày 23 tháng 6) tiết lộ tại nhiều nhà hàng, nhân viên đã cố tình làm giả ("kéo dài") hạn sử dụng của thịt gà sống, và có thể cả những vấn đề khác. Trước khi chương trình phát sóng, các câu hỏi của phóng viên truyền hình đã khiến cơ quan quản lý thực phẩm quốc gia tiến hành các cuộc kiểm tra đồng loạt tại tất cả 11 nhà hàng. Không nhà hàng nào được thông qua, bảy nhà hàng nhận cảnh báo nghiêm khắc và bốn nhà hàng bị xử phạt (phạt tiền/truy tố hoặc buộc phải đóng cửa ngay lập tức). Trong số các vấn đề được các nhà chức trách phát hiện có cặn mốc tại nhiều nhà hàng; một quy trình phổ biến là liên tục tái sử dụng hỗn hợp bột chiên thay vì sử dụng hỗn hợp bột chiên mới sau mỗi ba giờ, như đã nêu trong các quy trình bằng văn bản nhưng đã được thay đổi vội vàng trong các cuộc kiểm tra (một số cuộc kiểm tra chỉ thấy quy trình mới, và họ thấy nó đáng ngờ); một quy trình rã đông phổ biến (không có tài liệu đánh giá rủi ro bằng văn bản) đối với thịt gà sống, cho phép phục vụ gà đến bốn ngày sau khi bắt đầu rã đông và gây khó khăn trong việc xác nhận tuổi thực của thịt gà sống; và những tin nhắn đáng ngờ giữa các ông chủ nhà hàng và đơn vị nhượng quyền quốc gia về việc lừa dối các thanh tra viên từ cả chính phủ và KFC Tây Âu. Hơn nữa, nhiều vấn đề về thủ tục và pháp lý đã được phát hiện tại nhiều nhà hàng, chẳng hạn như thùng rác bẩn đặt quá gần thực phẩm tươi sống, một số hoạt động thực hiện dưới mã số công ty của công ty mẹ thay vì nhà hàng thực tế đã đăng ký với cơ quan an toàn thực phẩm, và giấy tờ giao hàng không đầy đủ.[94][95]

Vào tháng 9 năm 2025, nhà báo người Séc Jan Tuna [cs] đưa tin các hành vi kéo dài thời hạn sử dụng thịt một cách nhân tạo, dẫn đến việc đóng cửa tất cả các cửa hàng KFC ở Đan Mạch, cũng có thể được một số chi nhánh ở Cộng hòa Séc áp dụng. Ông dẫn lời khai của một cựu nhân viên từ chi nhánh Jablonec nad Nisou.[96][97][98] Cơ quan Kiểm tra Nông nghiệp và Thực phẩm Nhà nước sau đó tiết lộ các cửa hàng KFC ở Liberec cũng đã sử dụng các biện pháp tương tự.[99] Sau đó, cơ quan thanh tra đã quyết định tiến hành kiểm tra hàng loạt các nhà hàng KFC trên toàn quốc.[100] Vào tháng 11, người phát ngôn của Cơ quan Kiểm tra Nông nghiệp và Thực phẩm Nhà nước tiết lộ nhân viên của cửa hàng KFC ở Prague-Dejvice đã rã đông thịt gà trong nước đọng, điều này làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.[101]

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]

1. ^ "KFC Surpasses 30,000 Restaurants Worldwide". global.kfc.com (Thông cáo báo chí). ngày 12 tháng 3 năm 2024. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 3 năm 2024. Truy cập ngày 22 tháng 4 năm 2024.
2. ^ a b "KFC - Company Description" (Thông cáo báo chí). Franchise Times. ngày 28 tháng 9 năm 2025. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2025.
3. ^ "Scott Mezvinsky". Yum! Brands, Inc. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 5 năm 2025. Truy cập ngày 4 tháng 5 năm 2025.
4. ^ "Yum Financial Statement 2023" (PDF). Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 10 tháng 5 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 3 năm 2024.
