Trương Chi

(Tặng : BNN & LXQ)

------

Lời dẫn : Hồi còn nhỏ (trước 1945) NK tôi theo mẹ đi chợ Dầu (Phù Lưu, Từ Sơn , Bắc Ninh) đã mê mẩn chen vào xem nghe "Hát Xẩm" của 1 bà lão cùng với ông chồng mù lòa kéo "hồ" (nhị) đệm theo rất chi là mùi mẫn, rơi lệ... đó là lối hát "Xẩm chợ" kể chuyện sự tích Trương Chi ...Ông ngoại tôi bảo : Trương Chi- Mỵ Nương là chuyện cổ tích có thật gắn với sông Tiêu Tương ở quê mình (miền quê Quan Họ- Kinh Bắc xưa) ,xưa là vì tên cô gái là Mỵ Nương- cái tên con gái có từ thời Vua Hùng dựng nước Văn Lang ta , Lầu Tây chính là đồi Hồng Vân (đồi Lim) nơi trai gái các Làng ra giêng thường đến hẹn lại lên về đây thi hát Quan Họ (hội Lim) để tưởng nhớ mối tình Trương Chi- Mỵ Nương và để "kết bạn tình" (trai gái Quan Họ chỉ được yêu nhau chứ (kiêng) không được lấy nhau (có lẽ là vì : kết hôn là mồ chôn luyến ái , tình chỉ đẹp khi còn dang dở ?)...

Vừa qua bạn La Thụy (La Gi- Bình Thuận) có gửi cho NK nguyên tác lời hát xẩm Trương Chi, so với lời hát của NSND Hà Thị Cầu thì còn thấy khá nguyên vẹn, có khác chăng là mấy chữ luyến láy (đệm thêm đưa lời) mà thôi, NK xin chép lại để mọi người cùng thưởng thức áng thơ cổ quý giá này :

"Nghĩ xa xôi lại nghĩ gần

Làm thân con Nhện mấy lần vương tơ."..

*

Ngày xưa có anh Trương Chi

Người thì thậm (thật) xấu, hát thì thậm (thật) hay

Cô Mỵ Nương người ở Lầu Tây

Con quan Thừa Tướng ngày rày cấm cung

Anh Trương Chi ở dưới dòng sông

Chở đò ngang dọc suốt đêm đông anh dãi dầu

Đêm thanh chàng hát một câu

Gió đưa thoang thoảng đến Lầu cô Mỵ Nương

Cô Mỵ Nương nghe tiếng hát thì thương

Mà trông thấy mặt anh chường (chàng) lại chê

Anh Trương Chi bèn trở ra về

Cắm sào cho chặt anh mới hát thề một câu:

"Kiếp này đã lỡ duyên nhau

Xin nguyền kiếp khác duyên sau lại thành !"

Cô Mỵ Nương tư lự thất tình

Kém nhan sắc trước, sút võ hình hơn xưa

Kém trang điểm,kém bữa ăn trưa

Kém ăn, kém ngủ cô thẫn thờ chẳng yên

Thất tình bệnh phát liên miên

Ông bà Thừa Tướng lo đêm lo ngày

Truyền mời đến một ông Thầy

Ông Thầy bắt mạch đoán ngay sự tình

Bệnh này duyên nợ ba sinh

Tương tư ắt có cầu tình với ai

Bệnh này nếu muốn khỏi ngay

Truyền người xuống bến gọi ngay anh Lái đò

Nhờ cháng sắc thuốc hộ cho

Chàng mà sắc thuốc tựa hồ thuốc tiên...

Anh Trương Chi ở dưới đò lên

Quạt lò sắc thuốc anh ở bên cạnh lầu

Ngồi buồn anh hát một câu

Cô Mỵ Nương giải cơn sầu như không

Mười phần đổ bệnh xuống sông

Lấy vàng ba lạng mà thưởng công cho ông Thầy...

Anh Trương Chi trở xuống đò ngay

Cắm sào cho chặt anh nhảy rày xuống sông

Xác thời trôi ở giữa dòng

Hồn thời mới nhập vào trong cây Bạch Đàn

Đến khi Thừa Tướng thăng quan

Mua được cây gỗ Bạch Đàn quý thay

Gỗ thời để đã lâu ngày

Truyền gọi thợ khéo "tiện" ngay bộ Chén Chè

Xong rồi quạt nước màn the

Cha con mang bộ Chén Chè uống chơi

Không cầm đến chén thì thôi

Hễ cầm đến chén lại thấy người hò khoan

Cô Mỵ Nương đau đớn can tràng

Hạt Châu rơi xuống vỡ tan thuyền tình !

*

VĨ THANH : Nhà thơ Nguyễn Khôi (Khôi Đình Bảng) nhân một lần về quê đi hội Lim, cảm hứng đã hạ bút viết bài thơ :

XUÂN TIÊU TƯƠNG

"Tháng giêng hai gọi người Quan Họ"

--------

Xuân hẹn dòng Tiêu Tương

Xanh xanh màu xanh Quan Họ

Mùi nhớ

Trắng toát yếm Trúc Bâu

Theo bàn tay của mây

Lần xuống vạt đồi Lim

Bầm tím nụ hoa Bí Đỏ

Trăng non

Hai mảnh khép hờ

Cầm Dạ Hương

Cầm lòng xuân

Nao nức

Ai người vạt áo đề thơ

Chân đồi

Mặt rằm nghiêng ngả

Khép hờ Ngực núi

Mở bờ Lau

Mắt môi

Thả một dòng Quan Họ

Ngón chân son nhịp đập qua cầu

Ai đó

Trốn tình yêu chồng vợ

Trẫm mình Tiêu Tương

Lật đổ thuyền tình

Ngực trăng đau bầm tím nguyên trinh

Nguyên tiêu

Hứng

Đêm chôn đầy tiếng sáo.

*

Bài thơ chắng biết bằng cách nào đã bay sang tới trời Âu ...đã được Nhạc sĩ tài danh

Hoàng Thị Kiều Anh đang làm việc tại Nhạc viện Bratislava- Cộng Hòa Slavakia (Chị có học hàm Thạc sĩ, là con gái cưng của NSƯT Hoàng Hải và Ca sĩ Uyên Phi, quê Thanh Hóa) đã phổ nhạc bài thơ Xuân Tiêu Tương của NK, ngày 24-10-2013 , HTKA đã email cho NK : "Thưa Nhà thơ Nguyễn Khôi,

DVD chương trình biểu diễn PALFYHOPALAC em đã có...trong đó có tác phẩm Xuân Tiêu Tương trích thơ NK do Solist nhà hát Opera KATARINA KRCMAROVA thể hiện khúc Phượng Cầu Hoàng đã hoàn thành; Em muồn trân trọng gửi tặng Nhà thơ DVD

bằng đường Bưu điện"...

Thật là thú vị : câu chuyện cổ tích Trương Chi - sông Tiêu Tương (Bắc Ninh) xưa nay đã là đề tài gây cảm hứng sáng tác cho nhiều Thi, Nhạc sĩ ...cảm động lắm thay- xin cảm ơn Người , NK xin chép lại để mọi người xem cùng chia sẻ...

Góc thành nam Hà Nội 10-11-2013