Lý Giải Thói Sĩ Diện Cố Hữu Của Người Việt - Kiến Thức

Giải mã Lý giải thói sĩ diện cố hữu của người Việt

(Kiến Thức) - Cái tâm lý vui sướng, hớn hở khi thấy thức ăn thừa sau mỗi lần nhà có khách xuất phát từ thói sĩ diện cố hữu của người Việt.

Đức Anh 21/05/2015 10:00 Khi có khách đến nhà hay liên hoan, gặp mặt, giỗ chạp, không ít gia chủ thường nấu thật nhiều món, bày biện tú hụ để thể hiện sự hiếu khách. Thói quen này xuất phát từ tâm lý sĩ diện, thích phô trương, sợ bị chê keo kiệt, bủn xỉn, nên cứ phải làm ê chề mới thấy thoải mái, thấy mình hào phóng. Tuy nhiên, theo phân tích của chuyên gia dân tộc học, thói quen tưởng là tốt này lại cần được xóa bỏ trong cuộc sống hiện đại. Thừa mới thoải mái Theo PGS.TS Nguyễn Văn Huy, nguyên Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, người nhiều năm nghiên cứu về văn hóa Việt, sau mỗi lần giỗ chạp, hội họp, gặp gỡ giao lưu bạn bè, thức ăn thừa mứa ê hề là chuyện rất bình thường trong đời sống của người Việt. Điều đáng nói hơn là nhìn thức ăn thừa, có khi cả mâm cỗ chỉ mới ăn hết một nửa khiến những ngày sau đó phải è cổ ăn thức ăn thừa, thậm chí là ăn không được phải đổ đi, nhưng gia chủ không thấy buồn, ngược lại còn thấy vui sướng, hoan hỉ. Cái tâm lý vui sướng, hớn hở khi thấy thức ăn thừa sau mỗi lần nhà có khách xuất phát từ thói sĩ diện cố hữu của người Việt. Chính vì tâm lý sĩ diện, nên khi có khách đến nhà chơi hay giỗ chạp, hội họp, gia chủ thường nơm nớp lo sợ làm ít, làm thiếu sẽ bị chê là keo kiệt, sẽ bị chê là không hiếu khách, không hào phóng... Vì thế, khi có khách, ai cũng tâm niệm “không lo thừa, chỉ sợ thiếu” và đã mời là phải “toái loái”, chứ làm ít, làm vừa đủ thì khó coi, mất thể diện. Không ít trường hợp, chủ nhà chỉ mời có 3 khách, nhưng mâm cỗ cũng phải 8 món, 10 món, mà món nào cũng tú hụ, biết là thừa nhưng vì sĩ diện nên vẫn làm dôi dù sau bữa ăn có phải ăn lại hay đổ đi. Rõ ràng, với người Việt, khi có khách, làm nhiều thức ăn là cách thể hiện lòng hiếu khách, là tiêu chí để đánh giá sự hào phóng, sự hãnh diện của bản thân mà không hề nghĩ tới câu chuyện lãng phí, tốn kém. Đặc biệt, nếu để ý kỹ chúng ta sẽ thấy rằng, nếu chủ nhà là đại diện một cơ quan nào đó thì việc tiếp đón khách với mâm cao, cỗ đầy còn bị chi phối bởi tâm lý “của chùa” nữa.

Ảnh minh họa.

