Lê Trí Viễn – Wikipedia Tiếng Việt

Giáo sư, Nhà giáo Nhân dânLê Trí Viễn
Sinh	(1919-03-10)10 tháng 3, 1919xã Điện Hồng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.
Mất	3 tháng 2, 2012(2012-02-03) (92 tuổi)Thành phố Hồ Chí Minh
Nơi an nghỉ	Nghĩa trang Thành phố (huyện Củ Chi)
Quốc tịch	Việt Nam
Nghề nghiệp	giảng dạy, nghiên cứu
Chức vị	Giáo sư
Đảng phái chính trị	Đảng Cộng sản Việt Nam
Giải thưởng	Huân chương Lao động hạng Nhất  Huân chương Kháng chiến hạng Nhất Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng
Danh hiệu	Nhà giáo Nhân dân
Sự nghiệp khoa học
Ngành	văn học
Công trình nổi bật	Nghiên cứu, phê bình văn học trung đại Việt Nam và ngữ văn Hàn Nôm (cụm công trình)
Giải thưởngGiải thưởng Hồ Chí Minh 2012 Khoa học Công nghệ

Lê Trí Viễn (10 tháng 3 năm 1919 – 3 tháng 2 năm 2012) là giáo sư, nhà giáo nhân dân Việt Nam, và là nhà nghiên cứu văn học Việt Nam, được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học Xã hội) năm 2012.

Tiểu sử

[sửa | sửa mã nguồn]

Lê Trí Viễn tốt nghiệp trường sư phạm cấp 1 vào năm 1939 sau đó dạy tiểu học trong 5 năm. Năm 1945, ông thi đỗ tú tài triết học và chuyển sang dạy ở trường trung học phổ thông và chuyên khoa ở trường Khải Định (Huế).

Năm 1946, ông tham gia kháng chiến chống Pháp đồng thời giảng dạy tại trường chuyên khoa Huỳnh Thúc Kháng (Hà Tĩnh), rồi làm Hiệu trưởng trường cấp 3 Lê Khiết (Quảng Ngãi).

Năm 1954, ông giảng dạy tại Trường Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc).[1] Sau đó, ông về tham gia xây dựng Khoa Ngữ văn Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, từ năm 1963 đến 1978, ông làm Chủ nhiệm khoa này.[2] Từ năm 1978, ông giảng dạy tại Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh cho đến khi nghỉ hưu vào năm 1992.[3]

Cùng trong năm 1992, ông cùng nhà giáo Nguyễn Ngọc Phấn sáng lập ra Trường Trung học cơ sở – Trung học phổ thông Nguyễn Khuyến, một ngôi trường nổi tiếng ở Thành phố Hồ Chí Minh với tỷ lệ đậu Đại học cao.[3][4]

Ông là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam từ năm 1971.

Sự nghiệp

[sửa | sửa mã nguồn] (....). Nhà nghèo, chỉ được học hết cao đẳng tiểu học. Bắt đầu gắn bó với sự nghiệp giáo dục từ 1939, dạy trường tiểu học Bảo An (Điện Bàn, Quảng Nam). Tự học và đỗ tú tài Triết học (1945). Suốt đời ông là một quá trình công phu tự học cần mẫn, nghiêm túc. Ông lần lượt giảng dạy trung học thời kháng chiến chống Pháp (ở Huế, Quảng Bình, Hà Tĩnh, Quảng Ngãi), đại học (từ 1958) và trên đại học (từ 1973).(....)[4]

Từ điển Văn học bộ mới. Nhà xuất bản Thế giới. 2004. tr. 838–839.

Bằng tự học kiên trì, từ trình độ tiểu học, Lê Trí Viễn vượt xuất sắc qua trình độ tú tài rồi trở thành giảng viên, thành giáo sư đại học, thành chuyên gia đầu ngành hàng đầu trong giảng dạy và nghiên cứu văn học trung đại Việt Nam.[5]

Với hơn 70 năm gắn bó với ngành sư phạm, ông không chỉ là một người thầy của nhiều thế hệ nhà giáo Việt Nam, mà còn là một tác giả nghiên cứu văn học có uy tín.[5] Ông đã đóng góp cho lĩnh vực văn học Việt Nam hơn 40 công trình khoa học giá trị, trong đó có hai chuyên luận quan trọng mang giá trị khái quát cao: Đặc trưng Văn học trung đại Việt Nam (1996), Quy luật phát triển của lịch sử Văn học Việt Nam (1998).[4]

Từ năm 1945 đến năm 1961, có lẽ ông là giáo sư văn học đầu tiên của Việt Nam được Trường Đại học Bắc Kinh ấn hành công trình “Một số vấn đề lịch sử văn học Việt Nam”.[2]

