Thiền Sư Nhất Hạnh Là Người đánh Khẽ Tiếng Chuông Tỉnh Thức Cho Thế Giới

Thiền sư Nhất Hạnh là người đánh khẽ tiếng chuông tỉnh thức cho thế giới

Nguồn hình ảnh, langmai.org

• • Tác giả, Nguyễn Hữu Liêm
  • Vai trò, Gửi cho BBC từ San Jose, Hoa Kỳ
• 23 tháng 1 2022

Trong suốt quá trình lịch sử Việt, trên bình diện triết và đạo học, trí thức Việt chỉ có giao lưu với thế giới Âu Mỹ trên con lộ một chiều.

Văn hóa Việt chỉ du nhập và tiếp thu những sản phẩm tư tưởng từ Tây phương, chứ chưa hề có nhân vật nào có khả năng khai mở một dòng tri thức từ Việt Nam để đem gieo giống tư duy ra hải ngoại. Thiền sư Thích Nhất Hạnh có lẽ là người đầu tiên và duy nhất đã làm dược chuyện này.

Đó không phải là một đánh giá chủ quan quá cao, mà là một sự thể học thuật khách quan.

Hãy vào Google gõ tìm "Thich Nhat Hanh" để đọc danh sách những cuốn sách bằng Anh ngữ mà Thầy Nhất Hạnh là tác giả. Hầu hết các tác phẩm trên đều đã được chuyển ngữ ra các ngôn ngữ lớn trên thế giới.

Đóng góp của Thiền sư Thích Nhất Hạnh

Thiền sư Thích Nhất Hạnh - người khởi xướng 'Phật giáo dấn thân'

Thiền sư Thích Nhất Hạnh viên tịch tại Huế, thọ 95 tuổi

Hãy đi vào các hiệu sách ở Âu Mỹ, trên những kệ sách về tôn giáo và triết học, để nhìn thấy hàng loạt sách thiền sư Nhất Hạnh được trưng bày ngang với tầm nhìn của khách hàng.

Skip Đọc nhiều nhất and continue readingĐọc nhiều nhất

• Cạn kiệt kho vũ khí có thể ảnh hưởng đến cuộc xung đột Iran ra sao?
• Thái Lan bắt 94 người Việt Nam trong đường dây đánh bạc xuyên quốc gia
• Nhiếp ảnh gia Nick Út khởi kiện với cáo buộc phỉ báng liên quan đến bức ảnh Em bé Napalm
• Bị theo dõi và tấn công: Phóng viên đưa tin từ Iran bằng cách nào?

End of Đọc nhiều nhất

Hãy đi vào các phòng sách giáo khoa của các đại học ở Hoa Kỳ và Âu châu để thấy những tác phẩm Thích Nhất Hạnh là các đầu sách bắt buộc phải đọc cho sinh viên về các khoa tâm lý, triết học, tôn giáo và văn hóa.

Ở các phân khoa triết học và tôn giáo tổng hợp Đông Tây, tư tưởng Nhất Hạnh đứng vị trí cao trọng hàng đầu, có lẽ chỉ có đứng đằng sau Đức Đạt Lai Lạt Ma của Tây tạng trong dòng triết học Phật giáo và Á Châu.

Hạt giống tư tưởng mà Nhất Hạnh gieo cho khối nhân loại Tây phương là hai ý niệm Từ bi và Tỉnh thức. Có thể nói rằng, phong trào Chánh Niệm - Mindfulness - vốn đang lan tỏa trên nhiều bình diện văn hóa và tâm lý hiện nay ở Âu Mỹ được khởi động và phát huy bởi Nhất Hạnh.

Đây là một hiện tượng văn hóa không mang nội dung hay hình thái tôn giáo, dù rằng gốc rễ của hai ý niệm về Tỉnh thức và Từ bi mang nội dung Phật giáo Đại thừa và truyền thống Thiền định Đông phương.

