Trồng Nhãn Lấy... Củi! - Tuổi Trẻ Online

Phóng to

Vườn của ông Năm Phượng cỏ nhiều hơn nhãn.

TT - Sau một thời gian thi nhau trồng, nay người dân lại cùng nhau chặt bỏ cây nhãn để quay sang trồng cao su và điều - những loại cây trước đây đã bị loại bỏ để trồng nhãn...

“Vương quốc nhãn đã qua đời”

Suốt từ Lai Uyên (Bến Cát, Bình Dương ) đến Chơn Thành (Bình Phước), nơi từng được xem là “vương quốc” của nhãn ở miền Đông Nam bộ, đã vắng bóng cây nhãn. Dọc con đường đất đỏ trải dài theo khu Bàu Bàng (Lai Uyên), những vườn nhãn cuối cùng còn sót lại đang được treo biển “sang đất, liên hệ...”, cửa nẻo im ỉm khóa.

Tìm đến những ông chủ trang trại từng được gặp để viết về cây nhãn cách nay năm năm, tiếp chúng tôi không phải là những chủ vườn ngày nào. “Họ phá nhãn, bán vườn bỏ đi rồi...”, ông Hai Gia, một trong những người còn trụ lại, nói. Ông kể vanh vách gần 20 cái tên của những người từng bán vườn tại miền Tây lên đây làm nhãn, sau đó lại bán vườn nhãn để... trả nợ rồi đưa vợ con về quê.

Ông Sáu Lai - một trong những người tiên phong trong phong trào trồng nhãn tại Lai Uyên - khẳng định những ai đeo cây nhãn đều thua lỗ và nhiều khả năng bán cả đất cũng không đủ tiền trả nợ. Vì thế hơn 6 ha nhãn đã được ông Sáu Lai phá gần hết để thay vào cây cao su.

Khi đổ vốn trồng nhãn, đâu ai nghĩ rằng giờ đây có ngày “chết đứng” vì nhãn. Vài năm trước lợi nhuận từ cây nhãn đã cuốn hút mọi người. Bán đất đai và nhà cửa tại Đồng Tháp, ông Năm Phượng đưa gia đình lên miền đông mua 10ha đất trồng nhãn. Hai năm đầu cũng có ăn. Nhưng niềm vui ngắn chẳng tày gang, chưa kịp thu vốn đầu tư thì giá nhãn đã rớt liên tục. Từ mức giá 22.000 đồng/kg, có thời điểm giá nhãn chỉ còn 800-1.200 đồng/kg, không đủ trả tiền công hái nữa chứ nói gì đến lời lãi...

Giờ đây, những vườn nhãn còn sót lại đang được đem cho thuê, có nơi chỉ có 2 triệu đồng/năm. Cây nhãn đang được làm củi hoặc đốt làm than. Một thời oanh liệt của cây nhãn trên đất miền đông đang dần khép lại.

Có một nguyên nhân ít ai nói tới đó là khá đông nhà vườn đã trồng nhãn theo kiểu “thấy người ăn khoai cũng vác mai theo đào”. Khi nhãn có giá đổ xô chặt cao su, điều để trồng nhãn mà ít ai nghĩ rằng đầu ra của cây nhãn cũng khá bấp bênh. Việc chế biến để tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị cao từ nhãn vẫn chưa được thực hiện bài bản bởi những công ty có uy tín mà chủ yếu dựa vào thương lái.

Vì sao cây nhãn “chết”?

Ông Tư Bản (Q.11, TP.HCM) - đã thế chấp nhà cho ngân hàng để vay thêm vốn đi trồng nhãn đến nay vẫn chưa trả hết nợ - nói: “Sự thất bại của cây nhãn không chỉ là chuyện thiếu đầu ra hay giá cả, mà còn do chủ trang trại nhãn không thể biết trước sản phẩm được tiêu thụ như thế nào...”. Vào thời điểm thu hoạch rộ, nhà vườn thường xuyên bị các thương lái làm khó và ép giá.

Còn ông Nguyễn Văn Bé (Bình Phước) thì tâm tư khi cho rằng trái nhãn VN một thời dọc ngang thị trường Trung Quốc, Thái Lan, Campuchia... đã phải chịu thua khi Thái Lan phát triển mạnh cây nhãn. Nhãn VN chẳng những không vào được thị trường này mà còn bị cạnh tranh gay gắt tại thị trường Trung Quốc.

Đầu ra bị thu hẹp, trái nhãn VN còn gặp “hạn” khi mức phí phải đóng mỗi khi xuất khẩu vào Trung Quốc từ 3 triệu đồng/container bị nâng lên 20 triệu đồng/container. “Thương nhân kinh doanh xuất khẩu nhãn quay lại ép giá nông dân khiến

giá nhãn ngày càng rớt thê thảm...”, ông Bé nói. Có người lại cho rằng do ảnh hưởng của đặc tính vùng đất, nhiều sâu bọ và mối tấn công cây nhãn nên năng suất nhãn giảm đi.

Bỏ thì thương, vương thì tội

“Không chăm sóc vườn nhãn nhưng cũng chưa quyết định có nên phá bỏ vườn nhãn hay không. Trước đây chặt cao su trồng nhãn, bây giờ chẳng lẽ lại chặt nhãn để trồng cao su…”, ông Hà Quốc Bảo - chủ 5 ha nhãn (Bình Phước) phân vân. “Bỏ thì thương, vương thì tội” là tâm trạng của không ít người từng gắn bó với cây nhãn.

Ông Tư Bản cho biết khi cây nhãn thất bại, gia đình ông đã phá phần lớn vườn nhãn để lấy đất trồng cao su và cây điều, chỉ còn giữ lại 6ha nhãn. “Cả gia tài, công sức, tâm huyết đổ vào đầu tư cho cây nhãn, bây giờ phải phá bỏ, tiếc lắm. Ráng giữ một ít để còn hi vọng...”, ông Bản tâm sự.

Theo ông Bản, cây nhãn đã qua giai đoạn đầu tư xây dựng cơ bản, hiện chỉ cần một ít vốn chăm sóc là đã có doanh thu kha khá, nhưng phần lớn người trồng nhãn đã “sức cùng lực kiệt”. Ngay những người đã bỏ cây nhãn để trồng điều và cao su, đang chờ đến ngày thu hoạch, cũng đang lo lắng chẳng biết giá những sản phẩm sau này có còn hấp dẫn như khi mới trồng. Thực tế chẳng có gì để đảm bảo vì một lần nữa nhà vườn lại nhìn giá thị trường mà chặt cây cũ để trồng cây mới chứ không dựa trên những dự báo, tính toán có cơ sở khoa học.

Đọc tiếp Về trang Chủ đề