THẬP NHỊ NHÂN DUYÊN (Viên Minh) - Phật Pháp Chân Thật
Có thể bạn quan tâm
Trang
- Trang chủ
- - Hướng dẫn sử dụng trang Web
THẬP NHỊ NHÂN DUYÊN (Viên Minh)
THẬP NHỊ NHÂN DUYÊN| Thời gian | Tiến trình | Tương đương | Nhân quả | Sinh | Diệt |
| Quá khứ | Vô minh Hành | Ái - Thủ - Hữu | Nhân | Tập đế | Đạo đế |
| Hiện tại | Thức Danh sắc Lục nhập Xúc - Thọ | Sinh - Lão - Tử | Quả | Khổ đế | Diệt đế |
| Ái -Thủ - Hữu | Vô minh - Hành | Nhân | Tập đế | Đạo đế | |
| Vị lai | Sinh - Lão - Tử | Thức - Danh sắc Lục nhập -Xúc - Thọ | Quả | Khổ đế | Diệt đế |

Như vậy ngũ uẩn tương đương với phần hiện tại của Thập nhị nhân duyên. Thực ra chúng ta chỉ cần duyên khởi trong hiện tại từ thức đến hữu tức là chúng ta có thể thấy duyên khởi trong quá khứ. Tuy trong quá khứ chỉ nói vắn tắt là vô minh và hành, nhưng trong thực tế cũng bao gồm từ thức đến hữu như trong hiện tại. Trong tương lai cũng vậy, từ sinh đến lão tử chính là từ thức đến hữu như trong hiện tại.
Thức khởi sinh rồi đi xuyên suốt qua danh sắc, lục nhập, xúc, thọ, ái, thủ, hữu và cuối cùng thức làm công tác của thức uẩn là ghi lại tiến trình vừa trải qua. (Tương đương đồng sở duyên trong tiến trình tâm của Abhidhamma và A-lại-da của Duy Thức).Tóm lại phần hiện tại của Thập nhị nhân duyên chính là tiến trình ngũ uẩn vậy. Thập Nhị Nhân Duyên Với Tiến Trình Tâm Như chúng ta đã biết, một tiến trình tâm trong quá khứ được đồng sở duyên ghi lại và chìm vào hữu phần. Khi có một đối tượng tác động qua 5 môn hoặc qua ý môn thì thức lại hiện khởi. Đó cũng chính là thức trong Thập nhị nhân duyên.
Sau khi thức hiện khởi, tiếp nhận đối tượng thì Javana phản ứng trên đối tượng. Javana chính là ái, thủ, hữu trong Thập nhị nhân duyên.
Trong Thập nhị nhân duyên vai trò của đồng sở duyên được hiểu ngầm, nhưng thật ra nó vẫn có mặt giữa hữu và sinh lão tử.Để thấy rõ hơn chúng ta thử xem Thập nhị nhân duyên diễn ra theo tiến trình tâm như thế nào? Giả sử chúng ta đang ngồi đây hoặc đang đi lui tới như thế này trong trình trạng si mê, bất giác, không sáng suốt, thiếu tỉnh thức, nghĩa là chúng ta đang ở trong trạng thái vô minh. Lúc đó tâm chúng ta rất dễ vọng động, vì nó ẩn chứa và sẵn sàng phát sinh các ái đó chính là hành.Vậy một tâm thức không sáng suốt, dễ vọng động chính là vô minh và hành. Trong điều kiện sẵn có như vậy, nếu có một đối tượng tác động vào, thì thức sẽ khởi lên kết hợp với sắc căn để tiếp nhận đối tượng ấy. Kết hợp đó gọi là danh sắc. Sự kết hợp trong trình trạng như thế không được trong sáng, hỗn độn và bất an. Đó chính là một hỗn hợp thân-tâm không sáng suốt, định tĩnh, trong lành hay nói một cách khác là thân tâm thiếu điều phục.
Danh-sắc là từ để gọi chung một tổ hợp thân tâm gồm mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý. Vì vậy danh-sắc sẽ hiện rõ trong từng căn tùy theo đối tượng trần cảnh mà khởi sinh lục nhập.Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân thuộc về sắc. Ý thuộc về danh. Nếu đối tượng là sắc tướng thì mắt khởi dụng, nếu đối tượng là âm thanh thì tai khởi dụng, v.v...
