"Mặc Dù" Và "Dù" | Tiếng Việt

• About

Tiếng Việt

một chút ngẫm nghĩ…

04 Th12 2011 Leave a Comment

"Mặc dù" và "Dù"

        Trong tiếng Việt có hai loại câu rất gần nhau, nhiều ngườikhông phân biệt: mặc dù/tuy và dù. MẶC DÙ/TUY         Trong nhiều sách ngữ pháp, mặc dù/tuy thường xuất hiện với nhưng,xem như một “cấu trúc” nhượng bộ, hay nhân nhượng, hay nhượng bộ-tăng tiến. CXHạolà một trong rất ít người cho rằng cách dùng này không được chững chạc lắm.        Cần nói ngay rằng, trong thực tế tiếng Việt, sự xuất hiệnhai yếu tố đó trong cùng một câu là rất phổ biến – phổ biến đến mức mà giờ đâykhó lòng nói là một cách dùng sai. Và cũng có thể nói ngay rằng xu hướng cặp đôihai yếu tố tương tự đó làm phiền lòng không ít người học tiếng Anh – trêninternet có rất nhiều câu hỏi từ khắp nơi trên thế giới liên quan đến cách dùngcặp đôi although và but!        Về ngữ pháp, không thể giải thích được sự đồng hiện của mặc dù/tuy – với tư cách một giới từ hoặc liên từ chính phụ/phụ thuộc, tùyquan điểm – và nhưng – với tư cách mộtliên từ đẳng lập. Về ngữ nghĩa, không thể giải thích được cái gọi là “nhân nhượng”hay “nhượng bộ” trong nội dung của câu.       Về bản chất, trong đa số trường hợp, câu có mặc dù/tuy… nhưng… là câu đối lập;nghĩa là sự có mặt của mặc dù/tuy hoàn toàn không đem lại một nét gì mớivề ngữ pháp lẫn ngữ nghĩa cho câu. Toàn bộ sức nặng trong quan hệ giữa hai thànhphần câu nằm trên nhưng hoặc/và vẫn/cũngđi trước vị từ của đoạn câu thứ hai. Vai trò của vẫn/cũng quan trọng đến mứccó thể nói rằng nó là chỉ tố quan yếu đánh dấu quan hệ nghịch nhân quả giữa haiđoạn câu.                              ??Mặc dù/Tuy bố mẹ không cho phép nhưng nó đi.               ?Bố mẹ không cho phép nhưng nó đi.                Bố mẹ không cho phép nhưng nó vẫn đi.                Bố mẹ không cho phép, nó vẫn đi. Trong những câu mà quan hệ suy luận giữa hai thành phần phảiviện đến thành phần thứ ba thì vai trò của vẫn/cũng không còn nữa, còn vai trò của nhưng tăng lên.              Chỗ đó xa nhưng có xe buýt.              Anh ấy nghèo nhưng anh ấy có nghề nghiệp. (Chỗ đóxa → không thể đi, có xe buýt → có thể đi; nghĩa chung: có thể đi.Anh ấy nghèo → không nên lấy, anh ấy có nghềnghiệp → có thể lấy; nghĩa chung: có thểlấy). Cũng cầnnói thêm đôi điều: (1)  Thật ra, vẫn có một mặc dù đúng nghĩa “nhân nhượng”, nhưng vaitrò của nó giống với một chỉ tố tình thái hơn là một giới từ hoặc một liên từphụ thuộc. (2)  Vẫn/cũng rất quan trọng nhưng nếu cấu trúc của thành phần câu đứng saunày đã được tình thái hóa đầy đủ thì vẫn có thể vắng mặt. (3)  Khi thành phần mặc dù/tuy đứng sau thì ta có một trạngngữ “bình thường”, nghĩa là tư cách ngữ pháp của nó rất rõ ràng. DÙ      Khác với cấu trúc mặc dù/tuy, trong cấu trúc dù, thìphân giới cho hai thành phần chứ không phải là nhưng. Về cơ bản, đây là một cấu trúc nghịch nhân quả giả định; do đónó rất gần với cấu trúc điều kiện.      Giống với cấu trúcmặc dù/tuy, trong cấu trúc dù, sự có mặt của dù là không cần thiết, nếu có thìvà vẫn/cũng. Ngay cả thì cũngkhông phải là quan yếu nếu đã có vẫn/cũng.             Dù anh tin hay không thì tôi cũng nói.             Anh tin hay không thì tôi cũng nói.             Anh tin hay không, tôi cũng nói.      Có điều thú vị lànội dung diễn đạt ở thành phần đứng trước bao giờ cũng có thể được gán cho tínhmức độ – mức cao nhất, cho nên CXHạo gọi là điều kiện cực đoan – bằng nhiều cáchdiễn đạt khác nhau, đặc biệt là những quán ngữ: đến mấy, đến mấy đi nữa, ra sao, thế nào, v.v..              (Dù) cuộc sống khó khăn đến mức bữa no bữa đói (thì) chị cũngcho con đi học.         (Dù) cuộc sống khó khăn đến mấy đi nữa (thì) chị cũng chocon đi học.        Trongthực tế sử dụng, cấu trúc đang bàn này được sử dụng nhiều hơn là chúng ta nghĩ.Chẳng hạn:             Anhnói mấy nó cũng không nghe đâu.                                 Chết,tôi cũng phải tìm cho được cô ấy.      Vàđặc biệt, có những phát ngôn có cũng khôngthể giải thích được nếu không viện đến cấu trúc này. Ví dụ:             (–Bao giờ anh đi?) – Tôi cũng không biết nữa! Quả thật, không thể giải thích cũng trong câu trên là “Anh không biết,tôi cũng giống anh, không biết!”, vì rất vô lý khi trả lời một việc của mình màlại nói rằng mình không biết giống người ta. Thật ra, câu đó ở dạng đầy đủ sẽ là:“Dù là tôi/Dù đây là chuyện của tôi, tôi cũng không biết”. Tương tự:             (–Phở ở đây ngon đấy chứ?) – Cũngkhông ngon lắm. (/Cũng ngon!)             (–Tối hôm qua, vui không?) – Cũng vui! (/Cũng không vui lắm!)

