Làng Bái Ân - Dân Quyên Sinh Chữa đau Mắt Cho Vua

Giải mã Làng Bái Ân - Dân quyên sinh chữa đau mắt cho vua 06/09/2012 07:58 - Bái Ân (nay thuộc phường Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội) là một phường của kinh thành Thăng Long. [links()] Dấu tích của một ngôi làng cổ đến nay vẫn còn phía trong mái đình cùng những bản sắc phong, trong những địa danh như Quán Cây, Ao Cá và trong cả những câu chuyện của người già. Ở đó là một Bái Ân với nghề dệt lĩnh nổi tiếng một thời, về tích của ba vị thành hoàng làng với sự quyên sinh vì nước và tình cảm anh em gắn bó. Ở đó cũng thấp thoáng câu chuyện về một thứ lễ vật cúng tế độc đáo mà có lẽ không đâu có được. Năm 2011, nhân dân làng Bái Ân đã sưu tầm tư liệu và cho in cuốn "Kỷ niệm 1.000 năm vua Lý Thái Tổ đặt tên làng Bái Ân". Theo cuốn sách này thì làng Bái Ân là một làng cổ của vùng Kẻ Bưởi thuộc kinh thành Thăng Long. Xa xưa, làng nằm ven sông Thiên Phù có bến Giang Tân, tên là xóm Bái. Tục truyền, sau khi định đô được một năm, vua Lý Thái Tổ ngự thuyền rồng ra sông Tô, đến thăm vùng Bưởi. Hay tin, nhân dân trong vùng tập trung ở bến Giang Tân để đón tiếp. Dân xóm Bái căng tấm lĩnh có hình con rồng. Thấy vậy, nhà vua bèn đặt tên xóm là Bái Ân (ân nghĩa của vua được thấm khắp cả). Tên gọi đó còn cho đến tận ngày nay.

Sống sót nhờ... xẻ khung cửi làm củi Cũng như các làng trong vùng Kẻ Bưởi, người Bái Ân sống chủ yếu bằng hai nghề dệt lĩnh và làm giấy. Cụ Nguyễn Thị Sâm năm nay 87 tuổi, là một trong số ít những thợ dệt lành nghề của làng còn sống. Sở dĩ gọi là "thợ dệt lành nghề" bởi theo cụ, "nghề này rất kén người làm và không phải ai cũng làm được. Có những người làm hàng năm trời cũng chỉ là thợ phụ mà thôi". Cụ Sâm cho biết: "Ngày trước, các hộ trong làng mua tơ từ phố Hàng Ngang, Hàng Đào về. Cứ năm sợi tơ mới chọn được một sợi để dệt lĩnh. Những sợi tơ bị loại ra thì mới dùng để dệt vải. Sau khi phân loại, tơ được đem đi hồ dọc để sợi tơ không bị bông. Hồ xong, tơ mới được mắc lên trục để dệt. Khác với dệt lụa chỉ có 2 chuyên đòn, để dệt được một tấm lĩnh trơn phải có 5 chuyên đòn. Dệt lĩnh trơn đã khó, dệt lĩnh hoa chanh còn khó hơn. Khung dệt phải mắc thêm một thứ go hoa và phải thêm một người thợ bên khung để sử dụng go hoa đó, phối hợp với người dệt lĩnh ngồi dưới. Vải lĩnh đẹp nhưng cũng kén người mặc, kén cả người mua vì không phải ai cũng có đủ tiền. Ngày ấy, cô dâu mà mặc quần lĩnh tía với đội chiếc khăn nhung đã là sung sướng nhất rồi, đẹp nhất rồi". Nghề dệt từng đem lại cuộc sống no đủ cho dân làng. Đã có thời, nhà nhà dệt lĩnh, người người dệt lĩnh. Thế nhưng, năm 1945, nạn đói khủng khiếp tràn vào làng. "Nhiều nhà hết gạo. Họ đã phải xẻ khung cửi để làm củi, bán lấy tiền đong gạo. Mỗi khung cửi bán đi chỉ mua được vài cân gạo nhưng cũng đủ nấu cháo loãng ăn tới cả tháng trời. Từ đó, nghề mai một dần", cụ Sâm bồi hồi. Khoảng năm 1957, hợp tác xã (HTX) Hiệp Thành được thành lập. Nghề dệt cũng được khôi phục. Tuy nhiên, thời gian này không còn dệt lĩnh nữa mà chuyển sang dệt màn, khăn mặt. Đến năm 1993, HTX giải thể. Từ đó, nghề dệt dần biến mất, chỉ còn lại trong ký ức người làng. "Nhiều lúc cũng nhớ nghề lắm nhưng đành chịu, vì khôi phục lại nghề cũng khó lắm. Mà những người biết nghề như tôi thì đều đã lần lượt chầu trời rồi", cụ Sâm bảo.