Mắt khởi dụng có nghĩa là tiếp nhận sắc tướng. Nhưng sự tiếp nhận chỉ thực sự xảy ra khi có sự tham dự của nhãn thức.Sự kết hợp giữa căn trần và thức gọi là xúc (trong ngũ uẩn gọi là sắc uẩn). 6 căn + 6 trần + 6 thức = xúc Khi có tiếp xúc của căn-trần-thức thì thì thọ liền phát sinh. Trong Thập nhị nhân duyên, thọ vừa đóng vai trò cảm giác, vừa đóng vai trò tri giác.
Sau khi tiếp nhận đối tượng (xúc) với đầy đủ cảm giác (thọ) và tri giác (tưởng), ý chí (tư) bắt đầu phản ứng trên đối tượng. Phản ứng ấy được biểu hiện qua thái độ ưa, ghét (ái), bám víu (thủ), và tạo tác (hữu). Như vậy ái, thủ, hữu chính là hành trong ngũ uẩn và Javana (tốc hành tâm) trong tiến trình tâm.
Ví dụ: khi tai nghe một âm thanh khó chịu, có nghĩa là thức → danh sắc → lục nhập → xúc đưa đến thọ khổ. Thọ khổ đưa đến ghét tức là phi hữu ái. Nếu âm thanh dễ chịu tức là thọ lạc, thọ lạc đưa đến ưa thích - hữu ái. Nếu âm thanh không gây khó chịu hay dễ chịu, tức là thọ xả, đưa đến tâm khởi lên tìm kiếm lạc thọ, đó là dục ái.
Nhưng người ta không đơn giản chỉ ưa hay ghét rồi thôi mà ưa ghét trở thành thành kiến, quan niệm, cố chấp, đam mê, thù hận, v.v... do đó ái đưa đến thủ.Nếu chúng ta ưa một cái gì thì thành đam mê cái đó. Nếu chúng ta ghét một cái gì thì thành thù hận cái đó. Vậy đối với trần cảnh đam mê hay thù hận chính là dục thủ.Cố chấp đối với ưa hay ghét đưa đến thành kiến, quan niệm. Ưa thì dễ sinh thường kiến, ghét thì dễ sinh đoạn kiến, rồi chấp chặt quan niệm đó nên gọi là kiến thủ.Xét cho cùng thì dục thủ hay kiến thủ cũng đều phát xuất từ chấp ngã. Nếu không chấp bản ngã thì lấy ai chấp ưa ghét hay thường đoạn, có phải vậy không? Chấp ngã chính là ngã thủ.Dục thủ, kiến thủ, ngã thủ đưa đến hình thành những phong cách, những đời sống, những hình thức nghi lễ, những tập tục tín ngưỡng, rồi người ta tự trói buộc vào những quy phạm mà người ta đã đặt ra. Đó là giới cấm thủ.
Nói chung, thủ là chấp trước. Nếu chỉ mới chớm sinh ưa ghét mà chúng ta giác kịp thì cũng chưa sao. Nhưng khi đã cố chấp thì chúng ta liền tạo tác lăng xăng. Tạo tác chính là hữu hay nói cho dễ hiểu là tạo nghiệp.Do dục ái, hữu ái, phi hữu ái, chúng ta đã tạo nghiệp trong 3 cõi là dục hữu, sắc hữu, vô sắc hữu.
