Nam Mỹ – Wikipedia Tiếng Việt

Nam Mỹ

Diện tích	17.840.000 km2 (6.890.000 dặm vuông Anh) (4th)
Dân số	423.581.078 (2018; 5th)[1][2]
Mật độ dân số	21.4/km2 (56.0/sq mi)
GDP (PPP)	7,61 nghìn tỷ đô la Mỹ (ước tính năm 2022; 5)[3]
GDP (danh nghĩa)	3,62 nghìn tỷ đô la Mỹ (ước tính năm 2022; 4)[4]
GDP bình quân đầu người	8.340 đô la Mỹ (ước tính năm 2022; 5)[5]
Các nhóm dân tộc	Người châu Âu và Tây Á Dân tộc bản địa Người châu Phi Hạ Sahara Người đa chủng tộc Mestizo (European and Indigenous) Mulatto (European and Sub-Saharan African) Pardo (European, Indigenous, Sub-Saharan African) Zambo (Indigenous and Sub-Saharan African) Người Đông Á Người Nam Á
Tôn giáo	90,0% Kitô giáo 67,4% Công giáo 22,6% Tin Lành 1,0% hệ phái khác 7,0% không tôn giáo 1,3% Spiritism 0,4% Hồi giáo 0,3% Do Thái giáo 1,0% tôn giáo khác / không xác định [6]
Tên gọi dân cư	Người Nam Mỹ
Quốc gia	12  Brazil  Argentina  Bolivia  Chile  Colombia  Ecuador  Venezuela  Peru  Paraguay  Uruguay  Guyana  Suriname
Phụ thuộc	External (2–5)  Aruba[a] (Hà Lan)  Đảo Bouvet[b] (Na Uy)  Curaçao[c] (Hà Lan)  Quần đảo Falkland (Vương quốc Anh)  Nam Georgia và Quần đảo Nam Sandwich[d] (Vương quốc Anh) Internal (1–3)  Đảo Ascension[e] (Vương quốc Anh)  Bonaire[f] (Hà Lan)  Guyane thuộc Pháp (Pháp)
Ngôn ngữ	Tiếng Tây Ban Nha Tiếng Bồ Đào Nha Tiếng Anh Tiếng Pháp Tiếng Hà Lan Tiếng Aymara Tiếng Guarani Mapudungun Tiếng Quechua Tiếng Wayuu Sranan Tongo Ngôn ngữ khác
Múi giờ	UTC−02:00 đến UTC−05:00
Thành phố lớn nhất	Vùng đô thị lớn nhất São Paulo Lima Bogotá Rio de Janeiro Santiago Caracas Buenos Aires Salvador Brasília Fortaleza
Mã UN M49	005 – Nam Mỹ419 – Mỹ Latinh và Caribe019 – Châu Mỹ001 – Thế giới

Nam Mỹ (hay Nam Mĩ) là phần lục địa nằm ở phía tây của Nam Bán cầu của Trái Đất thuộc châu Mỹ, bắt đầu từ phía nam kênh đào Panama trở xuống. Vùng này cũng chiếm phần lớn khu vực Latinh do người dân ở đây chủ yếu sử dụng tiếng Tây Ban Nha và tiếng Bồ Đào Nha.

Lịch sử

[sửa | sửa mã nguồn]

Phần này không có nguồn tham khảo nào. Mời bạn giúp cải thiện Phần bằng cách bổ sung các nguồn tham khảo đáng tin cậy. Các nội dung không nguồn có thể bị nghi ngờ và xóa bỏ. Nếu bài được dịch từ Wikipedia ngôn ngữ khác thì bạn có thể chép nguồn tham khảo bên đó sang đây. (Tìm hiểu cách thức và thời điểm xóa thông báo này)

Trước thế kỷ 16

[sửa | sửa mã nguồn]

Vùng Nam Mỹ trước thế kỷ XVI, là khu vực sinh sống của nhiều bộ tộc. Trong đó, bộ tộc Inca là hùng mạnh nhất, họ đã thành lập cho mình một đế chế hùng mạnh với mức độ tổ chức cao. Thời kỳ huy hoàng nhất, diện tích của đế chế đã chiếm phần lớn diện tích của Nam Mỹ. Họ đã xây dựng nên một nền văn hóa nông nghiệp phát triển rực rỡ trên dãy Andes.

