Thiếu Nguồn Nhân Lực Cho Y Tế Dự Phòng

ND - Những năm qua, nhiều dịch bệnh nguy hiểm như: SARS, H5N1, tiêu chảy cấp nguy hiểm và các bệnh truyền nhiễm khác ở nước ta đều được khống chế và đẩy lùi, được cộng đồng quốc tế đánh giá cao. Có được kết quả này là sự nỗ lực của toàn ngành y tế, trong đó lực lượng làm công tác y tế dự phòng là nòng cốt. Tuy nhiên, theo thống kê của ngành y tế, số cán bộ làm công tác y tế dự phòng chưa đáp ứng đủ nhu cầu...

Với một địa bàn rộng lớn như Hoàng Su Phì (Hà Giang), chưa nói đến các yếu tố cơ sở vật chất, trang thiết bị (rất thiếu) thì với số lượng 24 cán bộ như hiện nay, trung tâm y tế dự phòng huyện khó có thể thực hiện tốt được các công việc được giao. Ðáng chú ý, trong số đó chỉ có ba cán bộ có trình độ bác sĩ, số còn lại là y sĩ, nữ hộ sinh trung cấp, sơ cấp.

Bác sĩ Vương Văn Lăn, Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng Hoàng Su Phì đánh giá: điều kiện hiện nay là hết sức khó khăn, đội ngũ cán bộ chỉ có từng đấy người nhưng phải thực hiện việc kiểm soát dịch bệnh; vệ sinh an toàn thực phẩm, xét nghiệm... và giám sát, hỗ trợ hoạt động tại các trạm y tế xã thực hiện các chương trình mục tiêu y tế quốc gia. Với những công việc đang đảm nhiệm thì trung tâm cần từ tám đến mười bác sĩ, nhưng nguồn thì chẳng biết lấy ở đâu ra.

Theo Bộ Y tế, hiện nay hoạt động về y tế dự phòng chiếm 60% hoạt động về y tế nói chung. Mạng lưới y tế dự phòng của nước ta ngoài các cục, viện ở tuyến trung ương còn có hơn 60 trung tâm y tế dự phòng tuyến tỉnh, 679 trung tâm y tế dự phòng tuyến huyện.

Bên cạnh đó, có 23 trung tâm phòng, chống bệnh xã hội, 40 trung tâm phòng, chống HIV/AIDS, 10 trung tâm sức khỏe lao động và môi trường, 10 trung tâm kiểm dịch y tế quốc tế, 27 trung tâm phòng, chống sốt rét. Thế nhưng nguồn nhân lực y tế dự phòng từ trung ương đến địa phương thiếu về số lượng, chất lượng chưa cao.

Theo thống kê, tại tuyến trung ương, đội ngũ cán bộ có 2.222 người mới đáp ứng được 77% nhu cầu; tuyến tỉnh có 6.763 người mới đáp ứng 54% nhu cầu; tuyến huyện hiện có 19.285 người, đáp ứng được 41,6% nhu cầu. Ðáng chú ý, số liệu thống kê của Bộ Y tế cho thấy, khoảng gần 75% cán bộ y tế dự phòng đang làm việc tại các cơ sở không phải là cán bộ được đào tạo theo chuyên ngành mà là bác sĩ đa khoa chuyển sang. Nhu cầu đến năm 2010, tuyến trung ương cần bổ sung thêm 662 người, tuyến tỉnh cần bổ sung 5.756 người và tuyến huyện cần bổ sung 27.044 người.

Tuy nhiên, việc đào tạo cán bộ y tế dự phòng hiện đang gặp một số khó khăn do một số trường mới tham gia đào tạo chưa có nhiều kinh nghiệm, đội ngũ cán bộ giảng dạy còn thiếu về số lượng và hạn chế về chất lượng. Cơ sở vật chất, phòng thực hành, trang thiết bị còn yếu, lạc hậu, chưa đáp ứng nhu cầu đào tạo... Bên cạnh đó, do cơ chế thị trường nên chỉ số hấp dẫn của ngành y tế dự phòng chưa cao, do đó mặc dù nhu cầu nhân lực rất cần nhưng phần lớn sinh viên lại có nguyện vọng học các chuyên khoa lâm sàng...

Có lẽ vì thế mà liên tiếp trong ba năm nay, chưa năm nào, mã ngành bác sĩ y học dự phòng của Khoa Y tế Công cộng, Trường đại học Y Hà Nội tuyển đủ sinh viên dù chỉ tiêu chỉ có 50 thí sinh. GS, TS Trương Việt Dũng, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Ðào tạo Bộ Y tế, cho rằng, để đạt được mục tiêu nêu trên cần mở rộng loại hình đào tạo bác sĩ y tế dự phòng, đặc biệt nên đào tạo định hướng chuyên khoa y tế dự phòng cho các bác sĩ đang công tác tại tuyến cơ sở.

Nhiều ý kiến đề xuất: để tạo nên sức hút với người học, trước mỗi mùa tuyển sinh, các cơ sở đào tạo nhân lực y tế cần đẩy mạnh công tác truyền thông - tư vấn mùa thi để các bạn thí sinh biết được vai trò, tầm quan trọng và sự phát triển của y học dự phòng trong công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân. Ðồng thời cũng nên xem xét việc hạ điểm chuẩn để tạo điều kiện tuyển đủ sinh viên theo chỉ tiêu để tránh lãng phí trong đào tạo.

ÐỂ thực hiện có hiệu quả nội dung của Chiến lược quốc gia y tế dự phòng đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020 và Quy hoạch phát triển tổng thể hệ thống y tế Việt Nam đến năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2020, Bộ Y tế nhận thấy sự đầu tư và đáp ứng được nhu cầu nhân lực cho công tác y tế dự phòng là nhiệm vụ quan trọng, cấp thiết trong thời điểm hiện nay. Công tác đào tạo được thực hiện đồng thời theo các bậc sau đại học, đại học, trung cấp, kỹ thuật viên...

Ðào tạo bác sĩ dài hạn y tế dự phòng đi đôi với đào tạo định hướng, đào tạo chuyên khoa sơ bộ các bác sĩ đa khoa làm việc tại các cơ sở y tế dự phòng. Việc đào tạo cần được mở rộng tại tất cả các trường đại học cũng như các trường cao đẳng và trung cấp y tế có đủ năng lực đào tạo. Bộ Y tế đang nghiên cứu xây dựng cơ chế và hình thức đào tạo để đáp ứng nhu cầu cán bộ chuyên sâu ở nước ngoài nhằm đáp ứng nhu cầu cán bộ cho y tế dự phòng. Kinh nghiệm của nhiều nước trên thế giới cũng cho thấy, một xã hội phát triển đòi hỏi có đội ngũ cán bộ mạnh về chuyên môn y học dự phòng phục vụ nhu cầu phòng bệnh và nâng cao sức khỏe của nhân dân. Do đó, đào tạo nhân lực y tế dự phòng là hướng phát triển bền vững, đáp ứng nhu cầu trước mắt và lâu dài.

MINH HOÀNG