Lật Lại Cách Phân Chia Thứ Bậc Hậu Cung Nhà Nguyễn

Trang chủ » Thứ Bậc Phi Tần Trong Cung Nhà Nguyễn » Lật Lại Cách Phân Chia Thứ Bậc Hậu Cung Nhà Nguyễn

Có thể bạn quan tâm

Lật lại cách phân chia thứ bậc hậu cung nhà Nguyễn Kho tri thức Lật lại cách phân chia thứ bậc hậu cung nhà Nguyễn

Nhà Nguyễn đặt ra cửu giai để phân chia thứ bậc cho các phi, tần, mỹ nữ. Hoàng quý phi là người đứng đầu các bà phi, là vợ chính của nhà vua, được hưởng nhiều quyền lợi hơn cả.

Theo Việt Tú/Zing 03/07/2021 21:45
Thời chúa Nguyễn và đầu triều Nguyễn, chế độ nội cung được tổ chức theo mô hình thời Lê (tam phi, tam tu, cửu tần, tam chiêu, tam sung, lục chức). Theo sách Đại Nam thực lục và sách Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ, năm Minh Mạng thứ 17 (1836), vua ra dụ đặt chín bậc phi tần ở nội cung (cửu giai). Hoàng quý phi ở trên bậc nhất chín bậc phi tần, là ngôi chủ quỹ trong cung, cai quản Lục viện, giúp việc nội trị, giữ nghiêm nội chính. Chín bậc phi tần gồm: Nhất giai phi, nhị giai phi, tam giai tần, tứ giai tần, ngũ giai tiệp dư, lục giai tiệp dư, thất giai quý nhân, bát giai mỹ nhân, cửu giai tài nhân.
Thời chúa Nguyễn và đầu triều Nguyễn, chế độ nội cung được tổ chức theo mô hình thời Lê (tam phi, tam tu, cửu tần, tam chiêu, tam sung, lục chức). Theo sách Đại Nam thực lục và sách Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ, năm Minh Mạng thứ 17 (1836), vua ra dụ đặt chín bậc phi tần ở nội cung (cửu giai). Hoàng quý phi ở trên bậc nhất chín bậc phi tần, là ngôi chủ quỹ trong cung, cai quản Lục viện, giúp việc nội trị, giữ nghiêm nội chính. Chín bậc phi tần gồm: Nhất giai phi, nhị giai phi, tam giai tần, tứ giai tần, ngũ giai tiệp dư, lục giai tiệp dư, thất giai quý nhân, bát giai mỹ nhân, cửu giai tài nhân.
Cùng việc đặt thứ bậc nội cung, để tỏ rõ trật tự chính sự và nghi lễ trong cung, vua Minh Mạng còn đặt ra lục thượng (sáu yêu chuộng) để định rõ chức phận phải làm của các phi tần. Trong lục thượng, phần việc giữ nghi lễ, tiết văn (thượng nghi) được đặt lên hàng đầu. Tiếp đến là giữ của báu, châu ngọc (thượng trân); giữ đồ dùng, đồ chơi (thượng khí); giữ chăn, nệm, giường, màn (thượng phước); giữ thức ăn ngon, trà, hoa quả (thượng thực); giữ mũ, giày, áo, xiêm (thượng y).
Cùng việc đặt thứ bậc nội cung, để tỏ rõ trật tự chính sự và nghi lễ trong cung, vua Minh Mạng còn đặt ra lục thượng (sáu yêu chuộng) để định rõ chức phận phải làm của các phi tần. Trong lục thượng, phần việc giữ nghi lễ, tiết văn (thượng nghi) được đặt lên hàng đầu. Tiếp đến là giữ của báu, châu ngọc (thượng trân); giữ đồ dùng, đồ chơi (thượng khí); giữ chăn, nệm, giường, màn (thượng phước); giữ thức ăn ngon, trà, hoa quả (thượng thực); giữ mũ, giày, áo, xiêm (thượng y).
Cùng việc đặt ra thứ bậc nội cung, vua Minh Mạng cũng chuẩn định lệ ban phong. Theo đó, Hoàng quý phi dùng sách vàng. 9 bậc phi tần: Nhất giai phi, nhị giai phi dùng sách bạc mạ vàng; tam giai tần, tứ giai tần, ngũ giai tiệp dư, lục giai tiệp dư, thất giai quý nhân, bát giai mỹ nhân dùng sách bạc, cửu giai tài nhân không vào ban thứ nào dùng sắc phong bằng lụa màu, có trục.
Cùng việc đặt ra thứ bậc nội cung, vua Minh Mạng cũng chuẩn định lệ ban phong. Theo đó, Hoàng quý phi dùng sách vàng. 9 bậc phi tần: Nhất giai phi, nhị giai phi dùng sách bạc mạ vàng; tam giai tần, tứ giai tần, ngũ giai tiệp dư, lục giai tiệp dư, thất giai quý nhân, bát giai mỹ nhân dùng sách bạc, cửu giai tài nhân không vào ban thứ nào dùng sắc phong bằng lụa màu, có trục.