Nhưng đến năm 1532, khi Francisco Pizarro đổ bộ vào bờ biển Peru trong tháng 4/1532, thì nền văn hóa Inca cũng như của các dân tộc khác của Nam Mỹ bắt đầu suy tàn. Dẫn đến việc, đến cuối thế kỷ XVI, phần lớn Nam Mỹ đã trở thành thuộc địa của thực dân Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Các dân tộc bị tàn sát đẫm máu vì những vũ khí hiện đại mà trước giờ họ chưa từng nhìn thấy.

Sau thế kỷ 16

[sửa | sửa mã nguồn]

Các thuộc địa Tây Ban Nha giành được độc lập trong khoảng những năm 1804 và 1824, Simón Bolívar và José de San Martín là những người lãnh đạo phong trào. Bolívar là tướng quân dẫn đầu cuộc Nam tiến trong khi Jose de San Martín đã đưa quân bản bộ của mình tiến dọc theo dãy Andes, và hội quân với tướng Bernardo O'Higgins tại Chile. Và từ Chile, các ông lại tiếp tục Bắc tiến sau khi đã tập trung được lực lượng. 2 cánh quân cuối cùng đã liên thủ được với nhau tại Guayaquil, Ecuador khi họ đụng đầu với cánh quân của Hoàng gia Tây Ban Nha. Cánh quân Hoàng gia này bị đánh bại và buộc phải đầu hàng.

Tại Brasil, thuộc địa cũ của Bồ Đào Nha, chính Dom Pedro I, con trai của vua Bồ Đào Nha Dom Jõao VI, là người tuyên bố "Brasil độc lập" vào năm 1822. Ông này trở thành hoàng đế đầu tiên của Brasil. Hành động của Dom Pedro I nhận được sự chấp thuận của Hoàng gia Bồ Đào Nha.

Dẫu cho Bolívar đã cố gắng kêu gọi và có những hành động nhằm nhất thể hóa về chính trị đối với những khu vực nói tiếng Tây Ban Nha mới giành được độc lập, nhưng sự kì khu của ông hầu như không có kết quả. Các khu vực này nhanh chóng tuyên bố độc lập, tham gia vào các cuộc cạnh tranh lẫn nhau và phần lớn đều giải quyết bằng bạo lực. Các cuộc chiến nổi tiếng trong quãng thời gian này là cuộc Chiến tranh Đồng minh Ba nước và Chiến tranh Thái Bình Dương (1879-1884).

Đây là 1 trong 2 lục địa trên thế giới (cùng với Nam Cực) không chịu ảnh hưởng từ chiến tranh thế giới thứ hai.

Một vài quốc gia mới giành được độc lập trong thế kỉ 20:

Quốc gia	Nước từng chiếm đóng	Năm độc lập
Trinidad và Tobago	Vương quốc Anh	1962
Guyana		1966
Suriname	Hà Lan	1975

Riêng lãnh thổ Guyane thuộc Pháp vẫn duy trì trạng thái chính trị là một phần nằm trong nước Cộng hòa Pháp, và mới đây lãnh thổ này là nơi mà Cơ quan Vũ trụ châu Âu (European Space Agency) đặt một trong những trạm không gian chính yếu của họ - trạm Centre Spatial Guyanais.

Địa lý

[sửa | sửa mã nguồn]

Địa hình Nam Mỹ phân hóa rất rõ nét từ Tây sang Đông: Dãy Andes, trung du, và các đồng bằng phía tây.