Đến đây chúng ta cần lưu ý một điểm là dù chúng ta đắc các thiền định trong sắc giới hoặc vô sắc giới, thì vẫn do ái-thủ-hữu mà ra (trừ Thánh định). Rất nhiều người ưa thích thiền định vì ham mê năng lực và hỷ lạc của thiền định. Như vậy là bị ái-thủ-hữu chi phối rồi, không thể nào chấm dứt luân hồi sinh tử được. Đức Phật chỉ dùng thiền định với 2 mục đích chính: một là đoạn trừ các phiền não do 5 triền cái che lấp (Nānākilesappahānam), hai là tồn tâm dưỡng tánh, hay nói một cách khác là nghỉ ngơi trong trạng thái tích cực gọi là hiện tại lạc trú (ditthadham-masukhavihārā). Nhờ tâm an ổn mà trí tuệ soi chiếu đưa đến hoàn toàn giải thoát giác ngộ.Như vậy, Thập nhị nhân duyên trong hiện tại còn lại 8 điều kiện phát sinh (trừ 2 điều kiện quá khứ và 2 điều kiện tương lai). 8 điều kiện này tương đương với 6 giai đoạn trong tiến trình tâm:
Chúng ta cần lưu ý khi đem so sánh 8 điều kiện hiện tại của Thập nhị nhân duyên với ngũ uẩn, chúng ta thấy đó chỉ là 2 cách diễn đạt khác nhau của cùng một hiện tượng. Nhưng khi đem so sánh 8 điều kiện này với tiến trình tâm thì ta thấy chúng chỉ tương đồng trong tam giới mà thôi. Tiến trình tâm siêu thế (lokuttara) không còn so sánh với Thập nhị nhân duyên sinh được nữa. Như vậy, Thập nhị nhân duyên sinh chỉ là tiến trình tâm trong tam giới (lokiya). Vì tốc hành tâm có 2 loại: tốc hành tâm siêu thế (lokuttarajavana) và tốc hành tâm trong tam giới (lokiyajavana). Ái, thủ, hữu chính là tốc hành tâm trong tam giới, chứ không phải tốc hành tâm siêu thế.Trong tiến trình tâm siêu thế, tốc hành tâm không còn ái, thủ, hữu mà được thay bởi Đạo Tuệ và Quả Tuệ. Tuệ tức là minh, khi minh soi chiếu thì Thập nhị nhân duyên diệt.Vậy tiến trình tâm siêu thế chính là tiến trình Thập nhị nhân duyên diệt: Thập nhị nhân duyên sinh = tiến trình tâm hiệp thếThập nhị nhân duyên diệt = tiến trình tâm siêu thếVậy thế nào là Thập nhị nhân duyên diệt? Giả sử chúng ta đang ngồi đây hay đi lui đi tới như thế này trong tình trạng hoàn toàn tỉnh thức, hoàn toàn sáng suốt, không mê muội, biết rõ thân tâm và hoàn toàn an tĩnh, nghĩa là không bị vô minh và hành chi phối. Nếu bây giờ có một đối tượng khởi sinh, chẳng hạn như tai nghe một âm thanh hay mắt thấy một hình sắc, nhờ ở trong trình trạng tự chủ, ổn định (tịnh) và sáng suốt, tỉnh thức (minh) nên thức, danh sắc, lục nhập, xúc và thọ đều được soi sáng trong định tuệ. Khi cảm giác và tri giác trong sáng, chính xác, không bị ảo giác, ảo tưởng xen vào thì hành động sẽ không bị chi phối bởi ái, thủ, hữu nữa, và vì vậy sẽ không còn nhân tạo tác sinh-lão-tử trong tương lai. Nghĩa là sinh tử chấm dứt.Vậy Thập nhị nhân duyên diệt vừa có nghĩa là chấm dứt vòng luân hồi sinh tử trong tam giới, mà cũng có nghĩa là chấm dứt sinh tử luân hồi ngay khi sự sống đang vận hành, vì luân hồi sinh tử chỉ là ảo ảnh đối với sự sống đích thực. Nói cho dễ hiểu là ngay khi chúng ta đang nói năng, hành động, suy nghĩ mà vẫn sáng suốt, định tỉnh, trong lành một cách hoàn toàn thì chúng ta đang thoát khỏi sự trói buộc của vòng sinh tử vô minh ái dục. Labels: Khoa Học Pháp, Vi Diệu Pháp Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét
Bài đăng Mới hơn Bài đăng Cũ hơn Trang chủ Đăng ký: Đăng Nhận xét (Atom)Tìm kiếm trong Phật Pháp Chân Thật (this site)
Phân loại
- Cuộc đời Đức Phật Gotama (11)
- Các Pháp Chân Thật (110)
- Cơ bản Phật Pháp (Hãy đến để thấy) (65)
- Cơ bản hành thiền (27)
- Giáo Trình và Đạo Lộ (17)
- Giới (35)
- Hỏi đáp Phật Pháp (19)
- Khoa Học Pháp (38)
- Không phân loại (162)
- Kinh Nguyên Thủy (67)
- Luân Hồi Tái Sinh (41)
- Niết Bàn (19)
- Suy nghĩ... (38)
- Sự thật phũ phàng (39)
- Thiền đi vào cuộc sống (20)
- Thần Thông Pháp (8)
- Tuệ (Huệ) (12)
- Vi Diệu Pháp (35)
- z Bài viết quan điểm riêng (7)
- z Bí mật Pháp (109)
- z Các tông phái Phật Giáo Hiện Nay (10)
- z Có thể hiền giả chưa biết (19)
- z Cảm động Pháp (5)
- z Hãy coi chừng (20)
- z Mê tín dị đoan (21)
- z Nói trước công chúng (5)
- z Pháp Luận Thời Đại (38)
- z Phật Pháp nhập Phật Tử (29)
- z Song Ngữ (15)
- z Thiền Pháp Bốn Phương (8)
- z Tôn giáo - tâm linh (29)
- z Từ Điển (3)
- z Xã hội pháp (43)
- z2 Sách Lưu Trữ (79)
- z4 Video tổng hợp (2)
Bài phổ biến trong năm
-
Nguồn gốc Kinh Đại Thừa là do các sư viết ra - Nguyễn Trung Hiếu Sau hơn 500 năm kể từ khi Phật nhập diệt, Phật giáo Đại thừa mới bắt đầu xuất hiện và từ đó những bộ phái khác đều bị Phật giáo Đại th...
-
Sư ông Thích Thông Lạc nêu ra những giả dối của pháp Đại Thừa Ngày nay không còn ngăn sông cách núi và không “đói” thông tin như ngày xưa nữa. Cho nên, mọi thứ điều được rõ ràng: “Kinh Giả”, “Kin...
-
Trạng thái tâm (Sở hữu tâm) - Vi diệu pháp - TK Giác Chánh Về môn học Vi Diệu Pháp thì quan trọng nhất là phần Sở hữu tâm (trạng thái của tâm), các kiến thức khác liên quan đến Vi Diệu Pháp có thể ...
- MƯỜI PHÁP BA LA MẬT (PÀRAMÌ) -U Thittila MƯỜI PHÁP BA LA MẬT (PÀRAMÌ) Bồ Tát là một vị Phật đang thành, và như vậy Bồ Tát là một chúng sanh đang thực...
- Phật A di đà không có thật Ai tu theo đạo Phật đều biết Phật A di đà nhưng ít ai hiểu rằng Phật A di đà thật sự không có thật, chỉ là ông Phật tưởng tượng do các sư ...
- Chỉ có 1 pháp môn giải thoát chứ không phải có 84 ngàn pháp môn như các sư Đại Thừa nói Pháp môn giải thoát duy nhất khỏi sinh tử luân hồi, đau khổ mà Đức Phật đã dạy trong Tạng Kinh Nguyên Thủy là Bát Chánh Đạo. Các sư Đại Thừ...
-
Những Hiểu Lầm Về Đạo Phật (tỳ kheo Giới Đức) NHỮNG HIỂU LẦM VỀ ĐẠO PHẬT HT. Giới Đức ( Minh Đức Triều Tâm Ảnh ) ( Pháp thoại giảng tại Hội Phật học Đuốc Tuệ -Trung tâm...
-
NHƯ LÝ TÁC Ý (YONISO MANASIKĀRA) - Nguyên Kim và Như Thủy NHƯ LÝ TÁC Ý Nguyên Kim Như lý tác ý (Yoniso manasikàra) hay còn gọi là như lý khởi tư duy là một thuật ngữ Phật học dùng để... - Kinh Ðại Hạnh Phúc (Maha Mangala Sutta)
-
THẬP NHỊ NHÂN DUYÊN (Viên Minh) THẬP NHỊ NHÂN DUYÊN Thời gian Tiến trình ...
