[Review Sách] “Ngoảnh Lại Đã Một Đời”: Bạn Có Bao Giờ Thử Tạm ...

Giao Quỳnh@Viện Sách - Bookademy

6 năm trước

[Review Sách] “Ngoảnh Lại Đã Một Đời”: Bạn Có Bao Giờ Thử Tạm Dừng Thời Gian Và Quên Đi Ly Biệt?

Tóm Tắt Bài Viết (Tự Động Bởi AI)Tản văn "Ngoảnh lại đã một đời" của Bạch Lạc Mai, bút danh của Tư Trí Tuệ – một tác giả kín tiếng với phong cách viết trầm lặng, mang đậm chất Phật tính, đưa người đọc trở về ký ức tuổi thơ thanh bình và những giá trị giản dị bị lãng quên. Qua từng trang, cô khơi gợi sự trân trọng với cố hương, gia đình và khoảnh khắc bên người thân, giữa nhịp sống hiện đại hối hả. Tác phẩm như bản đồng dao nhẹ nhàng, lặp điệp, chữa lành tâm hồn bằng ký ức ấm áp, triết lý sống tĩnh tại và tình yêu sâu lắng dành cho vùng đất Giang Nam, nhắc nhở ta: cuộc đời tuy ngắn, nhưng nếu biết sống chậm, sẽ thấy đủ.

“Thời gian kinh hoảng như tuyết trắng, vật cũ im lặng chẳng nói năng.” Có bao giờ bạn cảm thấy rằng cuộc sống thường nhật thật quá đỗi lạnh nhạt vô tình, thậm chí ẩn chứa nhiều nỗi bất hạnh đau đớn? Có bao giờ bạn cảm thấy không nỡ xa rời ông bà, bố mẹ, chẳng dám nghĩ tới khoảnh khắc phải chia ly? Rất nhiều lúc, có phải bạn muốn thử tạm dừng thời gian, quên đi ly biệt? Nếu bạn cũng đang cố gắng ngược xuôi tìm kiếm một chốn bình an, thì có lẽ cuốn tản văn “Ngoảnh lại đã một đời” của Bạch Lạc Mai là một sự lựa chọn đáng cân nhắc.

Bạch Lạc Mai - “Ẩn thế tài nữ”

Bạch Lạc Mai tự nhận “Tôi chỉ là khách qua đường trong hàng vạn người”. Cô tên thật là Tư Trí Tuệ, từ lâu đã là một cái tên nổi danh trong giới văn đàn Trung Quốc. Cô là "ẩn thế tài nữ" vì thông tin cá nhân của cô vẫn là một ẩn số dù cho đã xuất bản rất nhiều cuốn sách. Cô không bao giờ xuất hiện trong các buổi giới thiệu sách, ít nhận lời phỏng vấn, trên mạng xã hội rất ít khi đăng tải hình ảnh đời sống cá nhân. So với các tác giả đương thời, Bạch Lạc Mai sống trầm lặng lạ thường.

Thể loại văn chương mà Tư Trí Tuệ theo đuổi cũng khác so với đại đa số những tác giả Trung Quốc khác. Bạch Lạc Mai viết tản văn nhiều hơn hẳn so với viết tiểu thuyết có cốt truyện thống nhất. Đọc sách cô viết giống như đang thưởng thức quyển bút ký của người hành hương, đi qua trăm vạn phong cảnh tươi đẹp chốn nhân gian; giống như nghe truyện cổ tích về những điều nhỏ nhặt, giản dị thuở ấu thơ; càng giống như chứng kiến một mối tình nên thơ sâu nặng của tác giả đối với vùng đất Giang Nam. Văn chương mang theo Phật tính ấy lọt thỏm giữa hàng loạt các thể loại ngôn tình, trinh thám, liêu trai… và những tác phẩm đồ sộ, công phu, tựa làn gió mát lành trong trẻo thổi vào những tâm hồn mệt mỏi.

Bạch Lạc Mai không cố truyền tải tư tưởng cao siêu gì trong tác phẩm. Cô chỉ muốn viết ra chiêm nghiệm về nhân tình thế thái, chia sẻ cho mọi người sắc thái tươi đẹp trong cuộc sống. Vì thế, đọc văn của Bạch Lạc Mai không phải ngấu nghiến trăn trở, chỉ cần mang theo tấm lòng thanh tịnh thản nhiên, lật giở từng trang, nhẩn nha từng chữ, thấy hồng trần lắng đọng trong lòng, suy nghĩ bồng bềnh trôi theo mép thuyền Giang Nam.