Khí hậu

[sửa | sửa mã nguồn]

Chính trị

[sửa | sửa mã nguồn]

Trong lịch sử, các quốc gia Nam Mỹ Tây Ban Nha từng là chế độ độc tài dưới sự lãnh đạo của caudillo. Brasil là một chế độ quân chủ lập hiến trong 67 năm đầu tiên cho đến khi tuyên bố thành lập cộng hòa sau một cuộc đảo chính. Vào cuối thế kỷ 19th, những nước Nam Mỹ dân chủ nhất là Brasil,[8] Chile, Argentina và Uruguay.[9]

Cơ quan lập pháp tại các quốc gia Nam Mỹ được tổ chức theo 2 hệ thống, đơn viện và lưỡng viện. Trong đó đơn viện gồm các quốc gia: Ecuador, Peru, Venezuela, Suriname, Guyana, Guyane thuộc Pháp và Quần đảo Falkland. Lưỡng viện gồm các quốc gia: Brasil, Argentina, Uruguay, Paraguay, Chile, Bolivia và Colombia. Trong các nghị viện tại Nam Mỹ, Quốc hội Brazil có nhiều thành viên nhất, với 616 thành viên, thượng viện có 166 nghị sĩ và hạ viện có 450 nghị sĩ. Nghị viện Quần đảo Falkland có ít thành viên nhất, chỉ với 11 đại biểu, nghị viện Guyana có 65 nghị sĩ, nghị viện Guyane thuộc Pháp có 19 thành viên.

Quốc gia	Tổng số ghế	Thượng viện	Hạ viện
Brasil	616 ghế	166 ghế	450 ghế
Argentina	329 ghế	72 ghế	257 ghế
Uruguay	129 ghế	30 ghế	99 ghế
Paraguay	125 ghế	45 ghế	80 ghế
Chile	158 ghế	38 ghế	120 ghế
Colombia	268 ghế	102 ghế	166 ghế
Bolivia	166 ghế	36 ghế	130 ghế
Peru	130 ghế	Không chia viện
Ecuador	124 ghế	Không chia viện
Venezuela	165 ghế	Không chia viện
Suriname	51 ghế	Không chia viện
Guyana	65 ghế	Không chia viện
Guyane thuộc Pháp	19 ghế	Không chia viện
Quần đảo Falkland	11 ghế	Không chia viện

Kinh tế

[sửa | sửa mã nguồn]

Trong suốt 2 thế kỷ, các quốc gia Nam Mỹ đã trải qua một thời kỳ phát triển kinh tế cao, điều này có thể thấy được qua các công trình xây dựng như tòa nhà Gran Costanera ở Chile hay hệ thống tàu điện ngầm Bogota Metro. Tuy nhiên, các vấn nạn truyền thống như tỉ lệ lạm phát cao ở hầu hết tất cả các quốc gia, tỉ lệ lãi suất giữ ở mức cao, đầu tư thấp đang là những cản trở chính cho nền kinh tế các quốc gia Nam Mỹ. Tỉ lệ lãi suất thường cao gấp đôi so với Hoa Kỳ. Ví dụ, tỉ lệ lãi suất ở Venezuela là 22% và ở Suriname là 23%. Trường hợp ngoại lệ duy nhất là Chile, quốc gia đang áp dụng những chính sách kinh tế tự do từ khi thiết lập chế độ độc tài quân sự năm 1973 và gia tăng chi tiêu xã hội khi mô hình dân chủ được khôi phục đầu thập niên 1990. Điều này đã giúp Chile có được sự ổn định về kinh tế và mức lãi suất ở mức một con số.

Nền kinh tế Nam Mỹ phụ thuộc lớn vào xuất khẩu hàng hóa và tài nguyên thiên nhiên. Theo tỷ giá hối đoái cơ bản, Brazil là quốc gia dẫn đầu về xuất khẩu với 137.8 tỉ USD, tiếp đến là Chile với 58.12 tỉ và Argentina với 46.46 tỉ.[10]

Khoảng cách kinh tế giữa người giàu và người nghèo ở các quốc gia Nam Mỹ được cho là cao nhất trong các châu lục. Ở Venezuela, Paraguay, Bolivia và nhiều quốc gia Nam Mỹ khác, 20% số người giàu nắm giữ 60% tài sản quốc gia, trong khi 20% số người nghèo chỉ chiếm chưa đến 5% tài sản quốc gia. Khoảng cách về thu nhập này có thể thấy ở rất nhiều thành phố lớn ở Nam Mỹ nơi có những lều trại và các khu nhà ổ chuột nằm xen kẽ giữa các tòa cao ốc và trung tâm mua sắm sang trọng.