Lưu trữ bài viết
- ► 2019 (20)
- ► tháng 4 2019 (2)
- ► tháng 3 2019 (1)
- ► tháng 1 2019 (17)
- ► 2018 (5)
- ► tháng 12 2018 (5)
- ► 2017 (4)
- ► tháng 12 2017 (4)
- ► 2014 (20)
- ► tháng 10 2014 (2)
- ► tháng 8 2014 (1)
- ► tháng 7 2014 (4)
- ► tháng 6 2014 (1)
- ► tháng 5 2014 (1)
- ► tháng 4 2014 (1)
- ► tháng 2 2014 (10)
- ► 2013 (46)
- ► tháng 12 2013 (17)
- ► tháng 11 2013 (17)
- ► tháng 3 2013 (12)
- ► 2012 (118)
- ► tháng 11 2012 (24)
- ► tháng 10 2012 (84)
- ► tháng 5 2012 (2)
- ► tháng 2 2012 (6)
- ► tháng 1 2012 (2)
Phổ biến trong tháng
-
Những Hiểu Lầm Về Đạo Phật (tỳ kheo Giới Đức) NHỮNG HIỂU LẦM VỀ ĐẠO PHẬT HT. Giới Đức ( Minh Đức Triều Tâm Ảnh ) ( Pháp thoại giảng tại Hội Phật học Đuốc Tuệ -Trung tâm...
-
Nguồn gốc Kinh Đại Thừa là do các sư viết ra - Nguyễn Trung Hiếu Sau hơn 500 năm kể từ khi Phật nhập diệt, Phật giáo Đại thừa mới bắt đầu xuất hiện và từ đó những bộ phái khác đều bị Phật giáo Đại th...
-
Sư ông Thích Thông Lạc nêu ra những giả dối của pháp Đại Thừa Ngày nay không còn ngăn sông cách núi và không “đói” thông tin như ngày xưa nữa. Cho nên, mọi thứ điều được rõ ràng: “Kinh Giả”, “Kin...
-
Trạng thái tâm (Sở hữu tâm) - Vi diệu pháp - TK Giác Chánh Về môn học Vi Diệu Pháp thì quan trọng nhất là phần Sở hữu tâm (trạng thái của tâm), các kiến thức khác liên quan đến Vi Diệu Pháp có thể ...
- Phật A di đà không có thật Ai tu theo đạo Phật đều biết Phật A di đà nhưng ít ai hiểu rằng Phật A di đà thật sự không có thật, chỉ là ông Phật tưởng tượng do các sư ...
- MƯỜI PHÁP BA LA MẬT (PÀRAMÌ) -U Thittila MƯỜI PHÁP BA LA MẬT (PÀRAMÌ) Bồ Tát là một vị Phật đang thành, và như vậy Bồ Tát là một chúng sanh đang thực...
-
THẬP NHỊ NHÂN DUYÊN (Viên Minh) THẬP NHỊ NHÂN DUYÊN Thời gian Tiến trình ...
-
Bốn chu kỳ sinh diệt của Vũ trụ Bốn chu kỳ sinh diệt của Vũ trụ Kinh điển của người Ấn Độ cổ quan niệm: một thế giới hình thành, tồn tại và hủy diệt đi phải qua bốn chu ...
-
NHƯ LÝ TÁC Ý (YONISO MANASIKĀRA) - Nguyên Kim và Như Thủy NHƯ LÝ TÁC Ý Nguyên Kim Như lý tác ý (Yoniso manasikàra) hay còn gọi là như lý khởi tư duy là một thuật ngữ Phật học dùng để... - Chỉ có 1 pháp môn giải thoát chứ không phải có 84 ngàn pháp môn như các sư Đại Thừa nói Pháp môn giải thoát duy nhất khỏi sinh tử luân hồi, đau khổ mà Đức Phật đã dạy trong Tạng Kinh Nguyên Thủy là Bát Chánh Đạo. Các sư Đại Thừ...
Bài đăng toàn thời gian
-
Sư ông Thích Thông Lạc nêu ra những giả dối của pháp Đại Thừa Ngày nay không còn ngăn sông cách núi và không “đói” thông tin như ngày xưa nữa. Cho nên, mọi thứ điều được rõ ràng: “Kinh Giả”, “Kin...