“Ngoảnh Lại Đã Một Đời” - Nhân sinh vốn dĩ rất giản đơn

“Ngoảnh lại đã một đời” là quyển thứ 5 trong loạt sách tản văn của Bạch Lạc Mai. Ngay từ tựa đề đã thấy sự vô thường, rằng cuộc đời hóa ra trôi qua rất nhanh. Chìm chìm nổi nổi suốt bấy nhiêu năm, bỗng nhiên dừng chân ngoảnh đầu nhìn lại mới nhận ra mình đã trải qua một đời tự bao giờ.

Dẫu viết tản văn nhưng trong từng quyển sách, Bạch Lạc Mai vẫn luôn xác định chủ đề chính để khai thác. Có thể nhận ra điều này qua một số tác phẩm tiêu biểu của cô như “Năm tháng tĩnh lặng, kiếp này bình yên” viết về địa danh đặc trưng của Giang Nam, “Gặp lại nhau ở chốn hồng trần sâu nhất” nói đến các sự vật gắn với cửa Phật, “Duyên” bàn tới chuyện tình yêu nam nữ. Lần này, “Ngoảnh lại đã một đời” dựa vào nền tảng là kí ức thời thơ ấu của Bạch Lạc Mai. Tác phẩm khắc họa trong trí tưởng tượng của người đọc cuộc sống tác giả thuở nhỏ, những kỉ niệm hạnh phúc đan xen nỗi nhớ nhung khôn nguôi của người con xa xứ luôn hướng về cố hương. “Ngoảnh lại đã một đời” hệt như bản đồng dao thân thuộc ta hát ngày bé, dễ hiểu, dễ cảm và dễ yêu.

Triết lý sống xoay quanh sự vật quen thuộc

Bạch Lạc Mai không phải tiên nhân mặc khách xa lánh bụi trần. Tác giả cũng trải qua tuổi thơ êm đềm như bao người khác. Chính vì thế, câu từ cô viết ra dễ dàng chạm đến đáy lòng độc giả, khơi dậy sự đồng cảm sâu sắc.

Xuyên suốt cuốn sách, ta biết được rằng Bạch Lạc Mai từng có thời gian sống cùng với ông bà, sau đó là bố mẹ ở vùng cao nguyên. Ai trong gia đình cũng xuất thân thế gia cao quý, song bước qua giai đoạn chuyển dời lịch sử, họ bỏ xuống lớp gấm lụa vinh hoa, duy trì cuộc sống nông nhàn bình thường như bao người khác. Dù cho bề ngoài thay đổi, cốt cách thư hương thanh tao của họ vẫn vẹn nguyên. Bạch Lạc Mai “tâm như bình thiền trà”, nho nhã trầm tĩnh, dịu dàng từ tốn đã được dưỡng thành như thế. Cô lớn lên, hiểu thấu sự cực khổ lao động chân tay của nhân dân lao động, cũng am tường việc pha trà rót rượu, đọc sách đánh cờ - đặc trưng cho các văn nhân thi sĩ.

Bạch Lạc Mai kể câu chuyện đời mình, để thông qua nó nói đến triết lý nhân sinh.

“Nhiều khi để tránh né sự ồn ào, thà bỏ lỡ muôn vạn phong cảnh thế gian, để bầu bạn với một cây hoa, nói chuyện cùng trăng sáng.”

“Thanh xuân có đẹp hơn đi chăng nữa, cũng không chống đỡ nổi sự xô đẩy của thời gian.”

“Đời người như sống gửi, nhỏ nhoi tựa bèo trôi, gặp gỡ ban đầu tình cảm chân thành, nắm tay nhau đi qua mấy chặng non nước, lại chẳng tìm được năm xưa thuần khiết.”

Qua những lời tưởng chừng như trần thuật, cảm khái, Bạch Lạc Mai gián tiếp bàn về tấm lòng trân trọng những giá trị của các sự vật bình thường, nhỏ nhặt. Ta không thể nào hiểu được mảnh bèo trôi trên ao, hoa dành dành nở trắng cây, thôn nhỏ nhiều nhà ở làng quê đáng quý đến nhường nào. Đời người luôn hướng đến thành phố đèn hoa rực rỡ, lao vào dòng người đông đúc ngược xuôi, để rồi cảm khái sao xã hội lạnh bạc vô tình, hờ hững lướt qua nhau vội vã. Sau đó, trải qua mất mát đau thương, bước qua thành công lẫn thất bại, mới nhớ đến cố hương có bèo trôi hoa nở, thôn xóm chất phác ngày nào. Đợi đến thời điểm sức khỏe hao mòn, nhan sắc tàn phai, mới dừng việc truy cầu danh lại, vội tìm về chốn cũ, lúc ấy e rằng đã muộn rồi. Cho nên, không phải Bạch Lạc Mai ngăn cản mọi người tìm kiếm thành công mà muốn nhắn nhủ rằng cứ mải miết đi trên con đường hoa của bạn cũng được, chỉ cần đừng coi thường vùng quê nghèo khó ngày xưa, quên lãng những thứ giản dị ta từng yêu thương hết lòng.