GDP bình quân đầu người năm 2005

Thứ hạng	Quốc gia	GDPbình quân đầu người
55	Chile	7.040
66	Venezuela	5.026
67	Argentina	4.802
69	Uruguay	4.656
74	Brasil	4.316
90	Peru	2.812
91	Colombia	2.742
94	Ecuador	2.502
118	Paraguay	1.165
123	Bolivia	1.058

Nhân khẩu

[sửa | sửa mã nguồn]

Ngôn ngữ

[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Bồ Đào Nha (193.198.164 người sử dụng)[11] và Tây Ban Nha (193.243.411 người sử dụng)[12] là các ngôn ngữ được nói nhiều nhất ở Nam Mỹ. Tiếng Tây Ban Nha là ngôn ngữ chính thức ở hầu hết các quốc gia, cùng với các ngôn ngữ bản địa khác ở một vài quốc gia. Tiếng Bồ Đào Nha là ngôn ngữ chính thức của Brazil. Tiếng Hà Lan là ngôn ngữ chính thức của Suriname; tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức của Guyana, mặc dù có ít nhất 12 ngôn ngữ được sử dụng ở quốc gia này như Hindi và Ả Rập. Tiếng Anh cũng được sử dụng ở quần đảo Falkland. Tiếng Pháp là ngôn ngữ chính thức của Guyane thuộc Pháp và là ngôn ngữ thứ 2 ở Amapa (Brasil).

Danh sách quốc gia và lãnh thổ

[sửa | sửa mã nguồn]

Quốc huy	Quốc kỳ	Tên gọi	Diện tích[g]	Dân số (2018)[1][2]	Mật độ dân số	Thủ đô	Tên gọi trong ngôn ngữ chính thức
		Argentina	2.766.890 km2(1.068.300 dặm vuông Anh)	44.361.150	14,3/km2(37/sq mi)	Buenos Aires	Argentina
		Bolivia	1.098.580 km2(424.160 dặm vuông Anh)	11.353.142	8,4/km2(22/sq mi)	La Paz, Sucre[h]	Bolivia / Mborivia / Wuliwya / Puliwya
		Brasil	8.514.877 km2(3.287.612 dặm vuông Anh)	209.469.323	22/km2(57/sq mi)	Brasília	Brasil
		Chile[i]	756.950 km2(292.260 dặm vuông Anh)	18.729.160	22/km2(57/sq mi)	Santiago[j]	Chile
		Colombia	1.141.748 km2(440.831 dặm vuông Anh)	49.661.048	40/km2(100/sq mi)	Bogotá	Colombia
		Ecuador	283.560 km2(109.480 dặm vuông Anh)	17.084.358	53,8/km2(139/sq mi)	Quito	Ecuador / Ikwayur / Ekuatur
		Quần đảo Falkland (Vương quốc Anh)	12.173 km2(4.700 dặm vuông Anh)	3.234	0,26/km2(0,67/sq mi)	Stanley	Falkland Islands
		Guyane thuộc Pháp (Pháp)[k]	91.000 km2(35.000 dặm vuông Anh)	282.938	2,1/km2(5,4/sq mi)	Cayenne (Préfecture)	Guyane
		Guyana	214.999 km2(83.012 dặm vuông Anh)	779.006	3,5/km2(9,1/sq mi)	Georgetown	Guyana
		Paraguay	406.750 km2(157.050 dặm vuông Anh)	6.956.066	15,6/km2(40/sq mi)	Asunción	Paraguay/Paraguái
		Peru	1.285.220 km2(496.230 dặm vuông Anh)	31.989.260	22/km2(57/sq mi)	Lima	Perú/Piruw/Piruw
		Nam Georgia và Quần đảo Nam Sandwich (Vương quốc Anh)[l]	3.093 km2(1.194 dặm vuông Anh)	20	0/km2(0/sq mi)	King Edward Point	South Georgia and the South Sandwich Islands
		Suriname	163.270 km2(63.040 dặm vuông Anh)	575.990	3/km2(7,8/sq mi)	Paramaribo	Suriname
		Uruguay	176.220 km2(68.040 dặm vuông Anh)	3.449.285	19,4/km2(50/sq mi)	Montevideo	Uruguay
		Venezuela	916.445 km2(353.841 dặm vuông Anh)	28.887.118	27,8/km2(72/sq mi)	Caracas	Venezuela
Tổng cộng			17.824.513 km2(6.882.083 dặm vuông Anh)	423.581.078	21,5/km2(56/sq mi)