5. ^ "KFC Corporation". OpenCorporates. ngày 11 tháng 2 năm 1971. Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 5 năm 2024. Truy cập ngày 11 tháng 4 năm 2024.
6. ^ "KFC: restaurants worldwide 2019". Statista. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 14 tháng 5 năm 2020.
7. ^ "YUM! Brands, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Feb 22, 2018". secdatabase.com. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 5 năm 2018. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2018.
8. ^ a b c Whitworth, William (ngày 14 tháng 2 năm 1970). "Kentucky-Fried". The New Yorker. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 5 năm 2013. Truy cập ngày 23 tháng 2 năm 2013.
9. ^ a b Klotter, James C. (2005). The Human Tradition in the New South. Rowman & Littlefield. tr. 129. ISBN 978-0-7425-4476-5. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 29 tháng 6 năm 2013.
10. ^ Sanders, Harland (2012). The Autobiography of the Original Celebrity Chef (PDF). Louisville: KFC. tr. 15. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 21 tháng 9 năm 2013.
11. ^ a b Ozersky, Josh (tháng 4 năm 2012). Colonel Sanders and the American Dream. University of Texas Press. tr. 19–24. ISBN 978-0-292-74285-7. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2013.
12. ^ Aaseng, Nathan (tháng 1 năm 2001). Business Builders in Fast Food. Oliver Press. tr. 116. ISBN 978-1-881508-58-8. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2013.
13. ^ a b Smith, Andrew F. (ngày 2 tháng 12 năm 2011). Fast Food and Junk Food: An Encyclopedia of What We Love to Eat. ABC-CLIO. tr. 612. ISBN 978-0-313-39394-5. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 21 tháng 2 năm 2016.
14. ^ Hollis, Tim (1999). Dixie Before Disney: 100 Years of Roadside Fun. University Press of Mississippi. tr. 19–20. ISBN 978-1-61703-374-2. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 21 tháng 2 năm 2016.
15. ^ a b Sanders, Harland (1974). The Incredible Colonel. Illinois: Creation House. tr. 98–131. ISBN 978-0-88419-053-0.
16. ^ Binney, Ruth (ngày 1 tháng 4 năm 2012). Wise Words and Country Ways for Cooks. David & Charles. tr. 202. ISBN 978-0-7153-3420-1.[liên kết hỏng]
17. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên history
18. ^ Schreiner, Bruce (ngày 23 tháng 7 năm 2005). "KFC still guards Colonel's secret". Associated Press. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 19 tháng 9 năm 2013.
19. ^ a b Kleber, John E. (ngày 18 tháng 5 năm 1992). The Kentucky Encyclopedia. University Press of Kentucky. tr. 796. ISBN 978-0-8131-2883-2. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2013.
20. ^ Ozersky, Josh (2012). Colonel Sanders and the American Dream. University of Texas Press. tr. 25. ISBN 978-0-292-74285-7. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2013.
21. ^ Patty Henetz; Jenifer K. Nii (ngày 21 tháng 4 năm 2004). "Colonel's landmark KFC is mashed". Deseret Morning News. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 1 năm 2010. Truy cập ngày 13 tháng 11 năm 2013.
22. ^ a b John A. Jakle; Keith A. Sculle (1999). Fast Food: Roadside Restaurants in the Automobile Age. JHU Press. tr. 219. ISBN 978-0-8018-6920-4. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2013.
23. ^ a b Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Liddle, Alan-1996
24. ^ a b c Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Liddle, Alan-1990
25. ^ a b c d Darden, Robert (ngày 1 tháng 1 năm 2004). Secret Recipe: Why Kfc Is Still Cooking After 50 Years. Tapestry Press. tr. 12, 57–58, 101, 159, 175, 211. ISBN 978-1-930819-33-7.
26. ^ a b Smith, Andrew F. (ngày 1 tháng 5 năm 2007). The Oxford Companion to American Food and Drink. Oxford University Press. tr. 341. ISBN 978-0-19-530796-2. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 11 tháng 3 năm 2013.
27. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Cottreli-1980
28. ^ Aaseng, Nathan (ngày 1 tháng 1 năm 2001). Business Builders in Fast Food. The Oliver Press, Inc. tr. 125. ISBN 978-1-881508-58-8. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2013.
29. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Barmash-1971
30. ^ Smith, J. Y. (ngày 17 tháng 12 năm 1980). "Col. Sanders, the Fried-Chicken Gentleman, Dies". The Washington Post.
31. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Stevenson-1986
32. ^ "COMPANY NEWS; Bid by Pepsico". The New York Times. Reuters. ngày 13 tháng 9 năm 1986. ISSN 0362-4331. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 11 năm 2021. Truy cập ngày 18 tháng 3 năm 2021.
33. ^ "COMPANY NEWS; Kentucky Chicken". The New York Times. Reuters. ngày 2 tháng 10 năm 1986. ISSN 0362-4331. Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 8 năm 2022. Truy cập ngày 18 tháng 3 năm 2021.
34. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Brooks, Nancy Rivera-1986
35. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Seth Stevenson-2004
36. ^ "And Now, Finger Lickin' Good For Ya?". Businessweek. ngày 17 tháng 2 năm 1991. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2013.
37. ^ "A feast of bargains". Sunday Herald Sun. ngày 31 tháng 5 năm 1992.
38. ^ John A. Jakle; Keith A. Sculle (1999). Fast Food: Roadside Restaurants in the Automobile Age. JHU Press. tr. 221. ISBN 978-0-8018-6920-4. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 11 tháng 3 năm 2013.
39. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Chicago Tribune-1997
40. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên New York Times-1997
41. ^ "Tricon Global Restaurants Shareholders Approve Company Name Change to Yum! Brands, Inc". QSR Magazine. ngày 16 tháng 5 năm 2002. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 5 năm 2014. Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2013.
42. ^ Peter, Sacha (ngày 1 tháng 4 năm 2011). "Priszm Income Fund Declares Bankruptcy". Divestor. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 7 năm 2012.
43. ^ Harwell, Drew (ngày 25 tháng 5 năm 2015). "The fried-chicken wars: Inside KFC's weird new fight to dethrone Chick-fil-A". The Washington Post. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 5 năm 2015. Truy cập ngày 27 tháng 5 năm 2015.
44. ^ "CMO Q&A: How KFC's Colonel Sanders reboot 'broke the Internet' – twice". ngày 27 tháng 1 năm 2016. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 2 năm 2016. Truy cập ngày 7 tháng 2 năm 2016.
45. ^ "KFC has 'Last Comic Standing' judge Norm Macdonald as new Colonel – Business Insider". Business Insider. ngày 17 tháng 8 năm 2015. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 12 năm 2015. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2016.
46. ^ Johnson, Lauren (ngày 6 tháng 2 năm 2016). "KFC Swaps Out Norm Macdonald for Jim Gaffigan as Its Latest 'Real' Colonel". Adweek. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 8 năm 2016. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2016.
47. ^ Moran, Victoria (ngày 23 tháng 6 năm 2016). "KFC Brings in an Extra-Bronzed George Hamilton to Play Extra Crispy Colonel". Advertising Age. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 8 năm 2016. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2016.
48. ^ "KFC Debuts a New Colonel For Football Season". Fortune. ngày 8 tháng 9 năm 2016. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 9 năm 2016. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2016.
49. ^ "Reba McEntire to play KFC's Colonel Sanders". CBS News. ngày 26 tháng 1 năm 2018. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 1 năm 2018. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2018.
50. ^ Wohl, Jessica (ngày 19 tháng 4 năm 2021). "KFC U.S. chief marketing officer, Andrea Zahumensky, exits". Ad Age. Quyển 92 số 5. tr. 3. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 6 năm 2022. Truy cập ngày 13 tháng 5 năm 2022.