Nhất Hạnh đã khai mở nền móng ý niệm Tỉnh thức từ gốc rễ Thiền của đạo Phật qua lăng kính và truyền thống Thiền của Việt Nam. Do đó, ta có thể nói rằng, tư tưởng và thực hành Chánh Niệm mà Nhất Hạnh khởi xướng và rao giảng khắp thế giới chính là tư tưởng Việt Nam.

Tính ưu việt của tư duy đạo học và triết học Chánh niệm mà Thích Nhất Hạnh truyền bá là khả thể vươn thoát khỏi tư tưởng nhà Phật truyền thống vốn đã từng mang nhiều sắc thái tôn giáo huyền bí. Thích Nhất Hạnh không những chỉ là một tu sĩ Phật giáo, mà là một triết gia Tỉnh thức đã thành công trong việc kiến tạo một hệ thống tư tưởng tâm lý học và đạo học mới.

Bằng một hệ quy chiếu và tiêu chuẩn tư duy hiện đại, với một thể loại ngôn từ cập nhật, mang bản sắc thực nghiệm, tư tưởng Nhất Hạnh đã thẩm thấu sâu sắc vào tâm lý cũng như ý thức con người Âu Mỹ hiện nay.

Chìa khóa thành công của Thích Nhất Hạnh nằm nơi sự khai mở được lớp vỏ huyền bí của ý niệm Thiền định và tâm Từ bi để chỉ thẳng vào trái tim Đạo lý mà trong đó đức tin thần học nay đã được chuyển hóa và nâng cao thành khả thể khai sáng cho tri thức và hành động.

Nguồn hình ảnh, langmai.org

Tâm linh không tôn giáo

Từ đó, với Thầy Nhất Hạnh, phong trào Chánh niệm đang lan tỏa ở Âu Mỹ hiện nay là cả một trào lưu Hiện sinh mới cho các tầng lớp quần chúng ưu tú và trẻ trung nơi các khối nhân loại Tây Âu. Đây là một con lộ sinh thức thực tiễn trên nền tảng Tiếp-Hiện (Inter-Being) cho một đời sống Tinh thần không Tôn giáo - Spirituality without Religion.

Khi các thế hệ trí thức trẻ cấp tiến Âu Mỹ từ bỏ tôn giáo truyền thống cha ông, họ đã đi vào một khoảng trống sâu và lớn ở năng lực Tinh thần; khi mà triết học Tây Âu nay đã khô cạn hết niềm hứng khởi siêu hình mà chỉ còn loay hoay với phân tích ngôn ngữ, thì Nhất Hạnh đã mang đến cho khối nhân loại đó - vốn đang khao khát một đời sống Tinh thần - một bát nước Chánh niệm đơn giản và tươi mát nhưng không thiếu chiều sâu về bản thể và nhận thức luận.

Thích Nhất Hạnh không nhân danh Chân lý, không tự cho mình là bậc Thầy để trao truyền kiến thức. Mà khác đi, như là một người đánh khẽ tiếng chuông Tỉnh thức. Thích Nhất Hạnh chỉ là người hướng dẫn cộng đồng nhằm khơi mở một câu chuyện bình dị, bắt đầu một cuộc đối thoại đơn giản, tất cả đều nhằm nhắc nhở nhân loại rằng mọi sự Thật hay Ảo tưởng, Giác ngộ hay Vô minh, tất cả chỉ là hiện thân cho một tầm mức khai sáng nơi trình độ Tự ý thức và bản sắc sinh hiện trong Chánh niệm của từng cá nhân.

Play video, "Triển lãm các tác phẩm của Thiền sư Thích Nhất Hạnh diễn ra tại Bangkok", Thời lượng 2,0902:09

Nếu một ngày nào đó, bạn đi về một làng quê xa xôi ở miền Trung Việt Nam, bạn có thể sẽ thấy một em bé chăn trâu, ngồi bên ngôi mộ vắng giữa cánh đồng trơ trọi chăm chú đọc 'Thả một bè lau' của Thích Nhất Hạnh. Hay bạn bước vào một tiệm sách ở phố xá đông đúc Hà Nội hay Đà Nẵng, Tokyo, hay Madrid, bạn sẽ thấy độc giả đang đứng nhìn từng bìa sách của Thích Nhất Hạnh, thì bạn nên nhớ rằng ở cùng thời điểm ấy, trong một căn hộ nhỏ ở Paris, nơi một ghế đá công viên ở Munich, hay là trong thư viện đại học Stanford, California, một sinh viên tâm lý học nào đó đang nghiên cứu 'The Miracle of Mindfulness' (Phép lạ của Tỉnh thức).

