Sự Thật Về “giếng Thần” ở Nghệ An - CAND

"Từ những năm 70 đến đầu thập kỷ 90, làng này con gái hiếm hoi lắm. Chờ mỏi cả mắt cũng chỉ có được 3 "mống" thôi, trong khi đó có tới gần 40 thằng con trai". Đó là khẳng định của ông Hoàng Văn Bạn (80 tuổi), một trong những người cao niên ở cái làng Giếng Thùng này.

Làng con trai

Làng Giếng Thùng là tên gọi của một phần xóm 11, xã Hưng Thông, huyện Hưng Nguyên, Nghệ An. Tên gọi đó cũng xuất phát từ cái "sự lạ" của làng này, đó là chỉ sinh được rặt con trai, hiếm hoi lắm mới có nhà sinh được một mụn con gái. Theo quan niệm của người dân, sở dĩ có "sự lạ" đó là do người dân uống chung nhau dòng nước giếng thùng (giếng khơi) ở cuối làng.

Chúng tôi tìm về làng Giếng Thùng cũng là lúc trời đã gần trưa. Cái lạ là trên đường làng chỉ thấy toàn con trai. Anh Hoàng Văn Đường (29 tuổi) dẫn đường cho tôi đùa: "Vì con gái hiếm hoi quá nên thanh niên làng này toàn ế vợ thôi. 8X thì chưa nói làm gì nhưng hiện nay có gần chục anh sinh năm đầu 7 vẫn chưa lập gia đình đấy".

"Nhà ông Đào 5 anh con trai, nhà ông Quỳnh 4 anh, ông Bạn 4 anh này, còn nhà 2-3 thằng con trai thì nhiều lắm, kể không hết được mô", anh Đường cho biết thêm.

Chưa có một con số thống kê đầy đủ nhưng theo những cụ cao niên trong làng thì tỷ lệ chênh lệch giới tính ở làng này rất cao. "Từ những năm cuối thập kỷ 60, đầu 70 cho đến những năm 90 thì tỉ lệ sinh con trai ở làng này chiếm đến 80%. Có nhà sinh một lèo 4, 5 thằng con trai, muốn kiếm lấy một cô con gái rửa bát cho mẹ cũng không được. Nhà tôi là một trong 3 nhà sinh được con gái đấy", không giấu khỏi tự hào bà Nguyễn Thị Liên (55 tuổi) đã từng là cán bộ phụ nữ xã Hưng Thông cho hay.

Nhưng đó là chuyện của trước đây, còn bây giờ tỉ lệ chênh lệch giới tính đang tiến dần đến chỗ cân bằng rồi, bà Liên cho biết thêm. Bởi thế nên người trong làng mới được "chia" thành hai thế hệ khác nhau: thế hệ giếng thùng và thế hệ giếng khoan. Vì khan hiếm nên con gái làng này được xem như những hạt mì chính hồi bao cấp. Nhà nào có con gái thì bố mẹ cũng khá vất vả vì trai làng đến "trồng cây si" nhiều quá nhưng lại có cơ hội lựa chọn được nhiều hơn. Cũng bởi vì vậy mà đám con trai trong làng phải đi kiếm vợ nơi khác.

Truyền thuyết về giếng thần

Chúng tôi đem thắc mắc này hỏi ông Bạn, ông cũng khẳng định là người trong làng gần như chỉ sinh được con trai, rất ít khi có con gái. "Lý do vì răng thì tui không biết. Chắc là do người dân ở đây uống nước giếng thùng". Ông Bạn sinh được 4 người con trai và hiện nay ông cũng đã có 9 cháu trai trên tổng số 11 đứa cháu nội.

Giếng Thùng - nơi người dân vẫn đồn thổi là uống nước sinh con trai.

Theo người dân ở đây thì nước giếng rất trong và ngọt, không có mùi tanh. Giếng được ông cố Toản (bố đẻ ông Bạn) đào từ năm 1912 và trở thành nguồn nước chung của cả làng. Điều đặc biệt là nước trong giếng không bao giờ cạn, dù trời có khô hạn bao lâu đi nữa. Theo thầy địa lý thì giếng là phần đuôi của con rồng. Vì trúng "long mạch" nên nguồn nước trong giếng chảy rất mạnh, xô lệch cả một chiếc cống dưới đáy giếng.