Huyền tích ba vị thành hoàng Hiện nay, đình làng Bái Ân được ghi nhận là ngôi đình cổ nhất trong số các ngôi đình của phường Nghĩa Đô. Đình được dựng từ thế kỷ XVII, thờ vợ chồng ông bà Vũ Phục và người em trai ông Vũ Phục. Thần tích của làng kể lại rằng, vào cuối đời Lý Nhân Tông có ông Vũ Phục vốn người đất Phong Châu cư trú ở xã Minh Tảo, Từ Liêm. Ông lấy vợ là người con gái họ Đỗ ở làng. Hai vợ chồng lấy việc bán dầu làm nghiệp sống. Bấy giờ, vua bị bệnh đau mắt, chữa mãi không khỏi. Nghe thấy chùa trên núi Vân Mộng huyện Kim Bảng có Quy Cốc tiên sinh tinh thông kinh dịch, vua liền đến xem bói. Thầy phán do dòng nước từ phía Tây Bắc chảy xiên vào kinh đô nên khiến vua bị tổn thương. Nếu trấn áp được thì vua sẽ khỏi. Bấy giờ Thiên Phù và Tô Lịch là hai dòng sông hợp lưu phạm vào góc thành Thăng Long. Vua nhiều lần dùng kế lấp sông, nhưng cứ lấp thì bị nước phá. Vua sai người lập đàn tế thần, mong được giúp đỡ. Quả nhiên, đêm đó thần hiện lên, phán rằng nếu sớm hôm sau, gặp ai là người đầu tiên có mặt ở khúc sông này, làm theo yêu cầu của người ta rồi đẩy họ xuống sông, phong cho họ làm thần. Khi đó, sông sẽ được lấp. Sớm hôm sau, lính canh thấy có vợ chồng ông bà Vũ Phục đi bán dầu ngang qua. Sứ giả liền kể lại câu chuyện gặp thần rồi hỏi ông bà thích ăn gì. Ông bà bảo thích ăn xôi dẻo, bò béo, gà mái ghẹ. Lính canh cho nấu những món đó thết ông bà. Ăn xong, ông bà ngửa mặt lên trời mà khấn rằng: "Vợ chồng tôi quyên thân vì đất nước mà lấy cái chết giúp vua. Trời có biết thì xin chứng giám". Nói rồi, hai người gieo mình xuống sông tự vẫn, nhằm ngày 30/11 âm lịch. Người em trai ông Vũ Phục không thấy anh chị về liền đi tìm. Đến chỗ Ao Cá, từ xa thấy nơi anh chị "hóa" nhưng quân lính canh giữ không cho vào, uất ức quá mà đâm vào gốc cây cổ thụ rồi mất. Hôm đó là ngày 6/12 âm lịch. Chỗ người em "hóa" đùn lên một gò đất, sau gọi là Quán Cây. Hiện, trong Quán có xây một ngôi mộ tượng trưng cho nơi người em đã "hóa". Ba người được phong làm thành hoàng, thờ trong đình làng. Từ đó, hằng năm, cứ vào ngày giỗ của ba vị thành hoàng, dân làng lại sửa soạn đồ cúng tế. Với Đức Thánh Ông, Đức Thánh Bà thì lễ vật gồm xôi dẻo, bò béo, gà mái ghẹ, đúng như nguyện vọng của ông bà trước khi mất. Còn với Đức Thánh Chú thì lễ vật dâng cúng gồm thủ lợn, đuôi lợn, ít lông mao lợn và bát tiết. Cúng xong sẽ đổ tiết xuống ao. Hỏi về tích cúng này, ông Thái Đình Khải, Trưởng ban quản lý di tích đình làng Bái Ân, Quán Cây, Ao Cá phỏng đoán: "Việc cúng bằng tiết có thể để mô phỏng khi Đức Thánh Chú ngã bị hộc máu". Bây giờ, tìm lại dấu tích của một làng nghề dệt lĩnh nổi tiếng ở Bái Ân có chăng chỉ còn trong ký ức những người già. Thế nhưng, nói theo cách của ông Khải thì "chừng nào còn đình làng, còn Quán Cây, Ao Cá, chừng đó làng cổ Bái Ân vẫn còn hiện hữu. Nó không chỉ hiện hữu bằng vật chất mà còn hiện hữu trong tiềm thức của những người sinh ra và lớn lên trên mảnh đất này".