Chia sẻ:

• X
• Facebook

Thích Đang tải...

Có liên quan

Đã đăng trong Dạy tiếng, Ngẫm, Ngữ pháp - Ngữ nghĩa

Single Post Navigation

← Older Entry Newer Entry →

Bình luận về bài viết này Hủy trả lời

Δ

• Tìm kiếm cho:

• Bài viết mới

  • CHẲNG HẠN và THÍ DỤ
  • THẾ – VẬY
  • VỊ TỪ CẢM GIÁC
  • VỊ TỪ TRI GIÁC TIẾNG VIỆT
  • Về tính phản bác của "Ai mà không biết"

• Thư viện

  • Tháng Hai 2014
  • Tháng Mười Hai 2013
  • Tháng Mười Một 2013
  • Tháng Mười 2013
  • Tháng Chín 2013
  • Tháng Tám 2013
  • Tháng Bảy 2013
  • Tháng Sáu 2013
  • Tháng Năm 2013
  • Tháng Tư 2013
  • Tháng Ba 2013
  • Tháng Hai 2013
  • Tháng Một 2013
  • Tháng Mười Hai 2012
  • Tháng Mười Một 2012
  • Tháng Mười 2012
  • Tháng Chín 2012
  • Tháng Tám 2012
  • Tháng Bảy 2012
  • Tháng Sáu 2012
  • Tháng Năm 2012
  • Tháng Tư 2012
  • Tháng Ba 2012
  • Tháng Hai 2012
  • Tháng Một 2012
  • Tháng Mười Hai 2011
  • Tháng Mười Một 2011

• Chuyên mục

  • Dạy tiếng
  • Ngẫm
  • Ngữ pháp – Ngữ nghĩa
  • Ngữ pháp-ngữ nghĩa
  • Phiếm
  • Uncategorized

• Meta

  • Tạo tài khoản
  • Đăng nhập
  • RSS bài viết
  • RSS bình luận
  • WordPress.com

• Blogroll

  • Từ nguyên học
  • Tiếng Việt: ngẫm nghĩ

Blog tại WordPress.com. Trang này sử dụng cookie. Tìm hiểu cách kiểm soát ở trong: Chính Sách Cookie

• Bình luận
• Đăng lại
• Theo dõi Đã theo dõi
  • Tiếng Việt
  Theo dõi ngay
  • Đã có tài khoản WordPress.com? Đăng nhập.
• • Tiếng Việt
  • Theo dõi Đã theo dõi
  • Đăng ký
  • Đăng nhập
  • URL rút gọn
  • Báo cáo nội dung
  • Xem toàn bộ bài viết
  • Quản lý theo dõi
  • Ẩn menu

%d Tạo trang giống vầy với WordPress.comHãy bắt đầu