51. ^ Kleber, John E. (ngày 4 tháng 12 năm 2000). The Encyclopedia of Louisville. University Press of Kentucky. tr. 482. ISBN 978-0-8131-2100-0. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2012.
52. ^ Wolf, Barney (tháng 5 năm 2012). "David Novak's Global Vision". QSR Magazine. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 3 năm 2014. Truy cập ngày 3 tháng 4 năm 2014.
53. ^ a b "Yum! Brands 10K 31/12/2011". Yum! Brands. Truy cập ngày 24 tháng 3 năm 2013.
54. ^ Thimmesch, Adam B. (2011–2012). "The Fading Bright Line of Physical Presence: Did KFC Corporation v. Iowa Department of Revenue Give States the Secret Recipe for Repudiating Quill?". Kentucky Law Journal. Quyển 100. tr. 339–389.
55. ^ Yum! Annual Report 2013 (PDF). Louisville: Yum!. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 7 tháng 4 năm 2014. Truy cập ngày 19 tháng 9 năm 2015.
56. ^ Jing, Jun (2000). Feeding China's Little Emperors: Food, Children, and Social Change. Stanford University Press. tr. 123. ISBN 978-0-8047-3134-8. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2013.
57. ^ David E. Bell; Mary L. Shelman (tháng 11 năm 2011). "KFC's Radical Approach To China". Harvard Business Review. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2013.
58. ^ Steyn, Lisa (ngày 21 tháng 6 năm 2013). "KFC's secret recipe for growth". Mail & Guardian. Truy cập ngày 26 tháng 9 năm 2013.
59. ^ a b c Cartwright, Roger (ngày 31 tháng 10 năm 2003). Implementing a Training and Development Strategy: Training and Development 11.8. John Wiley & Sons. tr. 42. ISBN 978-1-84112-494-0.
60. ^ Novak, David (tháng 3 năm 2014). Recognizing the Power of Yum!. Yum!. tr. 9.
61. ^ Stephens Balakrishnan, Melodena (2013). East Meets West: the World is Round and Time is Cyclic. Emerald Group Publishing. tr. 126–132. ISBN 978-1-78190-413-8.
62. ^ "KFC: 7 năm chịu lỗ và chiến lược thận trọng". Doanh nhân Sài Gòn. 2011.
63. ^ "KFC Việt Nam". KFC Việt Nam. 2015.
64. ^ "Những điều ít biết đằng sau câu chuyện thành công của KFC". nguoiduatin.vn. 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 10 năm 2015. Truy cập ngày 19 tháng 9 năm 2015.
65. ^ "Thực đơn KFC Việt Nam". KFC Việt Nam. 2015.
66. ^ "Kiểm nghiệm khoai tây chiên KFC, bimbim tìm chất gây ung thư". Báo Đất Việt. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 5 năm 2015. Truy cập ngày 13 tháng 5 năm 2015.
67. ^ "Đồ ăn nhanh có thể làm giảm kết quả học tập của trẻ - VnExpress". VnExpress - Tin nhanh Việt Nam. Truy cập ngày 13 tháng 5 năm 2015.
68. ^ Barnett, Michael (ngày 16 tháng 12 năm 2010). "Colonel Sanders' new modern army of outlets". Marketing Week. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2013.
69. ^ Yaziji, Michael; Doh, Jonathan (2009). "Case illustration: PETA and KFC". NGOs and Corporations: Conflict and Collaboration. Business, Value Creation, and Society. Cambridge University Press. tr. 112–114. ISBN 978-0-521-86684-2.
70. ^ Chuck Williams; Terry Champion; Ike Hall (2011). MGMT. Cengage Learning. tr. 78. ISBN 978-0-17-650235-5. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 21 tháng 2 năm 2016.
71. ^ Swann, Patricia (tháng 4 năm 2010). Cases in Public Relations Management. Routledge. tr. 121–122. ISBN 978-0-203-85136-4. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 26 tháng 9 năm 2013.