Số tiền bổng lộc hàng năm của Hoàng quý phi cao gấp 2 lần đệ nhất giai phi. Năm Minh Mạng thứ 17 (1836), cùng việc đặt ra thứ bậc nội cung, vua cũng chuẩn định lệ cấp bổng lộc hàng năm: Hoàng Quý Phi 1.000 quan tiền, 300 phương gạo (1 phương gạo bằng 13 thăng hay 30 bát gạt bằng miệng); nhất giai phi 500 quan tiền, 250 phương gạo. Những bậc còn lại trong chín bậc phi tần phần tiền và gạo lĩnh hàng năm thấp dần.
Số tiền bổng lộc hàng năm của Hoàng quý phi cao gấp 2 lần đệ nhất giai phi. Năm Minh Mạng thứ 17 (1836), cùng việc đặt ra thứ bậc nội cung, vua cũng chuẩn định lệ cấp bổng lộc hàng năm: Hoàng Quý Phi 1.000 quan tiền, 300 phương gạo (1 phương gạo bằng 13 thăng hay 30 bát gạt bằng miệng); nhất giai phi 500 quan tiền, 250 phương gạo. Những bậc còn lại trong chín bậc phi tần phần tiền và gạo lĩnh hàng năm thấp dần.
Theo sách Đời sống cung đình triều Nguyễn và sách Đời sống trong Tử Cấm thành, các bà phi ở điện riêng, Hoàng Quý Phi ở điện Khôn Thái, sau điện Càn Thành (nơi vua ở). Những bà phi khác ở điện Trinh Minh. Các bà tần ở viện Đoan Huy. Những bà tiệp dư ở viện Thuận Huy. Các bà khác ở điện Đoan Trang, Đoan Hòa, Đoan Thuận, Đoan Tường.
Theo sách Đời sống cung đình triều Nguyễn và sách Đời sống trong Tử Cấm thành, các bà phi ở điện riêng, Hoàng Quý Phi ở điện Khôn Thái, sau điện Càn Thành (nơi vua ở). Những bà phi khác ở điện Trinh Minh. Các bà tần ở viện Đoan Huy. Những bà tiệp dư ở viện Thuận Huy. Các bà khác ở điện Đoan Trang, Đoan Hòa, Đoan Thuận, Đoan Tường.
Theo sách Vua Khải Định hình ảnh & sự kiện (1916-1925) trong hậu cung nhà Nguyễn, chỉ bậc lục giai tiệp dư trở lên được gọi bằng “bà”. Ba bậc còn lại là thất giai quý nhân, bát giai mỹ nhân, cửu giai tài nhân chỉ được gọi bằng “chị".
Theo sách Vua Khải Định hình ảnh & sự kiện (1916-1925) trong hậu cung nhà Nguyễn, chỉ bậc lục giai tiệp dư trở lên được gọi bằng “bà”. Ba bậc còn lại là thất giai quý nhân, bát giai mỹ nhân, cửu giai tài nhân chỉ được gọi bằng “chị".
Đặt ra từ thời Minh Mạng, nhưng các vua nhà Nguyễn rất ít khi sách phong Hoàng quý phi. Trong lịch sử nội cung của triều đại này, bà Trang Ý tên thật là Vũ Thị Duyên, húy là Hài, người Lệ Thủy (Quảng Bình), con của Ngự tiền đại thần thái tử, thái bảo Đông các học sĩ Vũ Xuân Cẩn là Hoàng quý phi đầu tiên của triều Nguyễn. Năm 1843, bà được tuyển vào hầu hạ vua Tự Đức ở nơi tiềm để. Năm 1862, bà được vua Tự Đức tấn phong làm Hoàng quý phi. Năm 1882, bà bị giáng làm Trung phi, bậc nhất giai. Đến thời vua Đồng Khánh, bà được tôn làm Hoàng thái hậu, vị hiệu Trang Ý Hoàng thái hậu.
Đặt ra từ thời Minh Mạng, nhưng các vua nhà Nguyễn rất ít khi sách phong Hoàng quý phi. Trong lịch sử nội cung của triều đại này, bà Trang Ý tên thật là Vũ Thị Duyên, húy là Hài, người Lệ Thủy (Quảng Bình), con của Ngự tiền đại thần thái tử, thái bảo Đông các học sĩ Vũ Xuân Cẩn là Hoàng quý phi đầu tiên của triều Nguyễn. Năm 1843, bà được tuyển vào hầu hạ vua Tự Đức ở nơi tiềm để. Năm 1862, bà được vua Tự Đức tấn phong làm Hoàng quý phi. Năm 1882, bà bị giáng làm Trung phi, bậc nhất giai. Đến thời vua Đồng Khánh, bà được tôn làm Hoàng thái hậu, vị hiệu Trang Ý Hoàng thái hậu.
Theo Việt Tú/Zing #Thời chúa Nguyễn và đầu triều Nguyễn #thứ bậc nội cung #hậu cung nhà Nguyễn