Ghi chú

[sửa | sửa mã nguồn]

1. ^ Sometimes included. Physiographically a part of South America, but geopolitically a part of North America. Aruba is a member nation of ODESUR.
2. ^ Occasionally included. An isolated volcanic island near the boundary between the African Plate and the Antarctic Plate, Bouvet Island is biogeographically and geologically associated with Antarctica. Despite being closer to Antarctica and Africa geographically, the United Nations geoscheme has included Bouvet Island in South America instead.
3. ^ Sometimes included. Physiographically a part of South America, but geopolitically a part of North America. Curaçao is a member nation of ODESUR.
4. ^ Geologically, South Georgia Island and the southernmost portion of mainland South America are both on the Scotia Plate while the South Sandwich Islands is on the nearby Sandwich Plate. Biogeographically and hydrologically, South Georgia and the South Sandwich Islands is associated with Antarctica. The United Nations geoscheme has included the disputed territory in South America.
5. ^ Occasionally included. An isolated volcanic island on the South American Plate, Ascension Island is geologically a part of South America, but geopolitically a part of Africa.
6. ^ Sometimes included. Physiographically a part of South America, but geopolitically a part of North America.
7. ^ Land areas and population estimates are taken from The 2008 World Factbook which currently uses July 2007 data, unless otherwise noted.
8. ^ La Paz is the administrative capital of Bolivia; Sucre is the constitutional and judicial capital of Bolivia.
9. ^ Includes Easter Island in the Pacific Ocean, a Chilean territory frequently reckoned in Oceania.
10. ^ Santiago is the administrative capital of Chile; Valparaíso is the site of legislative meetings.
11. ^ The territory has been fully integrated into the French central state and the European Union.
12. ^ South Georgia and the South Sandwich Islands in the South Atlantic Ocean has no permanent population, only hosting a periodic contingent of about 100 researchers and visitors.

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]