Hoặc có thể là một phụ nữ trung niên, một nhà giáo đã nghỉ hưu ở San Diego, Mexico City đang đọc và thưởng thức về một bản sắc ý nghĩa của Chánh niệm với 'Understanding Our Mind' (Để hiểu về tri thức). Khi đó, bạn sẽ thấy câu chuyện gieo hạt giống Tỉnh thức của Nhất Hạnh đã được lan truyền và phổ cập hóa trên thế giới như thế nào.

Và cũng lúc ấy, bạn cũng sẽ hiểu tại sao khối nhân loại cấp tiến tiền phong Tây phương đang đón nhận Thích Nhất Hạnh với vòng tay lớn. Từ Jack Cornfield, nhà văn nổi tiếng, đến Jim Yong Kim, nguyên chủ tịch Ngân Hàng Thế giới, đến Marc Benioff, nhà sáng lập công ty Salesforce… là những học trò lừng danh của Nhất Hạnh.

Họ không phải là những đệ tử theo truyền thống thầy - trò cũ. Họ đến với Thích Nhất Hạnh trong tinh thần tư duy và đạo học duy lý và tỉnh thức. Như bà Elizabeth Gilbert, một nhà văn Mỹ, đã phát biểu về Thích Nhất Hạnh rằng:

"Nhà sư vĩ đại người Việt Nam, nhà thơ và sứ giả hòa bình, người đàn ông Việt Nam nhỏ nhắn này đã thu hút chúng tôi từng người một vào tĩnh lặng của ông. Hay có lẽ chính xác hơn nếu nói Thầy đã đưa từng người chúng tôi vào trong yên tĩnh chính mình, vào trong an tịnh mà mỗi người chúng tôi vốn đã sở đắc nhưng chưa khám phá hay khẳng định.

"Khả năng Thầy đã phát khởi trạng thái này trong tất cả chúng tôi, chỉ bằng sự hiện diện của Thầy - đây là một năng lực thiêng liêng. Và đấy là lý do ta tìm đến một Sư phụ: Với hy vọng là công đức của Thầy sẽ soi rạng cho ta sự cao quý khuất lấp nơi chính mình."

Đến với từng người, từng cá nhân, từng nhóm nhỏ, hay với những khóa giảng cho cả ngàn người, từ hơn nửa thế kỷ qua Thích Nhất Hạnh đã đi khắp địa cầu, gõ nhẹ từng tiếng chuông, gieo hạt giống Tỉnh thức cho nhân loại.

Sau hơn hai năm đại dịch Covid tàn phá thế giới, gieo bao khổ đau cho nhân loại, thì chiều kích và tầm vóc giá trị tư tưởng Thích Nhất Hạnh càng vang vọng và thấm thiết hơn. Đó là một tầm nhìn tỉnh thức về cuộc đời, về sự sống và cái chết, của sinh mệnh làm người qua từng hơi thở Chánh niệm. Hôm nay Thầy đã ra đi, tôi bỗng nhớ lại câu thơ của Người: "Cho tôi thấy được nỗi đau và niềm vui là một."

Play video, "Để thở có chính niệm", Thời lượng 2,0502:05

*Bài đã đăng lần đầu năm 2019, thể hiện quan điểm riêng của luật sư, tiến sĩ triết học Nguyễn Hữu Liêm từ San Jose, California. Tác giả gửi bản có bổ sung cho BBC sau khi nghe tin thiền sư Thích Nhất Hạnh viên tịch hôm 22/01/2022 ở Huế. Trong số các sách của TS Nguyễn Hữu Liêm đã có cuốn 'Thời tính, Hữu thể và Ý chí: Một luận đề siêu hình học" được xuất bản ở Việt Nam năm 2018.