Không ăn hết, vừa mất vui lại lãng phí PGS.TS Nguyễn Văn Huy kể: Gần đây, vợ chồng ông đến thăm nhà một người bạn. Gia chủ tiếp đón ba cặp vợ chồng già với món chả cá Lã Vọng và sau đó là thêm mỗi người một bát bún nước. Mâm không cao, cỗ không đầy, không cầu kỳ, không quá nhiều món nhưng ai ăn cũng thấy ngon, vừa ăn vừa chuyện trò rôm rả. Khi ra về, từ gia chủ cho đến khách đến chơi nhà ai cũng cảm thấy vui vẻ, gia chủ không quá mệt vì phải “cắm mặt vào bếp núc” lại vừa có thời gian tiếp chuyện khách; khách ăn vừa bụng, vừa miệng cũng cảm thấy khoẻ khoắn. “Tôi kể chuyện này là để mọi người thấy, chúng ta đang hiểu sai về sự hiếu khách. Hiếu khách ở đây không thể hiện ở sự ê hề của đồ ăn, của sự dư thừa, cầu kỳ trong các món được bày lên trên bàn ăn mà sự hiếu khách thể hiện ở sự tiếp đón. Phải lấy không khí tiếp đón để làm trọng chứ không phải lấy đồ ăn để thể hiện mình”, PGS.TS Nguyễn Văn Huy nói. Theo PGS.TS Nguyễn Văn Huy, trong các buổi gặp mặt, liên hoan, giỗ chạp, gia chủ chỉ nên làm đồ ăn vừa phải, ăn đến đâu làm đến đấy. Việc tính toán hợp lý cho bữa ăn khi nhà có khách không phải là điều khó vì chúng ta hằng ngày vẫn phải ăn, từ ngưỡng ăn của chính bản thân mình, sẽ tính được lượng thức ăn cho nhiều người. Hãy tùy vào hoàn cảnh để thiết kế bữa ăn hợp lý, nhiều món hay ít món không quan trọng, quan trọng là khối lượng vừa đủ (nếu nhiều món thì khối lượng phải bớt đi) và quan trọng hơn là ngon, hợp khẩu vị của khách và hợp với không khí của buổi gặp mặt. Đấy mới là điều quan trọng, chứ cỗ làm nhiều, bày ra ê hề mà ăn không hết thì vừa mất vui, vừa lãng phí. Học tính thực dụng PGS.TS Nguyễn Văn Huy cho rằng, trong xã hội văn minh như ở các nước Đức, Thụy Sỹ, Pháp hay gần với Việt Nam như Nhật Bản, Hàn Quốc... đều là những nước giàu mạnh, nhưng người dân vẫn duy trì văn hóa ăn uống tiết kiệm và không lãng phí. Khi ăn uống, họ cố gắng ăn hết những thứ bày trên bàn, trong đĩa còn thừa một chút nước sốt họ sẽ dùng bánh mỳ vét sạch chỗ nước sốt còn lại. Khi tiếp đón khách khứa, bạn bè họ bao giờ cũng tính toán để vừa đủ, ngon miệng mà hợp khẩu vị, thậm chí họ còn có thể thẳng thắn “thảo thuận” theo kiểu “mỗi người 1 miếng thịt thôi, không hơn không kém” mà không khí buổi tiệc vẫn rất sang trọng, vui vẻ. Ở nước ta thì ngược lại, dù còn nghèo, thực phẩm cũng không hề rẻ, nhưng chúng ta ăn uống rất lãng phí. Hầu hết chúng ta đều được dạy rằng, là khách đến chơi, khi ăn phải bớt lại một chút để không bị nói là ăn tham, là chết đói và như thế mới là lịch sự, mới thể hiện mình là người có học; còn gia chủ thì phải làm thật nhiều, thức ăn phải thừa, thừa mới cảm thấy yên tâm bởi như thế mới chắc rằng khách đã ăn đủ và mình cũng không bị mang tiếng là keo kiệt, không hiếu khách. Theo PGS.TS Nguyễn Văn Huy, đã đến lúc chúng ta phải học tập văn hóa ăn uống tiết kiệm. Ngày xưa, chúng ta chê trách văn hóa ăn uống của người phương Tây, người Mỹ là thực dụng. Tuy nhiên, đã đến lúc chúng ta phải thay đổi lại cách nhìn này để thấy rằng đấy là một nếp sống lành mạnh, văn minh, không lãng phí và cần phải học tập. “Điều đáng nói, nhiều người khi nhìn thấy thức ăn thừa phải bỏ đi, cũng thấy tiếc, nhưng vì sĩ diện, vì thích phô trương, vì sợ người khác nhìn vào nên cố tình gọi nhiều món, làm nhiều món. Trong xã hội văn minh, thói quen xấu, lãng phí này cần sớm thay đổi”. Người Việt không chỉ lãng phí khi có khách đến chơi nhà mà trong thói quen ăn uống hằng ngày đều thể hiện sự thiếu tiết kiệm. Tại các quán ăn, nhiều người khi tiếp khách gọi quá nhiều món nhưng chỉ ăn hết 1/3 hoặc một nửa còn đâu là bỏ lại. Tại đám giỗ, tiệc cưới, người ta làm mâm cao, cỗ đầy trong khi hầu hết khách khứa chỉ ăn uống qua loa, mâm cỗ hầu như vẫn còn nguyên. Ngay cả khi đi ăn buffet, một thói quen khó bỏ của khá nhiều người là lấy thức ăn cho đầy mắt sau đó ăn thì bỏ thừa lại rất nhiều. PGS.TS Nguyễn Văn Huy #thói sĩ diện cố hữu của người Việt #người Việt #giải mã #thói sĩ diện của người Việt

Bài liên quan

Lý giải “bệnh sĩ” của người Việt

Top 10 cuốn sách tiên tri chính xác tương lai

Tính háo danh của người Việt từ đâu mà có?