Bạch Lạc Mai du lịch nhiều nơi, sách bán rất chạy, dựa vào địa điểm cô nhắc đến trong sách và doanh thu phát hành thu được, nhưng trong những dòng văn viết ra, tác giả “Ngoảnh lại đã một đời” không hề đề cập đến tiền bạc, danh lợi. Ngược lại, cô luôn hướng tâm mình đến Phật, chỉ ước có thể bước ra khỏi vòng xoáy cuộc sống, bình lặng ngắm nhân gian vô thường.

“Nếu như kiếp sau có thể ước nguyện, thì ai không muốn làm một cây dành dành giữa phàm trần, một thân trắng muốt, đứng yên trong gió, là phong cảnh luôn được ngóng đợi trên thế gian.”

“Bao nhiêu mối tri giao, thanh đạm thì mới có thể giữ lâu bền, tùy duyên cũng có thể tự tại.”

Khoảng bình yên chữa lành vết thương lòng

Có lẽ, giá trị lớn nhất của tản văn Bạch Lạc Mai nói chung hay “Ngoảnh lại đã một đời” nói riêng chính là chữa lành những vết thương lòng, những tâm hồn vụn vỡ chốn nhân gian. Bạch Lạc Mai đã làm điều ấy bằng cách nào?

Đầu tiên, cô viết về hạnh phúc đầm ấm của gia đình. Ông bà, bố mẹ Bạch Lạc Mai đều bỏ qua cuộc sống cá nhân để cùng tình yêu của mình duy trì hạnh phúc, thậm chí đứng phía sau làm hậu thuẫn để đối phương thăng tiến trong sự nghiệp. Bà ngoại cô từng là thiên kim tiểu thư, về chung nhà với ông ngoại - một thư sinh tay trắng - đã chấp nhận cất đi bộ sườn xám gấm lụa xa hoa, ở nhà trồng rau nuôi gà, dệt vải ủ rượu, sống đời nhà nông dân dã. Bố cô từng ôm ấp giấc mộng tạo dựng tiếng tăm vang dội, vì mẹ trở về quê làm nghề y, hằng ngày leo núi hái thuốc. Bạch Lạc Mai không nói quá nhiều về tình yêu đôi lứa, sinh tử không rời như các tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc ngày nay. Cô chỉ kể ra những sự hy sinh thầm lặng đó, giống như một nét mực điểm nhẹ nhàng, lại có thể vẽ ra được tình nghĩa sâu nặng kéo dài suốt năm tháng dài đằng đẵng.

Tiếp theo, Bạch Lạc Mai nói về tình cảm của ông bà, bố mẹ dành cho con cái. Tuổi thơ một đứa trẻ có thể yên bình vui vẻ, trước hết cần sự quan tâm, chăm sóc về thể chất cùng sự bảo vệ, bồi dưỡng về tinh thần từ gia đình. Gia cảnh không giàu, cách vài tháng mới được lên trấn mua thịt nhưng chị em Bạch Lạc Mai chưa từng phải ăn uống kham khổ. Mẹ cô cố gắng chế biến những món ăn rau dưa mới lạ ngon miệng, so với sơn hào hải vị còn hấp dẫn, phong phú hơn. Ngày xưa đồ chơi khan hiếm, bà thường dắt Bạch Lạc Mai ra sân kể chuyện, dạy cô thêu thùa. Ngẫm lại thì, những ngày thiếu thốn đó còn vui vẻ hơn gấp bội ngày tháng vây quanh bởi thiết bị hiện đại, tiện ích bây giờ. Bạch Lạc Mai đã rút ra kết luận như vậy đó.

Dạo này khi lướt mạng, tôi hay bắt gặp dòng tâm sự thế này: “Sợ nhất là chúng ta có tâm có sức, lại thiếu mất thời gian. Tốc độ trưởng thành của chúng ta không đuổi kịp tốc độ già đi của ông bà, bố mẹ.”

Bạch Lạc Mai tuy đau buồn khi phải chia ly, song cô chấp nhận việc ấy, vì quy luật tuần hoàn sinh-lão-bệnh-tử không thể tránh khỏi. Tác giả cho rằng, bạn bù đắp, trả ơn sinh thành được, điều đó rất tốt. Nhưng nếu bạn chưa kịp lớn lên, vậy thay vì mãi tiếc nuối, than thở, hãy biết trân quý những tháng ngày hiện tại người thân còn bên cạnh.