72. ^ Annual Report (PDF). Louisville: Yum! Brands. 2008. tr. 52. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 9 tháng 10 năm 2022. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2013.
73. ^ Lawrence, Felicity; Vidal, John (ngày 24 tháng 7 năm 2006). "Food giants to boycott illegal Amazon soya". The Guardian. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 11 năm 2020. Truy cập ngày 27 tháng 8 năm 2016.
74. ^ Clark, Andrew (ngày 6 tháng 1 năm 2010). "KFC accused of racism over Australian advertisement". The Guardian. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 11 năm 2020. Truy cập ngày 27 tháng 8 năm 2016.
75. ^ a b Jim Efstathiou Jr.; Leslie Patton (ngày 13 tháng 6 năm 2012). "KFC Using Rain-Forest Wood in Boxes, Greenpeace Says". Bloomberg News. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2013.
76. ^ a b "KFC Using Rain-Forest Wood in Boxes, Greenpeace Says". Businessweek. ngày 13 tháng 6 năm 2012. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 11 năm 2012. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2012.
77. ^ Badasha, Kamalpreet (ngày 24 tháng 5 năm 2012). "KFC denies Greenpeace sourcing allegations". Supply Management. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 9 năm 2015. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2012.
78. ^ a b Hsu, Tiffany (ngày 5 tháng 2 năm 2013). "After KFC chicken scare, Yum plans to 'stay the course in China'". Los Angeles Times. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2013.
79. ^ Cai, Debbie (ngày 11 tháng 3 năm 2013). "Yum's China Sales Fall 20% as It Tries to Win Back KFC Customers". The Wall Street Journal. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 11 năm 2020. Truy cập ngày 12 tháng 3 năm 2013.
80. ^ "KFC fined nearly £1m after two workers scalded by boiling hot gravy". ITV News. ngày 20 tháng 1 năm 2017. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 10 năm 2017. Truy cập ngày 3 tháng 10 năm 2017.
81. ^ Petroff, Alanna (ngày 20 tháng 2 năm 2018). "KFC chicken shortage will hit UK stores all week". CNN. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 11 năm 2020. Truy cập ngày 23 tháng 2 năm 2018.
82. ^ Petroff, Alanna (ngày 23 tháng 2 năm 2018). "KFC apologizes for chicken shortage with a hilarious hidden message". CNN. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 11 năm 2020. Truy cập ngày 23 tháng 2 năm 2018.
83. ^ "Joku pystytti teltan pian avattavan KFC-ravintolan eteen Itäkeskuksessa ja värjöttelee sateessa varpaat jäässä jo kolmatta päivää: "Kanoista tykkään"". Helsingin Sanomat (bằng tiếng Phần Lan). ngày 10 tháng 11 năm 2021. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 11 năm 2021. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2021.
84. ^ a b "Vegan "chicken lover" protests KFC launch in Finland". Yle News. ngày 11 tháng 11 năm 2021. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 11 năm 2021. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2021.
85. ^ "KFC:n telttamies olikin aktivisti: Mielenosoittajat talutettiin ulos – sisällä hurrattiin kanansyönnille". Iltalehti (bằng tiếng Phần Lan). ngày 11 tháng 11 năm 2021. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 11 năm 2021. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2021.
86. ^ "Major companies including McDonald's are under fire for failing to boycott Russia". Happy Mag. ngày 5 tháng 3 năm 2022. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2022.
87. ^ "Ukraine invasion: Attention turns to McDonald's and crypto exchanges, yet to take a stand against Russia". Sky News. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2022.
    • Creswell, Julie (ngày 5 tháng 3 năm 2022). "Fast-food chains and food producers stay open in Russia, and mostly quiet about Ukraine". The New York Times. ISSN 0362-4331. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2022.
    • Sequeira, Tahira (ngày 28 tháng 10 năm 2021). "KFC embroiled in minor controversy for decision to import chicken to Finland". Helsinki Times. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 11 năm 2021. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2021.