Năm 2012, ông được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học Xã hội) với cụm công trình Nghiên cứu, phê bình văn học trung đại Việt Nam và ngữ văn Hàn Nôm.[6]

Tác phẩm

[sửa | sửa mã nguồn]

• Việt Nam văn học sử - Thời đại Lê mạt - Nguyễn sơ (NXB Tinh tiến Liên khu 5).[2]
• Lược thảo lịch sử văn học Việt Nam (đồng tác giả, ba tập, 1958),
• Một số vấn đề lịch sử văn học Việt Nam (1961, xuất bản tại Trung Quốc, trong thời gian làm chuyên gia tại Ðại học Bắc Kinh),
• Thơ văn Nguyễn Khuyến, Trần Tế Xương (1968)
• Nguyễn Ðình Chiểu, ngôi sao càng nhìn càng sáng (1982),
• Lịch sử văn học Việt Nam thế kỉ X - giữa thế kỉ XIX (1985),
• Ðặc trưng văn học trung đại Việt Nam (1996),
• Nghĩ về thơ Hồ Xuân Hương (viết chung, 1996),
• Ðến với thơ hay (1997),
• Quy luật phát triển của lịch sử văn học Việt Nam (1998)
• Thánh Gióng (Nhà xuất bản Giáo dục,1957).[1]
• Những bài giảng văn ở đại học. Nhà xuất bản Giáo dục. 1982.[1]
• Đặc trưng văn học trung đại Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội. 1996.
• Những bài giảng văn ở đại học (2 tập, 1982 và 1988)
• Bình thơ xuân – 1986
• Tìm hương trong văn Hồ Chí Minh – 1986
• Quy luật hiện đại hóa văn học Việt Nam – 1982
• Lịch sử văn học Việt Nam, 4 tập (Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, do Nguyễn Lương Ngọc chủ biên, Lê Trí Viễn thư ký khoa học của công trình)
• Lê Trí Viễn toàn tập (Nhà xuất bản Giáo dục, 2006) gồm 7 cuốn với gần 6.000 trang khổ lớn.

Vinh danh

[sửa | sửa mã nguồn]

• Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học Công nghệ năm 2012
• Giáo sư (1980)
• Nhà giáo nhân dân (1990)

Khen thưởng

[sửa | sửa mã nguồn]

• Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng nhất
• Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng nhất
• Huân chương Lao động hạng nhất
• Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]

1. ^ a b c VU GIA (ngày 3 tháng 2 năm 2012). "GS-NGND, nhà văn Lê Trí Viễn: Một đời nặng chữ văn".
2. ^ a b c Vu Gia (ngày 30 tháng 4 năm 2007). "Mừng thầy Lê Trí Viễn tròn 90 xuân". Người lao động. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2025.
3. ^ a b Đoàn Thị Thu Vân (ngày 5 tháng 2 năm 2012). "GS-NGND Lê Trí Viễn - Bút tâm thầy dốc một đời". Báo Sài Gòn Giải Phóng online. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 30 tháng 8 năm 2025.
4. ^ a b c Trần Hữu Tá (ngày 23 tháng 4 năm 2007). "Nhà giáo nhân dân Lê Trí Viễn: Một đời dạy văn, một đời viết văn".
5. ^ a b PGS.TS. Lã Nhâm Thìn (ngày 5 tháng 2 năm 2012). "Vĩnh biệt người thầy tài năng và đức độ Lê Trí Viễn". Nhân Dân. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2025.
6. ^ Nam Phong. "12 công trình khoa học được trao giải thưởng Hồ Chí Minh". Viet Nam Net. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2025.

Xem thêm

[sửa | sửa mã nguồn]

• Giải thưởng Hồ Chí Minh

x t s Người được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học xã hội
Đợt 1 (1996)	Nguyễn Khánh Toàn# Trần Huy Liệu# Đặng Thai Mai# Trần Văn Giàu Vũ Khiêu Cao Xuân Huy# Hồ Tôn Trinh Đinh Gia Khánh
Đợt 2 (2000)	Đào Duy Anh# Trần Văn Giáp# Hoàng Xuân Hãn# Phạm Huy Thông# Hà Văn Tấn Nguyễn Văn Huyên# Nguyễn Tài Cẩn Trần Đức Thảo#
Đợt 3 (2007)	Hoàng Minh Thảo Đào Văn Tập#
Đợt 4 (2012)	Trần Quốc Vượng# Hà Minh Đức Lê Trí Viễn# Bùi Văn Ba Đặng Xuân Kỳ# – Nguyễn Thanh Tuấn – Trần Minh Trưởng
Đợt 5 (2017)	Đỗ Hữu Châu# Phan Huy Lê
Đợt 6 (2022)	Nguyễn Quang Hồng Nguyễn Đức Bình#
#: Được truy tặng giải thưởng sau khi qua đời.