Bài liên quan

Loạt danh lam cổ tự Huế và khu mộ thái giám triều Nguyễn

Loạt danh lam cổ tự Huế và khu mộ thái giám triều Nguyễn

Hà Kiều Anh tự xưng công chúa, chuyên gia “khui” sự thật?

Hà Kiều Anh tự xưng công chúa, chuyên gia “khui” sự thật?

Vị tướng giỏi nhất của Lê Lợi được triều Nguyễn thờ trong Võ Miếu

Vị tướng giỏi nhất của Lê Lợi được triều Nguyễn thờ trong Võ Miếu

Xuất thân đặc biệt của cung phi triều Nguyễn

Xuất thân đặc biệt của cung phi triều Nguyễn

GALLERY

Hình thù đáng sợ của bọ hung quái vật, ám ảnh người nhìn

Hình thù đáng sợ của bọ hung quái vật, ám ảnh người nhìn

Lynk & Co 900 nhận cọc tại Việt Nam, dự kiến gần 3,3 tỷ đồng

Lynk & Co 900 nhận cọc tại Việt Nam, dự kiến gần 3,3 tỷ đồng

Youtuber Thơ Nguyễn bất ngờ thông báo đã sinh con, làm mẹ đơn thân

Youtuber Thơ Nguyễn bất ngờ thông báo đã sinh con, làm mẹ đơn thân

Dàn diễn viên tài năng đóng phim Tài do Mỹ Tâm sản xuất

Dàn diễn viên tài năng đóng phim Tài do Mỹ Tâm sản xuất

Đàn Nam Giao - nơi hành lễ thiêng liêng bậc nhất triều Nguyễn

Đàn Nam Giao - nơi hành lễ thiêng liêng bậc nhất triều Nguyễn

Dự đoán ngày mới 6/2/2026 cho 12 con giáp: Thân cạnh tranh

Dự đoán ngày mới 6/2/2026 cho 12 con giáp: Thân cạnh tranh

Bên trong biệt thự 1.000m2 đón Tết của Hoa hậu Giáng My

Bên trong biệt thự 1.000m2 đón Tết của Hoa hậu Giáng My

'Lên đồ' sang chảnh, Joyce Phạm khoe dáng 'mẹ bốn con vẫn mòn con mắt'

