Nếu Luân Hồi Là Những Bản Nháp Của Hữu Thể: Đọc Khả Thể Của ...

hai trầu says: 16/04/2015 at 9:32 pm

“Khả thể” là gì?

Về cái tựa “Khả Thể” cuốn sách của tác giả Đặng Thơ Thơ, thú thật tôi không hiểu hết nghĩa của hai chữ này và đọc lời giải thích của Đinh Từ Bích Thúy dưới đây, tôi chỉ mường tượng được chút chút: “Và như vậy, khái niệm “khả thể,” ngoài nghĩa chính là những điều có thể xảy ra, còn có nghĩa là quá trình luân hồi, là những “bản nháp” có thể viết đi rồi xóa bỏ, hay viết lại, duyệt lại liên tục. Chúng ta sinh sống trong thời đại internet. Những biên tập hoặc cập nhật cho một văn bản đăng trên mạng có thể làm tức thời, không còn bị ảo giác bất di bất dịch của sách in chế ngự. Khả thể hàm ý năng tính vô biên và phục hưng của hành trình sáng tạo. Khả Thể biểu tượng cho hoài vọng của Đặng Thơ Thơ, của mọi cá nhân còn quyến luyến với văn chương: một tác phẩm xuất bản sẽ được tồn tại và hiểu theo nhiều cái nhìn khác nhau bởi những người cùng thời, hoặc sinh sau tác giả, bởi những dịch giả, trong muôn vàn môi trường và ngôn ngữ khác.”

Mở lại các cuốn Tự Điển Việt Nam và Hán Việt, tôi thấy không có chữ “khả thể” , nhưng có chữ “khả dĩ” nghĩa là “có thể”. Có lẽ tác giả dùng chữ hơi lạ và qúa gọn nên dễ khô và khó hiểu chăng? Qua cái tựa “Khả thể” này làm tôi nhớ lại mỗi khi đọc Đạo Đức Kinh tôi nhớ có câu: “Đạo khả đạo, phi thường đạo; danh khả danh, phi thường danh.” (Thiên thượng). Và bắt chước Đạo Đức Kinh, tôi lẩm nhẩm: “Thể khả thể, phi thường thể; danh khả danh, phi thường danh.” Để nghĩ lung tung chơi vậy!

Về biên tập:

Về biên tập của Ban Biên Tập, Đinh Từ Bích Thúy viết:

“Tôi không có ý nói là BBT có khuynh hướng sửa “tàn tận” văn bản của mỗi tác giả cộng tác. Tôi chỉ nói về kinh nghiệm riêng của tôi là một người viết và người dịch thì những bài của tôi (tôi quên thêm vào chữ “của tôi” ở trên) khi gửi đăng trên Da Màu cũng qua một quá trình thảo luận và biên tập khá kỹ với các thành viên khác trong BBT. Tôi thấy cách làm việc như một workshop tập thể này rất hữu ích cho những dự án dịch thuật liên hệ đến các chuyên đề đặc biệt mà Da Mău đã thực hiện. Còn về những bài tiểu luận hay biên khảo của tôi, thì những ý kiến của các bạn trong Da Màu thường liên hệ đến những khía cạnh kỹ thuật: cách dùng chữ trong tiếng Việt của tôi, các lỗi chính tả, v.v. — nói chung là những vấn đề tương đối khách quan. Có lẽ tại tôi thiên về non-fiction nên tôi không nghĩ những góp ý của các bạn trong Da Màu có chiều hướng chủ quan.”

Là người kể chuyện nhà quê chơi lai rai, rồi gởi lên báo có bài được đăng có bài bị chê, nhưng nói về biên tập thì tôi thấy trên Talawas ngày xưa có Cổ Ngư, Vi Huyền là những người trong phần biên tập trao đổi với tác giả là lịch sự nhứt; còn trên Da Màu tôi nhận thấy hai người biên tập lịch sự, tế nhị nhứt là Phùng Nguyễn và Đinh Từ Bích Thúy mỗi khi cần trao đổi về bài vở liên hệ. Nhưng nghĩ cho cùng, nếu mình muốn thân tâm thường an lạc, không muốn ai biên tập mình thì sau hai mươi năm viết lai rai chơi, tôi rút ra bài học là mình đừng bao giờ gởi bài cho bất cứ báo nào là khỏe nhứt.

Trả lời »