"Trước đây, khu đình làng và Ao Cá rộng lắm. Thế nhưng, cùng với sự đô thị hóa, người ta cứ lấn dần, lấn dần vào đất di tích để dựng nhà cửa, họp chợ. Cũng có những lời đồn đại rằng vì lấn đất di tích mà người sống ở đó bị ốm đau, trẻ con thì chết đuối. Chẳng ai khẳng định rằng có mối liên quan nào như thế không nhưng rõ ràng, việc lấn chiếm vào đất di tích như thế đã làm cho dấu tích làng cổ bị thu hẹp".Ông Thái Đình Khải (Trưởng Ban di tích đình làng Bái Ân - Quán Cây - Ao Cá)

Thanh Thủy

Đọc nhiều nhất

Sự thật thú vị về loài gấu có dân số 'khủng' nhất Bắc Mỹ

Gấu đen Bắc Mỹ (Ursus americanus) là loài thú lớn quen thuộc của lục địa này, vừa mạnh mẽ vừa linh hoạt với nhiều đặc điểm sinh học đáng ngạc nhiên.

Năng lực siêu phàm của loài nhện sặc sỡ có nhiều ở Việt Nam

Nhện nhảy (họ Salticidae) là nhóm nhện nhỏ bé nhưng nổi tiếng nhờ thị lực vượt trội, hành vi thông minh và ngoại hình đầy màu sắc.

Lần đầu sau 10 năm, mèo cá quý hiếm tái xuất tại rừng Campuchia

Một con mèo cá cực kỳ hiếm gặp đã tái xuất lần đầu tiên tại khu rừng ngập nước xung quanh hồ Tonle Sap, Campuchia sau hơn 1 thập kỷ nỗ lực bảo tồn.

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 4/2: Xử Nữ phất nhanh, lộc về tới tấp

Theo tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 4/2, Xử Nữ tận dụng tốt các cơ hội và tài lộc sẽ phất lên, dễ phú quý. Bọ Cạp đào hoa xấu, dễ sinh bất đồng với bạn đời.

Dự đoán ngày mới 4/2/2026 cho 12 con giáp: Mão cầu tiến

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Mão có tinh thần cầu tiến, sự nghiệp đi lên và kiểm soát chi tiêu, tránh lãng phí.

Khoáng vật vàng rực rỡ, được coi là món quà từ Mặt trời

Mang sắc vàng của ánh mặt trời, khoáng vật heliodor cuốn hút con người bằng vẻ đẹp tinh khiết và câu chuyện địa chất lâu đời.

Siêu đại dương khiến Trung Á có nhiều dãy núi hùng vĩ

Theo nghiên cứu mới, siêu đại dương cổ đại Tethys đã có ảnh hưởng tới sự hình thành và biến mất của các dãy núi ở Trung Á trong kỷ Phấn Trắng.

Tết 2026, những tuổi nào hợp bày Phật Thủ để tăng tài lộc?

Cây Phật Thủ mang ý nghĩa phúc lành, may mắn. Bố trí đúng vị trí giúp cân bằng năng lượng, thúc đẩy công danh và tài lộc.

3 con giáp đỏ nhất tháng 2, cực nhiều cơ hội 'tiền đẻ ra tiền'

Tháng 2 là thời điểm vàng cho 3 con giáp này, với cơ hội kiếm tiền dễ dàng qua các dự án, mối quan hệ và sự nhạy bén trong thời điểm này.