'Lên đồ' sang chảnh, Joyce Phạm khoe dáng 'mẹ bốn con vẫn mòn con mắt'

SPOTLIGHT

Photo Video Podcast eMagazine
Lynk & Co 900 nhận cọc tại Việt Nam, dự kiến gần 3,3 tỷ đồng

Lynk & Co 900 nhận cọc tại Việt Nam, dự kiến gần 3,3 tỷ đồng

Sau khi "nhá hàng" tại sự kiện trưng bày hồi tháng 10/2025, mới đây mẫu xe SUV Lynk & Co 900 đã bắt đầu được các đại lý tại Việt Nam thông báo nhận đặt cọc.

Youtuber Thơ Nguyễn bất ngờ thông báo đã sinh con, làm mẹ đơn thân

Youtuber Thơ Nguyễn bất ngờ thông báo đã sinh con, làm mẹ đơn thân

Dàn diễn viên tài năng đóng phim Tài do Mỹ Tâm sản xuất

Dàn diễn viên tài năng đóng phim Tài do Mỹ Tâm sản xuất

'Lên đồ' sang chảnh, Joyce Phạm khoe dáng 'mẹ bốn con vẫn mòn con mắt'

'Lên đồ' sang chảnh, Joyce Phạm khoe dáng 'mẹ bốn con vẫn mòn con mắt'

Hoa hậu Bảo Ngọc khoe vẻ trong trẻo, trẻ trung như nữ sinh

Hoa hậu Bảo Ngọc khoe vẻ trong trẻo, trẻ trung như nữ sinh

TT&CS KH & ĐS VietnamDaily TIÊU ĐIỂM

TUYỂN SINH ĐẠI HỌC 2025

Bộ GD-ĐT dự kiến giới hạn thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng đại học

Bộ GD-ĐT dự kiến giới hạn thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng đại học

Chuyên gia đề nghị không bỏ xét học bạ, siết chặt đầu ra

Chuyên gia lý giải sai sót trong tuyển sinh đại học năm 2025

AN TOÀN THỰC PHẨM

Các loại thảo mộc giúp giải độc thực phẩm hiệu quả tại nhà

Các loại thảo mộc giúp giải độc thực phẩm hiệu quả tại nhà

Vụ 46 người nghi ngộ độc sau tiệc tất niên, tìm thấy vi khuẩn E. coli

46 người nhập viện sau tiệc liên hoan cuối năm tại TP HCM

LỪA ĐẢO CÔNG NGHỆ

Xuất hiện chiêu lừa online mới... dụ nạn nhân thản nhiên giao mật khẩu

Xuất hiện chiêu lừa online mới... dụ nạn nhân thản nhiên giao mật khẩu

Bất cẩn cài đặt ứng dụng này, coi chừng bay sạch tiền tài khoản

Thấy 8 số điện thoại này, tuyệt đối không bắt máy kẻo dính bẫy lừa

GALLERY MỚI NHẤT

Hình thù đáng sợ của bọ hung quái vật, ám ảnh người nhìn

Hình thù đáng sợ của bọ hung quái vật, ám ảnh người nhìn

Dưới lớp đất khô cằn của châu Âu và Bắc Phi, bọ hung Minotaur (Typhaeus typhoeus) ẩn mình trong bóng tối với lối sống khác thường và đầy bí ẩn.