Đúng vậy, luôn có thời điểm ta bỗng dưng nhớ đến họ, sau đó phải tiếp tục sống tiếp. Đường đời rộng dài, không ai có thể đi bên cạnh ta mãi, phải tự mình cất bước, buông bỏ bớt gánh nặng trong lòng để nhân sinh vui vẻ hơn.

“Ông ngoại qua đời mười năm, lúc chôn cất ông, cậu và mẹ đã chuẩn bị cho mấy vò rượu ngon, để cùng ông ngủ một giấc dài không tỉnh lại. Bà ngoại cũng đã ra đi vào mùa đông năm ngoái, hai người họ xa nhau lâu ngày đã được trùng phùng, có thể cùng giao bôi cạn chén, nâng án ngang mày ở thế giới bên kia. Đợi đến khi tôi quay về, sẽ chuẩn bị một bình rượu hoa thông tự ủ, trước mộ phần của ông bà, uống say mấy chén, để dứt nỗi nhớ nhung.”

Bài đồng dao lặp đi lặp lại

Bạch Lạc Mai thường viết theo lối văn biền ngẫu (các vế trong câu tương xứng về số lượng từ, có thanh âm đối nhau tạo nên vần điệu) nên trong quá trình dịch, rất khó để truyền tải toàn bộ ý tứ của tác giả. Hơn nữa, bởi đi theo lối tản văn, không xác định cốt truyện hay tuyến nhân vật cụ thể nào nên “Ngoảnh lại đã một đời” khó tránh khỏi những lỗi dễ phạm phải bao gồm lặp từ, lặp ý, thiếu tính sáng tạo và dễ gây nhàm chán.

Như đã đề cập đến ở trên, cá nhân người viết cho rằng, “Ngoảnh lại đã một đời” giống như một bài đồng dao giản dị thuở nhỏ với nhịp điệu lặp đi lặp lại và phần điệp khúc gần nghĩa nhau. Do đó, có thể nhiều người sẽ cảm thấy khó chịu khi thi thoảng Bạch Lạc Mai viết lại ý tứ trong chương trước (đương nhiên, cách diễn đạt khác đi) hoặc kể mãi về một câu chuyện. Mỗi người có suy nghĩ khác nhau, khó mà ép buộc. Đối với nhiều người khác, biết đâu văn chương Bạch Lạc Mai viết ra lại trở thành giai điệu ngọt ngào phong tình khiến họ tình nguyện nghe đi nghe lại mãi thì sao?

Lời kết

“Ngoảnh lại đã một đời” là tập hợp tất cả kí ức thơ ấu của Bạch Lạc Mai, từ cây cỏ nhỏ bé cho đến lễ tết hội hè. Quyển sách nói về những mối nhân duyên sinh ra và tàn lụi theo thời gian, nhắc qua nỗi đau đớn mất đi thân thích, chứa đầy đủ hồng trần ở bên trong nhưng dường như thuộc về cửa Phật thanh tịnh, không hỏi đến chuyện nhân gian. Tựa đề đầu bài chính là tâm tình của người viết khi đọc tác phẩm. Người viết vẫn thường tự hỏi rằng, liệu phải chăng “Ngoảnh lại đã một đời” có thể giúp ta dừng lại thời gian chảy xiết, nhìn thấu hơn chính lòng mình và để rồi, quên đi ly biệt, từ bỏ đau thương, nhẹ nhàng thanh thản sống tiếp.

Sách phù hợp đọc vào một ngày gió thổi hiu hiu hoặc mưa rơi rả rích. Hãy bày một ly trà, nóng, đá đều được, kèm thêm vài mẩu bánh quy hoặc các loại bánh ngọt nhỏ xinh khác, ngồi xuống ghế êm, chậm rãi chìm đắm vào trong văn phong Phật tính của Bạch Lạc Mai. Biết đâu, khi đặt sách xuống rồi, bạn sẽ có thể “Ngoảnh lại thấy một đời”!

Tác giả: Quỳnh Giao - Bookademy

------------

Theo dõi fanpage của Bookademy để cập nhật các thông tin thú vị về sách tại link: Bookademy

Bạn đam mê viết lách, yêu thích đọc sách và muốn lan toả văn hoá đọc tới cộng đồng của YBOX.VN? Đăng ký để trở thành CTV Bookademy tại link: http://bit.ly/bookademy_ctv

(*) Bản quyền bài viết thuộc về Bookademy - Ybox. Khi chia sẻ hoặc đăng tải lại, vui lòng trích dẫn nguồn đầy đủ “Tên tác giả - Bookademy”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ cú pháp đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.

----------------------------

Hợp Tác Cùng YBOX.VN Truyền Thông Miễn Phí - Trả Phí Theo Yêu Cầu tại http://bit.ly/YBOX-Partnership

6,860 lượt xem

Thích 0Không thích 0Chia sẻ Lưu bài