Giải mã Lý giải “bệnh sĩ” của người Việt

(Kiến Thức) - Ông Ngọc cho rằng, sự sĩ diện của người Việt Nam không chỉ thể hiện qua lời nói, hành động mà còn qua cả nụ cười.

Được tặng quà nhưng không nói lời cảm ơn mà lẳng lặng đợi có dịp sẽ báo đáp; đi nhờ vả, xin xỏ nhưng vẫn cứ nở nụ cười; tỏ ra ta đây hiểu biết nhưng đầu óc lại rỗng tuếch... Đó chỉ là một số trong "muôn hình vạn trạng" biểu hiện "bệnh sĩ" của người Việt được các nhà nghiên cứu chỉ ra. Xem chi tiết Giải mã Top 10 cuốn sách tiên tri chính xác tương lai

(Kiến Thức) - Lịch sử nhân loại chứng kiến nhiều điều kỳ diệu, trong đó phải kể đến những cuốn sách tiên tri chính xác tương lai của loài người.

Trong cuốn tiểu thuyết “Gulliver's Travels” (Gulliver du ký) xuất bản năm 1735, Jonathan Swift đã viết rằng sao Hỏa có hai vệ tinh. 142 năm sau, con người phát hiện sao hỏa có hai vệ tinh là Phobos và Deimos. Đây là một trong những cuốn sách tiên tri chính xác tương lai.

Xem chi tiết Giải mã Tính háo danh của người Việt từ đâu mà có?

(Kiến Thức) - Nếu để ý qua báo chí sẽ thấy bộ phận háo danh phổ biến hơn cả thuộc về những người quản lý xã hội, trí thức, doanh nhân và nghệ sĩ.

Theo PGS.TS Lê Quý Đức, nguyên Viện phó Viện Văn hóa và Phát triển, Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, háo danh là một nét tính cách khá đặc trưng của người Việt. Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

Thời điểm lý tưởng ngắm nguyệt thực toàn phần đẹp nhất ngày 3/3

Vào ngày 3/3 tới, người yêu thiên văn sẽ có cơ hội ngắm nguyệt thực toàn phần (hay còn gọi trăng máu) tuyệt đẹp.

Công bố 'ngôi sao tím' khổng lồ trị giá hàng trăm triệu USD

Sri Lanka vừa công bố viên sapphire sao tím nặng 3.563 carat, được cho là lớn nhất thế giới, giá trị hàng trăm triệu USD.

Choáng ngợp cảnh hàng triệu con bướm tạo thành dòng chảy khổng lồ trên trời

Khu dự trữ sinh quyển bướm vua ở Mexico là nơi có một trong những hiện tượng thiên nhiên ngoạn mục nhất thế giới, khi hàng triệu cánh bướm hội tụ mỗi năm.

3 cá thể mèo rừng được giao nộp ở Tây Ninh quý hiếm cỡ nào?

Chi cục Kiểm lâm tỉnh Tây Ninh đã tiếp nhận 3 cá thể mèo rừng do người dân giao nộp. Loài này có tên trong danh mục động vật rừng nguy cấp quý hiếm.

Dự đoán ngày mới 29/1/2026 cho 12 con giáp: Sửu chuyên tâm

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Sửu chuyên tâm làm việc, biết cách chi tiêu và tài vận khá tốt.

'Quái ngư' khổng lồ gần 130 kg dính câu, ngư dân vật vã đưa vào bờ

Một nhóm ngư dân gồm 3 người bạn đã câu được một con cá pirarucu dài 2,07m và nặng 124 kg trên sông Rio Grande (Brazil).

