Mô Hình RED Trong Tư Duy Phản Biện | NCBlog

Ở bài trước, chúng ta đã hiểu được tầm quan trọng của tư duy phản biện, trong bài viết này, ta sẽ tìm hiểu xem tư duy phản biện hoạt động như thế nào, và phương hướng để rèn luyện tư duy phản biện. Tôi sẽ giới thiệu cho bạn MÔ HÌNH RED. Đây là mô hình được các chuyên gia trên trang thinkWatson.com phát triển, tập trung vào 3 yếu tố chính để tư duy phản biện: Nhận diện suy luận, Đánh giá lý luận, Đưa ra kết luận.

Nhận diện suy luận (Recognize Assumptions)

Đây là khả năng tách hiện thực khách quan ra khỏi ý kiến chủ quan. Ta thường dễ dàng tin ngay vào những gì người khác nói khi họ nói thuyết trình hoặc bình luận với vẻ tự tin như thể điều họ nói là đúng, cho dù chẳng có tí bằng chứng nào chứng minh điều đó cả. Chú ý và đặt câu hỏi với những thông tin được cung cấp sẽ giúp ta nhận thấy những lỗ hổng thông tin hoặc những yếu tốt phi logic . Xa hơn nữa, khi ta kiểm tra thông tin qua con mắt của nhiều người khác, ví dụ như những người có liên quan, kết quả thu được sẽ là nhiều quan điểm xoay quanh chủ đề có sẵn.

Vận dụng thế nào? Khi bạn thu thập thông tin, lắng nghe những gì người khác nói, hoặc khi đánh giá một tình huống, hãy nghĩ về những tình huống tương tự mà bạn đã trải qua. Có lẽ bạn cho rằng rằng một đồng nghiệp đáng tin cậy sẽ cung cấp những thông tin chính xác- nhưng thực sự thì, làm gì có bằng chứng để chứng minh điều đó? Hãy học cách nhận diện những lỗ hổng logic trong lời nói và những ý kiến chủ quan được ngụy trang thành sự thật hiển nhiên.

Đánh giá lý luận (Evaluate Arguments)

Nghệ thuật của việc đánh giá lý lẽ bao gồm đánh giá thông tin một cách khách quan và chuẩn xác, đặt câu hỏi với những dẫn chứng kèm theo để tìm hiểu xem liệu có bao nhiêu phần cảm tính ảnh hưởng đến luận cứ đưa ra. Những rào cản chung ảnh hưởng đến việc đánh giá bao gồm thành kiến, để cảm xúc của bản thân hay người khác làm ảnh hưởng đến sự khách quan. Ta thường có xu hướng nhảy ngay vào kết luận để tránh mâu thuẫn. Nhưng việc giữ cái nhìn khách quan và phân tích căn cứ của từng lý lẽ sẽ giúp ta đi đến kết luận chính xác hơn.

Cách vận dụng: Ta thường gặp rắc rối với việc phân tích những nguồn thông tin đối lập nhau vì ta đã để cảm tính xen vào mà không biết, hoặc bởi vì chúng ta, giống như bao người khác, chỉ nghe những gì mình muốn nghe. Hãy học cách dẹp những thói xấu đó sang một bên, và phân tích thông tin một cách khách quan và chính xác

Đưa ra kết luận (Draws conclusions)

Những người sở hữu kỹ năng tổng hợp những thông tin đến từ nhiều nguồn và đưa ra nhận định phù hợp với những căn cứ họ có không bao giờ đưa ra những kết luận không phù hợp, vượt quá những gì mà chứng cứ có thể chứng minh. Hơn nữa, họ sẽ thay đổi quan điểm của mình khi những chứng cứ cho thấy đó là điều phải làm. Họ thường được xem là có khả năng đánh giá tốt và họ luôn luôn đưa ra những quyết định đúng đắn.

Cách vận dụng: Đây là thành quả công việc của bạn. Khi bạn tư duy một cách khách quan, những vấn đề xung quanh bạn sẽ trở nên rõ ràng và bạn có thể đưa ra được những quyết định khó khăn, hoặc biết cách vượt qua những vấn đề nan giải.

Nguồn: Pearson’s RED Critical Thinking Model

Share this:

• Facebook
• X

Related