Lynk & Co 900 nhận cọc tại Việt Nam, dự kiến gần 3,3 tỷ đồng

Lynk & Co 900 nhận cọc tại Việt Nam, dự kiến gần 3,3 tỷ đồng

Sau khi "nhá hàng" tại sự kiện trưng bày hồi tháng 10/2025, mới đây mẫu xe SUV Lynk & Co 900 đã bắt đầu được các đại lý tại Việt Nam thông báo nhận đặt cọc.

Youtuber Thơ Nguyễn bất ngờ thông báo đã sinh con, làm mẹ đơn thân

Youtuber Thơ Nguyễn bất ngờ thông báo đã sinh con, làm mẹ đơn thân

Mới đây, cộng đồng mạng không khỏi xôn xao trước thông tin cựu YouTuber đình đám Thơ Nguyễn chính thức công khai việc đã sinh con đầu lòng, làm mẹ đơn thân.

Dàn diễn viên tài năng đóng phim Tài do Mỹ Tâm sản xuất

Dàn diễn viên tài năng đóng phim Tài do Mỹ Tâm sản xuất

Phim Tài do Mỹ Tâm sản xuất, quy tụ dàn diễn viên thực lực như Mai Tài Phến, Hạnh Thúy, Hồng Ánh, Kiều Trinh...

Đàn Nam Giao - nơi hành lễ thiêng liêng bậc nhất triều Nguyễn

Đàn Nam Giao - nơi hành lễ thiêng liêng bậc nhất triều Nguyễn

Đàn Nam Giao là một trong những di tích quan trọng bậc nhất của Huế, gắn với nghi lễ tế trời mang ý nghĩa chính trị và tâm linh sâu sắc.

Dự đoán ngày mới 6/2/2026 cho 12 con giáp: Thân cạnh tranh

Dự đoán ngày mới 6/2/2026 cho 12 con giáp: Thân cạnh tranh

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Thân làm việc trong môi trường cạnh tranh, tránh đầu tư mạo hiểm.

Bên trong biệt thự 1.000m2 đón Tết của Hoa hậu Giáng My

Bên trong biệt thự 1.000m2 đón Tết của Hoa hậu Giáng My

Chuẩn bị đón Tết Bính Ngọ 2026, Hoa hậu Giáng My trang hoàng phòng khách bằng một cây đào lớn. 

'Lên đồ' sang chảnh, Joyce Phạm khoe dáng 'mẹ bốn con vẫn mòn con mắt'

'Lên đồ' sang chảnh, Joyce Phạm khoe dáng 'mẹ bốn con vẫn mòn con mắt'

Dù đã là mẹ của bốn nhóc tỳ, ái nữ nhà đại gia Minh Nhựa vẫn khiến netizen trầm trồ bởi nhan sắc ngọt ngào và phong cách thời trang đầy tinh tế.

Hoa hậu Bảo Ngọc khoe vẻ trong trẻo, trẻ trung như nữ sinh

Hoa hậu Bảo Ngọc khoe vẻ trong trẻo, trẻ trung như nữ sinh

Không cần váy áo cầu kỳ hay lối trang điểm đậm ở đời thường, Hoa hậu Bảo Ngọc vẫn ghi điểm khi xuất hiện với phong cách tối giản, trẻ trung.

Cấu trúc xã hội độc nhất của tộc người thờ thần tối cao Nkai

Cấu trúc xã hội độc nhất của tộc người thờ thần tối cao Nkai

Tộc người Samburu là cộng đồng bán du mục đặc sắc ở Kenya, nổi tiếng với văn hóa truyền thống độc đáo và đời sống thích nghi với môi trường khô hạn.

Bằng chứng gây sốc con người biết đóng thuyền cách đây 50.000 năm

Bằng chứng gây sốc con người biết đóng thuyền cách đây 50.000 năm

Chiếc thuyền cổ nhất từng được tìm thấy có niên đại khoảng 10.000 năm tuổi. Tuy nhiên, bằng chứng cho thấy con người đã sử dụng thuyền ít nhất 50.000 năm nay.