1. ^ a b ""World Population prospects – Population division"". population.un.org. Ban Kinh tế và Xã hội Liên Hợp Quốc, Population Division. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2019.
2. ^ a b ""Overall total population" – World Population Prospects: The 2019 Revision" (xslx). population.un.org (custom data acquired via website). Ban Kinh tế và Xã hội Liên Hợp Quốc, Population Division. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2019.
3. ^ "GDP PPP, current prices". International Monetary Fund. 2022. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 1 năm 2021. Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2022.
4. ^ "GDP Nominal, current prices". International Monetary Fund. 2022. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 2 năm 2017. Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2022.
5. ^ "Nominal GDP per capita". International Monetary Fund. 2022. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2022.
6. ^ "The Global Religious Landscape" (PDF). Pewforum.org. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 25 tháng 1 năm 2017. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2020.
7. ^ Beck, Hylke E.; Zimmermann, Niklaus E.; McVicar, Tim R.; Vergopolan, Noemi; Berg, Alexis; Wood, Eric F. (ngày 30 tháng 10 năm 2018). "Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution". Scientific Data. 5 180214. Bibcode:2018NatSD...580214B. doi:10.1038/sdata.2018.214. PMC 6207062. PMID 30375988.
8. ^ Lira, Heitor (1977). História de Dom Pedro II (1825–1891): Fastígio (1870–1880) (bằng tiếng Bồ Đào Nha). Quyển 2. Belo Horizonte: Itatiaia.
9. ^ Tungodden, Bertil; Stern, Nicholas Herbert; Stern, Nicholas; Kolstad, Ivar (2004). Toward Pro-poor Policies: Aid, Institutions, and Globalization. World Bank Publications. tr. 219. ISBN 978-0-8213-5388-2. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 4 năm 2021. Truy cập ngày 28 tháng 10 năm 2020.
10. ^ "CIA - The World Factbook - Rank Order - Exports". Cia.gov. ngày 9 tháng 4 năm 2009. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 18 tháng 4 năm 2009.
11. ^ "Estimativas da População".
12. ^ Theo ước tính cho đến năm 2010. Nguồn theo quốc gia: Argentina "Proyecciones provinciales de población por sexo y grupos de edad 2001–2015" (PDF). Gustavo Pérez. INDEC. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2008. {{Chú thích web}}: Đã bỏ qua tham số không rõ |formato= (gợi ý |format=) (trợ giúp); Đã bỏ qua tham số không rõ |idioma= (gợi ý |language=) (trợ giúp); Đã bỏ qua tham số không rõ |páginas= (gợi ý |pages=) (trợ giúp); Bolivia "Bolivia". World Gazetteer. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 1 năm 2013. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2010.; Colombia "Departamento Administrativo Nacional de Estadística". Dane.gov.co. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 1 năm 2012. Truy cập ngày 16 tháng 5 năm 2010.; Ecuador Department of Economic and Social Affairs Population Division (2009). [_text_tables.pdf "World Population Prospects, Table A.1"] (PDF). 2008 revision. United Nations. Truy cập ngày 12 tháng 3 năm 2009. {{Chú thích tạp chí}}: Chú thích magazine cần |magazine= (trợ giúp); Kiểm tra giá trị |url= (trợ giúp); Paraguay Department of Economic and Social Affairs Population Division (2009). "World Population Prospects, Table A.1" (PDF). 2008 revision. United Nations. Truy cập ngày 12 tháng 3 năm 2009. {{Chú thích tạp chí}}: Chú thích magazine cần |magazine= (trợ giúp); Peru Instituto Nacional de Estadística e Informática (INEI) del Perú Lưu trữ ngày 12 tháng 4 năm 1997 tại Wayback MachineINEI. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2010; Uruguay Central Intelligence Agency. "Uruguay". The World Factbook. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 6 năm 2007. Truy cập ngày 5 tháng 1 năm 2010.

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn] Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Nam Mỹ.

"South America". The Columbia Gazetteer of the World Online. 2005. New York: Columbia University Press.

• GeoHive: The population of continents, regions and countries
• Latin American Network Information Database

x t s Các lục địa trên thế giới
Châu Phi Châu Nam Cực Châu Á Châu Đại Dương Châu Âu Bắc Mỹ Nam Mỹ
Lục địa Á-Âu-Phi Châu Mỹ Lục địa Á-Âu Châu Đại Dương
Siêu lục địa địa chấtGondwana Laurasia Pangaea Pannotia Rodinia Columbia Kenorland Nena Ur Vaalbara Lục địa lịch sửAmazonia Bắc Cực Asiamerica Atlantica Avalonia Baltica Cimmeria Congo Âu-Mỹ Kalaharia Kazakhstania Laurentia Hoa Bắc Siberia Hoa Nam Đông Antarctic Ấn Độ
Lục địa chìmCao nguyên Kerguelen Zealandia Siêu lục địa có thể có trong tương laiPangaea Ultima Á-Mỹ Aurica Novopangaea Lục địa thần thoại/giả thuyếtAtlantis Hyperborea Kumari Kandam Lemuria Meropis Mu Terra Australis
Xem thêm Các khu vực trên thế giới Mảng lục địa Sách Thể loại