Xem thêm:

Thiền sư Thích Nhất Hạnh về Huế

Phật giáo Làng Mai và cơ hội trở lại

Thiền sư Thích Nhất Hạnh viên tịch tại Huế, thọ 95 tuổi

Hòa thượng Thích Trí Quang - "người dấn thân cho đạo pháp"

Chủ đề liên quan

• Việt Nam
• Xã hội Việt Nam
• Tôn giáo

Tin liên quan

• 

  Đóng góp lớn của Thiền sư Thích Nhất Hạnh

  22 tháng 1 năm 2022
• 

  Thiền sư Thích Nhất Hạnh trở lại Việt Nam

  30 tháng 8 năm 2017
• 

  Phật giáo Làng Mai: 'Dạy thiếu niên chính niệm'

  21 tháng 5 năm 2018
• 

  Thiền sư Thích Nhất Hạnh sang Thái Lan tịnh dưỡng

  29 tháng 11 năm 2019

Tin chính

• Thái Lan bắt 94 người Việt Nam trong đường dây đánh bạc xuyên quốc gia

  5 tháng 3 năm 2026

• Cạn kiệt kho vũ khí có thể ảnh hưởng đến cuộc xung đột Iran ra sao?

  5 tháng 3 năm 2026

• Nhiếp ảnh gia Nick Út khởi kiện với cáo buộc phỉ báng liên quan đến bức ảnh Em bé Napalm

  5 tháng 3 năm 2026

BBC giới thiệu

• 

  Gọi mẹ của ông Hồ Chí Minh là 'quốc mẫu': quay lại với tư tưởng thời phong kiến?

  11 tháng 2 năm 2026
• 

  Ông Tô Lâm và thách thức để kinh tế Việt Nam 'hóa rồng'

  6 tháng 2 năm 2026
• 

  Cặp đôi quan hệ trong khách sạn Trung Quốc bị phát sóng cho hàng ngàn người xem

  7 tháng 2 năm 2026
• 

  Họ đến Hàn Quốc với giấc mơ trở thành ngôi sao K-pop - nhưng rồi lại thất vọng

  9 tháng 2 năm 2026
• 

  Máy bay Comac của Trung Quốc so kè với Boeing và Airbus

  5 tháng 2 năm 2026
• 

  Tiết lộ đáng chú ý từ hàng triệu tài liệu Epstein mới được công bố

  2 tháng 2 năm 2026
• 

  Đả hổ diệt ruồi: Những tướng quân đội nào đã bị ông Tập Cận Bình thanh trừng?

  1 tháng 2 năm 2026
• 

  Ghế thủ tướng cho ông Lê Minh Hưng: cơ hội và những ẩn số

  14 tháng 1 năm 2026
• 

  Ông Trump có thể 'chiếm' Greenland bằng cách nào?

  8 tháng 1 năm 2026

Phổ biến

1. 1Cạn kiệt kho vũ khí có thể ảnh hưởng đến cuộc xung đột Iran ra sao?
2. 2Thái Lan bắt 94 người Việt Nam trong đường dây đánh bạc xuyên quốc gia
3. 3Nhiếp ảnh gia Nick Út khởi kiện với cáo buộc phỉ báng liên quan đến bức ảnh Em bé Napalm
4. 4Bị theo dõi và tấn công: Phóng viên đưa tin từ Iran bằng cách nào?
5. 5Mỹ và Israel tấn công: Iran trông đợi gì từ đồng minh Nga và Trung Quốc?
6. 6Hà Nội: Phố đường tàu 'nguy hiểm chết người' vì sao vẫn hút khách?
7. 7Lo ngại cổ phiếu Vingroup chi phối thị trường, khối ngoại tháo chạy khỏi chứng khoán
8. 8Có gì đáng chú ý về kỳ họp 'Lưỡng hội' quan trọng của Trung Quốc?
9. 9Vì sao sân bay Long Thành khiến ông Tô Lâm bức xúc?
10. 10Cặp đôi quan hệ trong khách sạn Trung Quốc bị phát sóng cho hàng ngàn người xem