    • Winchester, Levi (ngày 4 tháng 3 năm 2022). "McDonald's under pressure for opening as 'normal' in Russia despite Ukraine war". mirror. Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2022.
    • Marler, Bill (ngày 28 tháng 2 năm 2022). "KFC, McDonald's, Burger King, Starbucks and Pizza Hut, close your Russian Restaurants until Putin removes troops from Ukraine". Marler Blog. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2022.
88. ^ "Владелец бренда Rostic's выкупил одного из крупнейших франчайзи KFC". forbes.ru (bằng tiếng Nga). ngày 13 tháng 12 năm 2024. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 7 năm 2025. Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2025.
89. ^ "KFC faces backlash over 'misleading' portrayal of UK chicken farming". the Guardian. ngày 12 tháng 4 năm 2022. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 4 năm 2022. Truy cập ngày 24 tháng 8 năm 2022.
90. ^ Binley, Alex (ngày 10 tháng 11 năm 2022). "KFC apologises after German Kristallnacht promotion". BBC News. Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 11 năm 2022. Truy cập ngày 10 tháng 11 năm 2022.
91. ^ "KFC Malaysia temporarily closes outlets amid Gaza boycott". Al Jazeera. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 5 năm 2024. Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2024.
92. ^ "Two KFC outlets attacked in Baghdad over Gaza war, police sources say". Reuters. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 5 năm 2024. Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2024.
93. ^ Ungoed-Thomas, Jon (ngày 23 tháng 11 năm 2024). "KFC drops pledge to stop using 'Frankenchickens' in the UK". The Observer. ISSN 0029-7712. Truy cập ngày 8 tháng 12 năm 2024.
94. ^ "(inspection) Results". Fødevarestyrelsen. ngày 2 tháng 6 năm 2024. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 6 năm 2025. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2025.
95. ^ Orry, Frederik (ngày 23 tháng 6 năm 2025). "Razzia på KFC-restauranter: Kontant afslører ommærkning af kylling". DR. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 6 năm 2025. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2025.
96. ^ Vrabec, Luboš. "Podvody s trvanlivostí masa v jabloneckém KFC? Všechny předpisy dodržujeme, zní od provozovatele". Liberecká Drbna (bằng tiếng Séc). Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 9 năm 2025. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2025.
97. ^ Dobiáš, Marek (ngày 8 tháng 9 năm 2025). "Naprostý humus v českém KFC? Prý prodává prošlé maso, které připravují nemocní zaměstnanci". ePřehledně (bằng tiếng Séc). Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 9 năm 2025. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2025.
98. ^ Spěvák, Přemysl (ngày 5 tháng 9 năm 2025). "Podvod s prošlým kuřecím masem? Porušení postupů bychom odhalili, odmítá KFC". Deník (bằng tiếng Séc). Vltava Labe Media. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 9 năm 2025. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2025.
99. ^ "Inspekce zkontrolovala KFC v Liberci. Za prošlé maso padla pokuta". Seznam Zprávy (bằng tiếng Séc). Czech News Agency. ngày 19 tháng 9 năm 2025. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 9 năm 2025. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2025.
100. ^ Tichý, Adam (ngày 23 tháng 9 năm 2025). "Inspekce se chystá na KFC, podezření na prošlé maso bere "velmi vážně"". Seznam Zprávy (bằng tiếng Séc). Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 9 năm 2025. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2025.
101. ^ "Další průšvih KFC: Inspekce odhalila rizikové rozmrazování masa". CNN Prima News (bằng tiếng Séc). Prima F.T.V. Czech News Agency. ngày 11 tháng 11 năm 2025. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2025.

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn] Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về KFC.

• Website chính thức
• Website chính thức của KFC Việt Nam

Cơ sở dữ liệu tiêu đề chuẩn
Quốc tế	ISNI VIAF
Quốc gia	Hoa Kỳ Pháp BnF data Tây Ban Nha Đài Loan Israel
Khác	IdRef SNAC Yale LUX

Bản mẫu:KFC