AI gây sốc khi kiện con người đòi bồi thường 100 USD

AI gây sốc khi kiện con người đòi bồi thường 100 USD

Một Tác nhân AI tại Mỹ bất ngờ đứng tên nguyên đơn, khởi kiện con người vì bị “làm việc không lương”, làm dấy lên tranh cãi pháp lý chưa từng có.

Phố ông đồ nhộn nhịp giữa trung tâm Sài Gòn

Phố ông đồ nhộn nhịp giữa trung tâm Sài Gòn

Những ngày cuối năm, phố ông đồ ở Sài Gòn – TP HCM thu hút đông đảo du khách đến tham quan, xin chữ và chụp ảnh.

Tăng Mỹ Hàn tung bộ ảnh áo dài 'mười điểm không có nhưng'

Tăng Mỹ Hàn tung bộ ảnh áo dài 'mười điểm không có nhưng'

Không nằm ngoài sức nóng của đường đua áo dài, Tăng Mỹ Hàn mới đây đã đốn tim cư dân mạng khi tung bộ ảnh diện áo dài cực kỳ ngọt ngào và sang trọng.

Vẻ đẹp tĩnh lặng đưa Côn Đảo vào danh sách nơi trăng mật hàng đầu năm 2026

Vẻ đẹp tĩnh lặng đưa Côn Đảo vào danh sách nơi trăng mật hàng đầu năm 2026

Côn Đảo được Vogue xếp vào top 21 điểm đến trăng mật năm 2026, nổi bật với vẻ đẹp hoang sơ, không gian yên tĩnh và các khu nghỉ dưỡng sang trọng giữa biển trời.

Cuộc sống vợ chồng son ngọt ngào của Đoàn Minh Tài - Sunny Đan Ngọc

Cuộc sống vợ chồng son ngọt ngào của Đoàn Minh Tài - Sunny Đan Ngọc

Đoàn Minh Tài - Sunny Đan Ngọc đồng hành trong nhiều sự kiện, chương trình sau đám cưới. Mới đây, cả hai tiết lộ về quãng thời gian âm thầm hẹn hò.

Mũ đồng 'mặt nạ' quý hiếm của đế chế La Mã cổ đại

Mũ đồng 'mặt nạ' quý hiếm của đế chế La Mã cổ đại

Cách đây hơn 200 năm, một chiếc mũ bằng đồng có mặt nạ được tìm thấy ở Anh. Hiện vật thuộc về nền văn minh La Mã cổ đại.

Thiên điểu đẹp gây mê, hoa nở giống hệt chim đang bay

Thiên điểu đẹp gây mê, hoa nở giống hệt chim đang bay

Hoa thiên điểu (Strelitzia reginae) là loài cây cảnh nhiệt đới nổi bật với hình dáng độc đáo, thường được xem như biểu tượng của vẻ đẹp kỳ lạ và tự do.

Toyota Fortuner 2026 sẽ dùng động cơ diesel 3.0L hoàn toàn mới?

Toyota Fortuner 2026 sẽ dùng động cơ diesel 3.0L hoàn toàn mới?

Mới đây, những hình ảnh phác họa được cho là của mẫu xe Toyota Fortuner 2026, đi kèm thông tin mẫu SUV này sử dụng động cơ diesel mới mã 3GD, dung tích 3.0L.

Nữ coser Việt gây bão với góc máy táo bạo, đẹp như ảnh mạng

Nữ coser Việt gây bão với góc máy táo bạo, đẹp như ảnh mạng

Sở hữu nhan sắc nổi bật cùng cách chọn góc chụp tinh tế, nữ coser Việt này nhanh chóng gây sốt, khiến cộng đồng mạng mê mẩn.

Từ khóa » Thứ Bậc Phi Tần Trong Cung Nhà Nguyễn