NHẬN DIỆN MỌI CẢM XÚC ĐỂ ĐIỀU CHỈNH HÀNH VI

Tuy nhiên, trẻ nhỏ thường không có vốn từ vựng để nói về cảm giác của chúng. Thay vào đó, chúng truyền đạt cảm xúc của mình theo một cách riêng thông qua sự thay đổi của nét mặt, hành vi, ngôn ngữ cơ thể và thậm chí là những hành động tiêu cực như hét, ném đồ chơi, quấy khóc, ăn vạ… Những hành vi như vậy thường chưa được cha mẹ chú ý tìm hiểu ý nghĩa đằng sau hành vi dẫn đến cách tiếp cận và đánh giá sai về hành vi và cảm xúc của trẻ khi đồng nhất cảm xúc với hành vi. Song, chúng ta cần chú ý rằng mọi cảm xúc dù tích cực hay tiêu cực đều được chấp nhận, nhưng hành vi biểu hiện cảm xúc thì cần điều chỉnh

Cách để bạn giúp trẻ phát triển kỹ năng nhận diện và đối diện cảm xúc

Cha mẹ có vai trò thực sự quan trọng trong việc giúp con cái hiểu được cảm xúc và hành vi của mình bởi chỉ khi xác định và thể hiện cảm xúc theo cách tích cực, trẻ mới có thể phát triển các kĩ năng cần thiết để quản lý chúng một cách hiệu quả.

• Đằng sau mỗi hành vi là một cảm xúc

Đôi khi, cảm xúc có thể rất khó để nhận ra. Đến cả người lớn cũng vậy mà: “Êm êm chiều ngẩn ngơ chiều/ Lòng không sao cả, hiu hiu khẽ buồn” (Xuân Diệu). Nhưng nếu chúng ta đặt mình vào vị trí của trẻ, chú ý vào ngôn ngữ cơ thể của trẻ, lắng nghe những gì chúng đang nói và quan sát hành vi của chúng, cố gắng tìm hiểu ý nghĩa và cảm giác đằng sau hành vi của trẻ, ta sẽ có cơ sở để giúp trẻ tìm ra những cách tích cực hơn trong việc thể hiện cảm xúc của mình.

• Đặt tên cho cảm xúc

  

Đặt tên cho cảm xúc là bước đầu tiên trong tiến trình trẻ học cách nhận diện chúng. Khi gọi tên được những cảm xúc của mình, vốn từ vựng cảm xúc sẽ có những từ ngữ mới, giúp trẻ dễ dàng hơn khi muốn bày tỏ cảm xúc của mình.

• Xác định cảm xúc của người khác

Nhận diện cảm xúc của người khác luôn dễ dàng hơn nhận diện cảm xúc của chính mình. Việc chúng ta cung cấp cho trẻ nhiều cơ hội để xác định cảm xúc ở người khác sẽ giúp trẻ dễ dàng để hiểu được cảm xúc đó là gì và nếu có cảm xúc đó, trẻ sẽ dễ dàng hơn để gọi tên. Cha mẹ có thể yêu cầu trẻ suy nghĩ về những gì người khác có thể cảm thấy. Những cuốn sách tranh sẽ là một cách tuyệt vời để thảo luận về cảm xúc và giúp trẻ học cách nhận biết cảm xúc của người khác thông qua nét mặt, hành vi.

• Trở thành hình mẫu cho trẻ

Trẻ em học về cảm xúc và cách thể hiện chúng sao cho phù hợp bằng cách quan sát người khác, đặc biệt là cha mẹ. Vì vậy, cha mẹ hãy chia sẻ với trẻ về những điều chúng ta đang cảm thấy và cả cách ta đối diện với những cảm xúc đó. Như vậy, trẻ có thể biết cách để quản lý những cảm xúc của chính mình.

• Khen ngợi và khuyến khích

Hãy khen ngợi trẻ khi chúng nói về cảm xúc của mình hoặc thể hiện chúng theo cách thích hợp. Điều này không chỉ cho thấy rằng mọi cảm xúc là bình thường mà còn củng cố các hành vi tích cực của trẻ. Khi được khuyến khích, trẻ sẽ thường xuyên lặp lại những hành vi tích cực đó, tạo thành thói quen cho bản thân.

• Lắng nghe cảm xúc của con

Điều tốt nhất ba mẹ có thể giúp trẻ là luôn hiện diện và chống lại sự thôi thúc muốn làm biến mất cảm xúc tồi tệ của con. Thay vào đó, chúng ta hãy hỗ trợ trẻ nhận diện và bày tỏ cảm xúc của mình để chúng cảm nhận được rằng mọi cảm xúc là quan trọng và đều xứng đáng được lắng nghe.

Mọi cảm xúc đều chẳng hề chi. Nhưng hành vi biểu hiện thì con cần điều chỉnh

Bởi thiếu hụt vốn từ để biểu hiện cảm xúc của mình, nên có đôi khi, trẻ sẽ biểu lộ những cảm xúc đó bằng những hành vi tiêu cực. Trẻ có thể la hét, mè nheo ăn vạ hoặc ném đồ chơi khi tức giận hoặc thất vọng. Trẻ cũng có thể gặp khó khăn trong việc bình tâm sau một ngày chơi thỏa thích hết mình. Chúng ta có thể sử dụng điều này như một cơ hội học tập để dạy trẻ thể hiện cảm xúc của mình theo một cách tích cực bằng cách yêu cầu trẻ:

• Hít thở sâu

• Đi bộ và dành thời gian để bình tĩnh lại

• Tìm một cách khác để làm mọi việc

• Cố gắng tìm ngôn ngữ để mô tả những gì trẻ đang cảm thấy. Lưu ý: Nói thay vì hành động

• Nói chuyện với người lớn về những gì đang xảy ra

Khi nhận diện và quản lý được cảm xúc của mình trong thời thơ ấu, điều này sẽ dẫn đến thái độ và hành vi tích cực của chúng trong cuộc sống sau này. Những đứa trẻ học được những cách lành mạnh để thể hiện và đối diện với cảm xúc của mình có nhiều điều kiện thuận lợi để đạt được thành công trong cuộc sống như:

• Dễ dàng đồng cảm với người khác

• Hòa đồng tốt hơn ở trường và trong công việc

• Có nhiều mối quan hệ tích cực và ổn định

• Sức khỏe tinh thần được phát triển toàn diện

• Ít gặp vấn đề về hành vi tương tác xã hội

• Phát triển khả năng giải quyết vấn đề

• Tự tin hơn vào chính bản thân mình

• Suy nghĩ tích cực về bản thân và mọi người xung quanh