Tận mục loài cây ký sinh kỳ lạ nhất thế giới, Việt Nam có nhiều

Dây tơ hồng (Cuscuta chinensis) là loài thực vật ký sinh đặc biệt, nổi bật với hình dáng như những sợi chỉ mảnh quấn chặt quanh cây chủ.

Đúng Rằm tháng Chạp, 3 con giáp đổi vận rực rỡ

Vào ngày Rằm tháng Chạp, 3 con giáp này đón nhận vận may lớn, tài lộc và sự nghiệp thăng tiến vượt bậc chuẩn bị đón Tết vui vẻ.

Top 3 con giáp chớp thời cơ, đón thành công tháng 2

Bước sang tháng 2, vận may tài lộc của một số con giáp có dấu hiệu khởi sắc rõ rệt. Cuối năm gặt hái thành quả xứng đáng, đón Tết sung túc, đủ đầy.

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 29/1: Cự Giải chạm tay vào thành công

Theo tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 29/1, Cự Giải được ưu ái, có thể chạm đến thành công. Ma Kết làm việc chớ cả nể hay mềm lòng.

Đừng bỏ lỡ

Thời điểm lý tưởng ngắm nguyệt thực toàn phần đẹp nhất ngày 3/3

Văn hóa vượt trội của tộc người bản địa giàu có nhất Bắc Mỹ

Tìm thấy mộ cổ 1.400 năm 'quan trọng nhất trong một thập kỷ'

Công bố 'ngôi sao tím' khổng lồ trị giá hàng trăm triệu USD

Choáng ngợp cảnh hàng triệu con bướm tạo thành dòng chảy khổng lồ trên trời

TIÊU ĐIỂM

TUYỂN SINH ĐẠI HỌC 2025

Bộ GD-ĐT dự kiến giới hạn thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng đại học

Chuyên gia đề nghị không bỏ xét học bạ, siết chặt đầu ra

Chuyên gia lý giải sai sót trong tuyển sinh đại học năm 2025

AN TOÀN THỰC PHẨM

Nhiều biện pháp siết chặt an toàn thực phẩm trước Tết tại Hà Nội

Liên tiếp các ca ngộ độc cá nóc, bác sĩ khuyến cáo

3.000 tấn thịt ốc ngâm hóa chất, hại sức khỏe thế nào?

LỪA ĐẢO CÔNG NGHỆ

Xuất hiện chiêu lừa online mới... dụ nạn nhân thản nhiên giao mật khẩu

Bất cẩn cài đặt ứng dụng này, coi chừng bay sạch tiền tài khoản

Thấy 8 số điện thoại này, tuyệt đối không bắt máy kẻo dính bẫy lừa

Kiến thức cần biết

Ốc hương không chỉ ngon mà còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe

Ca can thiệp tim bào thai thành công lần thứ 14 tại TP HCM

Mẹo tẩy vết dầu mỡ lâu ngày trên máy hút mùi hiệu quả

Cách làm khô gà lá chanh tại nhà đơn giản, chuẩn vị

Bí quyết giữ bưởi Diễn tươi lâu, càng để càng ngọt thơm suốt Tết

Tin mới

Top 3 con giáp chớp thời cơ, đón thành công tháng 2

Bước sang tháng 2, vận may tài lộc của một số con giáp có dấu hiệu khởi sắc rõ rệt. Cuối năm gặt hái thành quả xứng đáng, đón Tết sung túc, đủ đầy.

Loài cây đẹp nhất dãy Himalaya, nhiều người lùng làm cảnh

Cây kim ngân Himalaya (Leycesteria formosa) là loài thực vật vừa đẹp vừa lạ, được coi là nữ hoàng của thế giới thực vật ở vùng núi cao nhất thế giới.

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 29/1: Cự Giải chạm tay vào thành công

Theo tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 29/1, Cự Giải được ưu ái, có thể chạm đến thành công. Ma Kết làm việc chớ cả nể hay mềm lòng.

Choáng ngợp cảnh hàng triệu con bướm tạo thành dòng chảy khổng lồ trên trời

Khu dự trữ sinh quyển bướm vua ở Mexico là nơi có một trong những hiện tượng thiên nhiên ngoạn mục nhất thế giới, khi hàng triệu cánh bướm hội tụ mỗi năm.

Đúng Rằm tháng Chạp, 3 con giáp đổi vận rực rỡ

Vào ngày Rằm tháng Chạp, 3 con giáp này đón nhận vận may lớn, tài lộc và sự nghiệp thăng tiến vượt bậc chuẩn bị đón Tết vui vẻ.