"Cái giếng đó là giếng thần thật đấy!", chị Châu Thị Thịnh (44 tuổi) khẳng định chắc nịch với tôi. Gia đình chị vốn là người làng bên. Chồng chị là con trai cả, cháu đích tôn của cả dòng họ nên áp lực sinh con trai "nối dõi tông đường" nặng lắm. Bởi thế khi sinh được hai cô con gái thì chị bắt đầu thấy lo không hoàn thành nghĩa vụ với dòng tộc. Hai vợ chồng bàn với nhau bán nhà sang xóm Đông Xuân (tên gọi khác của xóm Giếng Thùng) ở.

Chẳng biết là do giếng thiêng hay do tình cờ mà sau một thời gian gánh nước ở đó về ăn (để cho chắc ăn chị còn gánh nước về tắm) thằng cu Lâm ra đời trong niềm vui của họ mạc và tiếng thở phào nhẹ nhõm của vợ chồng anh trưởng tộc. Để tạ ơn "thần giếng", vợ chồng chị thịt một con gà, ít hoa quả mang ra giếng cúng.

Như để minh chứng cho khả năng "sinh con trai" của nước giếng khơi, anh Đường kể cho chúng tôi câu chuyện của nhà ông Hoàng Văn Toàn (chú ruột anh, ở xóm ngoài). Vì sinh một lèo 3 cô con gái nên khi nghe tin uống nước giếng thùng sinh được con trai, ông không ngần ngại đi gần cây số gánh nước về uống và hiện cũng đã có được thằng con nối dõi tông đường. Không biết câu chuyện uống nước giếng sẽ sinh con trai và cái giếng thùng thiêng đến đâu nhưng khi chúng tôi đến nơi đã thấy một bát hương (làm bằng thân chuối) ở thành giếng.

Theo dân làng ở đây cho biết thì đó là của anh Phan Huy Bình (34 tuổi). Anh Bình cưới vợ được hơn 1 năm nay, vợ anh cũng vừa sinh con gái. ước muốn có thằng con trai cho bằng anh bằng em, ngày rằm anh mang hương hoa ra cúng "thần giếng" mong thần phù hộ.

Từ năm 1995, khi người dân là Đông Xuân chuyển sang dùng nước giếng khoan để ăn uống và sinh hoạt thì tỉ lệ sinh con trai và con gái trong làng mới dần cân bằng. Thế nhưng, cái giếng vẫn được duy tu, sửa chữa hằng năm để bảo vệ "nguồn nước quý". Cái giếng cũng đã trở thành niềm tự hào và một phần trong sinh hoạt văn hóa của người dân nơi đây.

Cứ mỗi đêm giao thừa, cả làng lại tụ tập quanh giếng đốt lửa hát hò, nhảy múa. Đúng thời khắc giao thừa, người cao niên nhất trong làng dâng một mâm cỗ gồm một con gà (phải là gà trống tơ), xôi, hoa quả, một chai rượu làm lễ cúng giếng. Lễ cúng kết thúc, lộc được chia đều cho tất cả những người có mặt. Tuy nhiên, uống nước giếng sinh con trai chỉ là quan niệm của người dân nơi đây.

Hiện nay vẫn chưa có công trình khoa học nào lý giải được hiện tượng trên. Một cán bộ xã Hưng Thông cũng cho rằng, việc người dân đồn thổi uống nước giếng thùng sẽ sinh con trai là xuyên tạc và hoàn toàn nhảm nhí. Trước những tin đồn thất thiệt ấy, chính quyền địa phương đang tiến hành tuyên truyền, giải thích cho người dân để tránh bị kẻ xấu lợi dụng.

Gặp ông Phan Văn Tý, Trưởng xóm 11, ông Tý cho hay: "Chuyện làng này đẻ nhiều con trai là có thật nhưng đó là cách đây vài chục năm rồi. Hiện nay thì tỷ lệ sinh con trai và con gái đã dần đi đến sự cân bằng".

Ông Hoàng Xuân Soa, Phó Chủ tịch UBND xã Hưng Thông cũng xác nhận: "Việc trước nay ở xóm 11 (làng Giếng Thùng) tỷ lệ sinh con trai cao hơn con gái là có thật. Gần đây, nhân dân tự quyên góp xây dựng, tôn tạo Giếng Thùng là việc làm tự phát, không có chủ trương của chính quyền. Còn việc uống nước ở đây sinh con trai vẫn là câu chuyện đồn thổi của người dân chứ chưa ai kiểm chứng được"