-
Nguồn gốc Kinh Đại Thừa là do các sư viết ra - Nguyễn Trung Hiếu Sau hơn 500 năm kể từ khi Phật nhập diệt, Phật giáo Đại thừa mới bắt đầu xuất hiện và từ đó những bộ phái khác đều bị Phật giáo Đại th...
- Phật A di đà không có thật Ai tu theo đạo Phật đều biết Phật A di đà nhưng ít ai hiểu rằng Phật A di đà thật sự không có thật, chỉ là ông Phật tưởng tượng do các sư ...
- Chỉ có 1 pháp môn giải thoát chứ không phải có 84 ngàn pháp môn như các sư Đại Thừa nói Pháp môn giải thoát duy nhất khỏi sinh tử luân hồi, đau khổ mà Đức Phật đã dạy trong Tạng Kinh Nguyên Thủy là Bát Chánh Đạo. Các sư Đại Thừ...
-
Đừng nghĩ bạn là người bất hạnh nhất! Bạn ít tiền? Bạn không sở hữu một gương mặt đẹp? Một đôi chân dài thon thả ngút ngàn? Một thân hình nam tính? Tinh thần bạ...
- Kinh Ðại Hạnh Phúc (Maha Mangala Sutta)
-
Chọn Đường Tu Phật - Tiểu Thừa (Nguyên Thủy) hay Đại Thừa (Tân Tiến)? Bài viết này sẽ tóm lược con đường Giải thoát thật sự của Phật Gotama và những con đường tu tắt của chư vị Tổ-... -
Cách Ngồi Thiền Đúng Phương Pháp Tọa thiền cần một căn phòng yên tĩnh. Ăn uống chừng mực , giảm thiểu những mối giao tiếp thế sự . Chớ tính toán nghĩ suy phải quấy ...
-
Trạng thái tâm (Sở hữu tâm) - Vi diệu pháp - TK Giác Chánh Về môn học Vi Diệu Pháp thì quan trọng nhất là phần Sở hữu tâm (trạng thái của tâm), các kiến thức khác liên quan đến Vi Diệu Pháp có thể ...
Trang ngoài
-
Con đường giải thoát
-
Phật Giáo Nguyên Thủy
-
Phật Học Chuyên Đề Thiền Trong Hơi Thở – TT Giác Chánh 10 năm trước
-
Phật Pháp Chân Thật NHƯ LÝ TÁC Ý (YONISO MANASIKĀRA) - Nguyên Kim và Như Thủy 6 năm trước
-
Trung Tâm Hộ Tông
Từ khóa » Tứ Diệu đế Và Thập Nhị Nhân Duyên
-
Tứ Diệu Đế Và Thập Nhị Nhân Duyên - Thầy Thích Pháp Hòa
-
Tứ Diệu Đế Và 12 Nhân Duyên- Thích Bảo Nguyên - YouTube
-
Tứ Diệu Đế – Thập Nhị Nhân Duyên – Bát Chánh Đạo – Thiền
-
TỨ ĐẾ & THẬP NHỊ NHÂN DUYÊN
-
09. Thập Nhị Nhân Duyên - Phật Học
-
Tứ Thánh đế Và Thập Nhị Nhân Duyên - Ehipassiko
-
Giải Thích Thập Nhị Nhân Duyên Như Một Tiến Trình Sinh Khởi Tại đây ...
-
Vô Thường, Duyên Khởi Và Thập Nhị Nhân Duyên - Phật Pháp Căn Bản
-
Sơ Chuyển Pháp Luân Tứ đế, Thập Nhị Nhân Duyên
-
TỨ DIỆU ĐẾ & 12 NHÂN DUYÊN - ĐƯỜNG VỀ NẺO CHÍNH
-
Ý Nghĩa Sâu Sắc Của Giáo Pháp Tứ Diệu Đế, Tứ Thánh Đế
-
Thập Nhị Nhân Duyên - Đạo Phật Ngày Nay
-
Làm Sao Thoát Khỏi Thập Nhị Nhân Duyên? - Phật Giáo Long An