Thời điểm lý tưởng ngắm nguyệt thực toàn phần đẹp nhất ngày 3/3

Vào ngày 3/3 tới, người yêu thiên văn sẽ có cơ hội ngắm nguyệt thực toàn phần (hay còn gọi trăng máu) tuyệt đẹp.

'Quái ngư' khổng lồ gần 130 kg dính câu, ngư dân vật vã đưa vào bờ

Một nhóm ngư dân gồm 3 người bạn đã câu được một con cá pirarucu dài 2,07m và nặng 124 kg trên sông Rio Grande (Brazil).

Dự đoán ngày mới 29/1/2026 cho 12 con giáp: Sửu chuyên tâm

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Sửu chuyên tâm làm việc, biết cách chi tiêu và tài vận khá tốt.

3 cá thể mèo rừng được giao nộp ở Tây Ninh quý hiếm cỡ nào?

Chi cục Kiểm lâm tỉnh Tây Ninh đã tiếp nhận 3 cá thể mèo rừng do người dân giao nộp. Loài này có tên trong danh mục động vật rừng nguy cấp quý hiếm.

Tận mục loài cây ký sinh kỳ lạ nhất thế giới, Việt Nam có nhiều

Dây tơ hồng (Cuscuta chinensis) là loài thực vật ký sinh đặc biệt, nổi bật với hình dáng như những sợi chỉ mảnh quấn chặt quanh cây chủ.

Công bố 'ngôi sao tím' khổng lồ trị giá hàng trăm triệu USD

Sri Lanka vừa công bố viên sapphire sao tím nặng 3.563 carat, được cho là lớn nhất thế giới, giá trị hàng trăm triệu USD.

Top 4 con giáp giàu nhất tháng 12 Âm, số 1 tài sản tăng vọt trước Tết

Tháng 12 Âm lịch được xem là giai đoạn “nước rút” về tiền bạc. 4 con giáp này có vận tài lộc nổi bật, trong đó Top 1 ghi nhận mức tăng tài sản ròng rõ rệt.

Sốc nặng ngoại hình loài khủng long được mệnh danh rồng tái thế

Dracorex là loài khủng long gây ấn tượng mạnh với hộp sọ kỳ dị, được ví như “rồng” bước ra từ thế giới giả tưởng.

Sinh vật 400 triệu tuổi phun nội tạng ra ngoài để... tự vệ

Hải sâm (lớp Holothuroidea) là sinh vật biển cổ xưa, lặng lẽ sống dưới đáy đại dương và sở hữu nhiều đặc điểm sinh học khiến giới khoa học kinh ngạc.

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 28/1: Thiên Bình may mắn, cuộc sống thăng hoa

Theo tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 28/1, Thiên Bình gặp vận may, mọi trở ngại tiêu tan, có thể bước lên đỉnh cao. Cự Giải đừng thổi phồng hình tượng.

Giáp Tết, 4 con giáp dễ gặp quý nhân, đón đầu tài lộc

Từ nay đến cuối tháng Chạp, 4 con giáp này có thể tận dụng thời cơ để nâng cao vị thế và đạt thành tựu mới.

Sao Hỏa từng là 'hành tinh xanh' với đại dương khổng lồ?

Một nghiên cứu mới cho thấy sao Hỏa có thể từng là một "hành tinh xanh" với đại dương có diện tích tương đương với Bắc Băng Dương ngày nay.

Không gian dày đặc vệ tinh, chuyên gia cảnh báo sao?

Ủy ban Viễn thông liên bang Mỹ (FCC) cho phép SpaceX mở rộng mạng lưới vệ tinh Starlink khiến một số chuyên gia lo ngại sẽ có thể tiềm ẩn những rủi ro.

Dự đoán ngày mới 28/1/2026 cho 12 con giáp: Hợi an yên

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Hợi có cuộc sống an yên bên gia đình và có thể được cấp trên giúp đỡ trong công việc.

Xôn xao vật thể lạ nghi UFO xuất hiện tại căn cứ hải quân Mỹ

Một vật thể lạ bí ẩn nghi UFO được cho là đã được cất giữ tại một căn cứ hải quân Mỹ trong nhiều thập kỷ. Liệu đó có phải sự thật?