Mừng 3 con giáp Thần Tài chọn mặt gửi vàng đúng đêm Giao Thừa 2026

Dưới đây là 3 con giáp được Thần tài "chọn mặt gửi vàng", hứa hẹn một năm mới làm gì cũng ra tiền, lộc lá ở khắp nơi.

Đừng bỏ lỡ

Sự thật thú vị về loài gấu có dân số 'khủng' nhất Bắc Mỹ

Sửng sốt 'báu vật' mắc kẹt trong hổ phách 40 triệu năm

Năng lực siêu phàm của loài nhện sặc sỡ có nhiều ở Việt Nam

Lần đầu sau 10 năm, mèo cá quý hiếm tái xuất tại rừng Campuchia

Hài cốt thiếu niên thời Đồ đá hé lộ sự thật kinh hoàng

TIÊU ĐIỂM

TUYỂN SINH ĐẠI HỌC 2025

Bộ GD-ĐT dự kiến giới hạn thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng đại học

Chuyên gia đề nghị không bỏ xét học bạ, siết chặt đầu ra

Chuyên gia lý giải sai sót trong tuyển sinh đại học năm 2025

AN TOÀN THỰC PHẨM

Kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm 121 nhà hàng tiệc cưới ở TP HCM

Cục An toàn thực phẩm yêu cầu điều tra vụ nghi ngờ ngộ độc rượu tại Đồng Tháp

Bộ Y tế yêu cầu tăng cường phòng ngừa ngộ độc thực phẩm dịp Tết, lễ hội 2026

LỪA ĐẢO CÔNG NGHỆ

Xuất hiện chiêu lừa online mới... dụ nạn nhân thản nhiên giao mật khẩu

Bất cẩn cài đặt ứng dụng này, coi chừng bay sạch tiền tài khoản

Thấy 8 số điện thoại này, tuyệt đối không bắt máy kẻo dính bẫy lừa

Kiến thức cần biết

10 bí quyết giữ lớp trang điểm lâu trôi, không xuống tông cả ngày

10 cách ướp thịt nướng chuẩn vị nhà hàng dễ làm tại nhà

Khám phá tác dụng tuyệt vời của dâu tây đối với sức khỏe

Bí quyết giúp phụ nữ trung niên kiểm soát mỡ bụng hiệu quả

Lợi ích bất ngờ của cải bẹ xanh cho sức khỏe, phòng ngừa gout

Tin mới

Lập xuân 2026 nên làm gì để gọi tiền về ví?

Lập xuân còn được xem là “giờ vàng” phong thủy để cầu tài lộc. Một mẹo đơn giản đang được truyền tai nhau với mong muốn tiền bạc hanh thông suốt cả năm.

Mừng 3 con giáp Thần Tài chọn mặt gửi vàng đúng đêm Giao Thừa 2026

Dưới đây là 3 con giáp được Thần tài "chọn mặt gửi vàng", hứa hẹn một năm mới làm gì cũng ra tiền, lộc lá ở khắp nơi.

Loài khỉ nổi tiếng toàn cầu nhờ bộ ria mép như hoàng đế châu Âu

Giữa rừng mưa Amazon rậm rạp, loài khỉ vuốt hoàng đế (Saguinus imperator) gây ấn tượng mạnh với vẻ ngoài độc đáo và tập tính xã hội thú vị.

Khoáng vật vàng rực rỡ, được coi là món quà từ Mặt trời

Mang sắc vàng của ánh mặt trời, khoáng vật heliodor cuốn hút con người bằng vẻ đẹp tinh khiết và câu chuyện địa chất lâu đời.

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 4/2: Xử Nữ phất nhanh, lộc về tới tấp

Theo tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 4/2, Xử Nữ tận dụng tốt các cơ hội và tài lộc sẽ phất lên, dễ phú quý. Bọ Cạp đào hoa xấu, dễ sinh bất đồng với bạn đời.

3 con giáp đỏ nhất tháng 2, cực nhiều cơ hội 'tiền đẻ ra tiền'

Tháng 2 là thời điểm vàng cho 3 con giáp này, với cơ hội kiếm tiền dễ dàng qua các dự án, mối quan hệ và sự nhạy bén trong thời điểm này.

