'Nên Cân Nhắc Việc đắp đê Bao Phòng Chống Lũ' - VnExpress

Đồng bằng sông Cửu Long đang vào mùa lũ.

- Gần đây một số địa phương có phong trào đắp đê bao quanh các khu dân cư, vườn cây lâu năm. Thậm chí có tỉnh đã vay vốn nước ngoài để đắp đê và coi đây là phương án chung sống với lũ. Ông có nhận xét gì về việc này?

- Nếu nơi nào cũng chỉ lo đắp đê bao ngăn lũ cho riêng mình thì chẳng bao lâu vùng đồng bằng sông Cửu Long cũng có hệ thống đê điều kín mít như ở miền Bắc. Làm như vậy là trái với quy luật và không thể gọi là “sống chung” được. Vì vùng đồng bằng châu thổ không còn nhận được lượng phù sa màu mỡ như trước. Việc đắp đê bao cũng khó có thể lường hết hậu quả lâu dài.

Ở miền Bắc, ông cha chúng ta đã làm được một kỳ tích là đắp một hệ thống đê ngăn lũ dài tới hơn 5 nghìn km để chống lụt cho toàn bộ vùng đồng bằng Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ từ hàng nghìn năm nay. Song đó là những con đê được đắp trên nền đất yếu, nhiều đoạn nằm trên dòng sông cổ. Thân đê được đắp bằng phương pháp thủ công, không được lèn nén kỹ nên có rất nhiều lỗ hổng làm nơi trú ngụ cho các ổ mối. Khi nước lũ lên to, những con đê này tiềm ẩn rất nhiều hiểm họa khôn lường.

- Vậy phương án “chung sống” với lũ lâu dài cho vùng đồng bằng sông Cửu Long phải như thế nào?

- Chính phủ rất quan tâm đến vấn đề xây dựng nhà cho dân vùng ngập lũ. Nhiều đơn vị đã đưa ra mô hình nhà để “sống chung” với lũ. Nhưng tất cả đều vướng mắc ở khâu vốn. Theo tôi, trong điều kiện hiện nay, thay vì cho vay vốn làm lại toàn bộ nhà cửa của dân, chúng ta chuyển sang xây dựng mỗi khu vực dân cư có một nhà cao tầng (3-5 tầng). Bình thường, nơi đây có thể làm trường học, trạm y tế, trụ sở hành chính… Khi lũ tràn về, chuyển thành khu vực sơ tán của nhân dân trong vùng. Mái nhà tầng chính là chỗ cho máy bay trực thăng hạ xuống để cung cấp lương thực và di chuyển người bị thương hay ốm đau.

Mặt khác, chúng tôi đã nghĩ đến phương án thoát lũ từ sông Mekong ra biển Đông qua kênh chạy qua tỉnh Quảng Trị. Nếu có đường thoát nước này thì có thể cứu được vùng đồng bằng sông Cửu Long. Hơn nữa, chỉ khi nào cần thiết mới sử dụng đường này nên không sợ làm mất phù sa của vùng đồng bằng. Tuy nhiên, đây chỉ là phương án mà chúng tôi đưa ra, các cơ quan cấp trên, Chính phủ chưa có ý kiến gì, nên chưa có điều kiện nghiên cứu sâu hơn.

- Chính phủ vừa chỉ đạo từ nay đến cuối năm cần đẩy mạnh công tác phòng chống thiên tai trong cả nước. Xin ông cho biết những phương án chuẩn bị để đối phó với bão lũ?

- Điều quan trọng nhất là các lực lượng phải sẵn sàng đối phó với thiên tai. Các cơ quan chức năng phải thường xuyên cảnh báo cho nhân dân về diễn biến của lũ bão. Ví dụ như cơn bão số 5 vừa qua, trước khi đổ bộ vào đất liền, chúng tôi đã phát đi 6 bản công điện của Ban chỉ đạo Phòng chống lụt bão trung ương. Sau đó, khẳng định vị trí của tâm bão đi vào 3 tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình để lưu ý các tỉnh này tổ chức tốt việc phòng tránh cho nhân dân, nên đã giảm thiểu được thiệt hại.

- Năm 2000, đồng bằng sông Cửu Long gặp phải một trận lũ lịch sử, gây thiệt hại nặng nề. Năm nay, Ủy ban Phòng chống lụt bão trung ương có chỉ đạo gì mới đối với vùng ngập lũ này?

- Chủ trương của nhà nước đối với đồng bằng sông Cửu Long là phải tổ chức để nhân dân sống chung với lũ. Năm 2000, khi nước lũ tràn về nhanh, vì không có kế hoạch từ trước nên các đơn vị không biết phải sơ tán dân và tài sản của họ đi đâu. Năm nay, phương án di chuyển dân đã được chuẩn bị xong. Khi lũ đến, giữa sông nước mênh mông, chỉ cần một con xuồng và một tay lưới, người dân có thể tự cứu mình trước khi chúng ta đến cứu họ. Do đó, các tỉnh đã vận động, hoặc cho dân vay tiền mua lưới và xuồng.

(Theo SGGP)