x t s Các khu vực trên thế giới
Châu Phi Địa Trung Hải Bắc  Vòng cung Gibraltar Maghreb (Bờ biển Berber) Barbara (khu vực) Dãy núi Atlas Sahara Sahel Ai Cập (Thượng Ai Cập, Trung Ai Cập, Hạ Ai Cập, Bashmur) Nubia (Hạ Nubia) Sông Nin Châu thổ sông Nin Trung Đông Hạ Sahara Tây Đông Đới tách giãn Đông Phi: Thung lũng tách giãn Lớn, Thung lũng Tây hay Đới tách giãn Albertine, Thung lũng Đông hay Đới tách giãn Gregory, Thung lũng Đới tách giãn Nam, Hồ Thung lũng Đới tách giãn (Hồ Lớn) Trung Mittelafrika Nam Sừng Cao nguyên Ethiopia (Nóc nhà châu Phi) Sudan Khu vực Guinea Rhodesia (khu vực) (Bắc Rhodesia, Nam Rhodesia) Negroland Mayombe Igboland (Mbaise) Maputaland Bồn địa Congo Bồn địa Tchad Bờ biển Swahili Pepper Coast Bờ Biển Vàng (khu vực) Bờ Biển Nô lệ Bờ Biển Ngà Châu Phi Nhiệt đới Các đảo Madagascar Bắc Mỹ Hoa Kỳ lục địa Bắc Tây Bắc Thái Bình Dương Đông Bắc Hoa Kỳ New England Trung Tây Hoa Kỳ Trung-Đại Tây Dương Tây Hoa Kỳ Tây Nam Hoa Kỳ Llano Estacado Các tiểu bang miền Núi Trung Nam Hoa Kỳ Nam Hoa Kỳ Đông Duyên hải Tây Duyên hải Duyên hải Vịnh Vành đai Kinh Thánh Rust Belt Appalachia Đại Bình nguyên Bắc Mỹ Hồ Lớn Đông Canada Tây Canada Bắc Canada Thảo nguyên Canada Canada Đại Tây Dương Bắc México Vịnh Mexico Tây Ấn Vùng Caribe (Đại Antilles, Tiểu Antilles, Quần đảo Lucayan Vùng Tây Caribe Trung Eo đất Panama Bờ biển Mosquito Đại Trung Trung Bộ châu Mỹ Aridoamerica Oasisamerica Ănglê Pháp Latinh (Tây Ban Nha) Nam Mỹ Nam Bắc (Las Guyanas) Tây Tây Ấn Patagonia Pampas Pantanal Amazon Altiplano Andes Cao nguyên Brasil Nam Mỹ Caribe Gran Chaco Los LLanos Hoang mạc Atacama Cordillera Mỹ Cerrado Latinh (Tây Ban Nha) Vành đai lửa Thái Bình Dương Châu Á Trung Biển Aral Sa mạc Aralkum Biển Caspi Biển Chết Viễn Đông Nga Đông  Đông Bắc Nội Á Đông Nam Đất liền Hải đảo Bắc Siberia Nam Tiểu lục địa Ấn Độ Tây Kavkaz Nam Kavkaz Đại Trung Đông Trung Đông Cận Đông Địa Trung Hải Châu Á-Thái Bình Dương Châu Âu Trung Bắc Nordic Tây Bắc Scandinavie Bán đảo Scandinavie Baltic Đông Đông Nam Balkan Bắc Kavkaz Nam Nga Tây Nga Trung Đông Nam Iberia Đông Nam Địa Trung Hải Tây Tây Bắc Quần đảo Anh Đức ngữ Roman ngữ Celt Slav Châu Đại Dương Australasia Châu Đại Dương New Guinea New Zealand Quần đảo Thái Bình Dương Micronesia Melanesia Polynesia Địa cực Vùng Bắc Cực Vùng Nam Cực Đại dương Bắc Băng Dương Đại Tây Dương Ấn Độ Dương Thái Bình Dương Rạn san hô Great Barrier Rãnh Mariana Vành đai lửa Nam Đại Dương Đới hội tụ Nam Cực Lòng chảo nội lục Aral Caspi Biển Chết Salton
Lục địa / Danh sách biển / Trái Đất tự nhiên