Phòng Chống Bệnh Dại

Bệnh dại là bệnh nhiễm vi rút cấp tính của hệ thống thần kinh Trung ương từ động vật lây sang người bởi chất tiết, thông thường là nước bọt bị nhiễm vi rút dại. Hầu hết các trường hợp phơi nhiễm với bệnh dại đều qua vết cắn, vết liếm của động vật mắc bệnh dại. Khi đã lên cơn dại, kể cả động vật và người đều dẫn đến tử vong.

Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh dại phổ biến trên toàn thế giới. Mỗi năm có trên 10 triệu người bị súc vật dại hoặc nghi dại cắn phải đi điều trị dự phòng bằng vắc xin dại, có khoảng 60.000 - 70.000 người bị chết do bệnh dại, phần lớn được báo cáo từ các nước thuộc vùng nhiệt đới, nơi có tới 3/4 dân số thế giới sinh sống. Tại Việt Nam, bệnh dại lưu hành và phát triển ở hầu hết các tỉnh/thành phố. Những năm 1990-1995, tỷ lệ tử vong là 0,43/100.000 dân, trung bình mỗi năm có 350-500 ca tử vong. Nhờ tăng cường và kết hợp các biện pháp phòng chống bệnh dại nên số ca tử vong từ năm 1996 - 2007 đã giảm 75% so với năm 1995. Năm 2018 cả nước ghi nhận 64 ca tử vong do dại. Tính từ đầu năm nay tới cuối tháng 9 năm 2019, cả nước ghi nhận 54 ca tử vong do dại.

Hình ảnh minh họa

Nguồn mang mầm bệnh dại chủ yếu là chó (trên 90%), mèo nuôi và động vật hoang dã như chó sói, chó rừng, ngoài ra còn ở mèo, chồn, cầy, cáo và một số loài động vật có vú khác như gấu trúc, các loài dơi hút máu, dơi ăn sâu bọ. Người bệnh dại thường có biểu hiện:

Giai đoạn tiền triệu chứng: Thường 1- 4 ngày, biểu hiện cảm giác sợ hãi, đau đầu, sốt, mệt mỏi, khó chịu, cảm giác tê và đau tại vết thương nơi vi rút xâm nhập.

Giai đoạn viêm não thường biểu hiện mất ngủ, tăng cảm giác kích thích như sợ ánh sáng, tiếng động và gió nhẹ. Ngoài ra, còn có rối loạn hệ thần kinh thực vật như giãn đồng tử, tăng tiết nước bọt, vã mồ hôi, hạ huyết áp, đôi khi có biểu hiện xuất tinh tự nhiên.

Bệnh tiến triển theo hai thể: Thể liệt kiểu hướng thượng (hội chứng Landly) và thể cuồng.

Bệnh thường kéo dài từ 2- 6 ngày, đôi khi lâu hơn và chết do liệt cơ hô hấp.

Chẩn đoán bệnh dại dựa vào các triệu chứng lâm sàng, đặc biệt là các chứng sợ nước, sợ gió, sợ ánh sáng với các yếu tố dịch tễ học có liên quan. Ngày nay, với kỹ thuật mới có thể phát hiện được ARN của vi rút dại bằng phản ứng PCR hoặc phản ứng RT-PCR có thể chẩn đoán xác định bệnh dại.

Bệnh dại nguy hiểm nhưng đã có vắc xin phòng bệnh và người dân hoàn toàn có thể phòng tránh được bệnh dại.

Để chủ động phòng chống bệnh dại, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế khuyến cáo người dân cần thực hiện tốt các biện pháp sau:

1. Tiêm phòng đầy đủ cho chó, mèo nuôi và tiêm nhắc lại hàng năm theo khuyến cáo của ngành thú y.
2. Không thả rông chó, mèo; chó ra đường phải được đeo rọ mõm.
3. Không đùa nghịch, trêu chọc chó, mèo.
4. Khi bị chó, mèo cắn, cào, liếm cần:

• Rửa kỹ vết thương bằng nước và xà phòng đặc liên tục trong 15 phút, nếu không có xà phòng thì phải xối rửa vết thương bằng nước sạch - đây là biện pháp sơ cứu hiệu quả để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh dại khi bị chó, mèo cắn.
• Sau đó tiếp tục rửa vết thương bằng cồn 70%, cồn iod hoặc Povidone, Iodine.
• Hạn chế làm dập vết thương và không được băng kín vết thương.
• Đến ngay Trung tâm y tế gấn nhất để được tư vấn và tiêm phòng dại kịp thời. Chỉ có tiêm phòng mới ngăn ngừa không bị bệnh dại.
• Tuyệt đối không dùng thuốc nam, không tự chữa, không nhờ thầy lang chữa bệnh dại./.

Lịch tiêm vắc xin phòng bệnh dại Dự phòng trước tiếp xúc (tiêm bắp hoặc tiêm trong da) Tiêm 3 mũi cơ bản: Ngày 0 – Ngày 7 – Ngày 28 Tiêm nhắc lại 1 mũi sau 1 năm; sau đó nhắc lại mỗi 3 – 5 năm Điều trị dự phòng sau tiếp xúc (Sau khi bị động vật dại/nghi dại cắn) Phác đồ tiêm bắp: Ngày 0 – Ngày 3 – Ngày 7 – Ngày 14 – Ngày 28 Phác đồ tiêm trong da: Ngày 0 – Ngày 3 – Ngày 7 – Ngày 28

Hiện nay, có 3 loại vắc xin phòng dại được sử dụng tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Phú Thọ bao gồm: Vắc xin Verorab của Pháp, vắc xin Speeda của Trung Quốc và vắc xin Indirab của Ấn Độ./.

Đỗ Hằng