Lần đầu sau 10 năm, mèo cá quý hiếm tái xuất tại rừng Campuchia

Một con mèo cá cực kỳ hiếm gặp đã tái xuất lần đầu tiên tại khu rừng ngập nước xung quanh hồ Tonle Sap, Campuchia sau hơn 1 thập kỷ nỗ lực bảo tồn.

Tết 2026, những tuổi nào hợp bày Phật Thủ để tăng tài lộc?

Cây Phật Thủ mang ý nghĩa phúc lành, may mắn. Bố trí đúng vị trí giúp cân bằng năng lượng, thúc đẩy công danh và tài lộc.

Sự thật thú vị về loài gấu có dân số 'khủng' nhất Bắc Mỹ

Gấu đen Bắc Mỹ (Ursus americanus) là loài thú lớn quen thuộc của lục địa này, vừa mạnh mẽ vừa linh hoạt với nhiều đặc điểm sinh học đáng ngạc nhiên.

Dự đoán ngày mới 4/2/2026 cho 12 con giáp: Mão cầu tiến

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Mão có tinh thần cầu tiến, sự nghiệp đi lên và kiểm soát chi tiêu, tránh lãng phí.

Năng lực siêu phàm của loài nhện sặc sỡ có nhiều ở Việt Nam

Nhện nhảy (họ Salticidae) là nhóm nhện nhỏ bé nhưng nổi tiếng nhờ thị lực vượt trội, hành vi thông minh và ngoại hình đầy màu sắc.

Siêu đại dương khiến Trung Á có nhiều dãy núi hùng vĩ

Theo nghiên cứu mới, siêu đại dương cổ đại Tethys đã có ảnh hưởng tới sự hình thành và biến mất của các dãy núi ở Trung Á trong kỷ Phấn Trắng.

Cổ nhân dạy 'Nhà có cây lớn, đời sau không lo thiếu thốn'

Cây cam, mộc hương và lựu không chỉ là cây trồng mà còn là biểu tượng của may mắn, hòa khí và đủ đầy trong cuộc sống gia đình.

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 3/2: Sư Tử cát tinh ưu ái, an lạc vinh hoa

Theo tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 3/2, Sư Tử thuận theo tự nhiên thì sẽ đạt được thành công, mọi chuyện suôn sẻ. Thiên Bình cẩn thận, họa từ miệng mà ra.

Giáp Tết, 3 tuổi cần 'giữ mồm giữ miệng' tránh hao tài, tổn lộc

Chọn cách nói chuyện chậm rãi, cẩn trọng trong di chuyển để tránh rắc rối, giữ tài lộc và vận may cho ba con giáp trong những ngày giáp Tết.

Kiểm tra dữ liệu từ tàu NASA, bất ngờ phát hiện sao Thủy chưa 'chết'

Khi kiểm tra lại dữ liệu từ tàu thám hiểm MESSENGER của NASA, các nhà khoa học phát hiện sao Thủy chưa thực sự “chết”.

'Trăng tuyết' tuyệt đẹp xuất hiện trên bầu trời tối 2/2

Vào đêm 2/2, người yêu thiên văn ở một số nơi trên thế giới có cơ hội chiêm ngưỡng "Trăng tuyết" tuyệt đẹp.

Đặt lồng bắt cua, người dân Đà Nẵng phát hiện động vật quý hiếm

Khi ra đồng đặt lồng bắt cua, một người dân ở Đà Nẵng bất ngờ phát hiện một con tê tê bị mắc kẹt trong lồng. Đây là loài động vật quý hiếm, được ưu tiên bảo vệ.

Sau Rằm tháng Chạp, 3 con giáp Phượng hoàng cất cánh, lộc khí tưng bừng

Sau Rằm tháng Chạp 2025, những con giáp này sẽ gặp nhiều thuận lợi về tài chính, mở rộng kinh doanh và gặp quý nhân phù trợ.

Phân tử chứa lưu huỳnh lớn nhất từng tìm thấy trong không gian

Các nhà vật lý thiên văn đã phát hiện phân tử hữu cơ chứa lưu huỳnh lớn nhất trong vũ trụ từ trước đến nay.