Tụ điện Là Gì? Công Dụng, Phân Loại Và Cách đo Tụ điện

Tụ điện (C)

Tụ điện là một linh kiện rộng rãi trong các mạch điện tử. Tụ điện có 2 chân có thể ở dạng phân cực hoặc không phân cực, đối với tụ với phân cực cần cấp đúng điện áp để tụ có thể hoạt động (cực dương có hiệu điện thế cao hơn cực âm)

Về căn bản tụ là 1 linh kiện điện tử dùng chứa đựng điện tích. Nó bao gồm hai bản dẫn điện ngăn cách bởi một lớp cách điện (điện môi). Khi 2 bản được tích điện trái dấu, tụ sẽ tạo ra một điện trường. Khi đó, giữa hai đầu tụ sẽ tồn tại một điện áp. Điện áp giữa 2 đầu tụ được tính bằng

hai đầu tụ (V)

q: là điện tích mà tụ tích được (điện tích của bản dương – đo bằng Coulomb)

C: điện dung của tụ (biểu thị độ cất điện – đo bằng Farad)

Các loại tụ điện thông dụng

• Tụ điện gốm (tụ đất): loại tụ này được bao bọc bằng 1 lớp vỏ ceramic, vỏ ngoài của tụ thường được bọc keo hoặc nhuộm màu. Các loại gốm thường được sử dụng để sản xuất loại tụ này là COG, X7R, Z5U v.v…
• Tụ gốm đa lớp: là loại tụ gốm có nhiều lớp bản cực cách điện bằng gốm. Tụ này đáp ứng cao tần và điện áp cao hơn loại tụ gốm “thường” khoảng 4–>5 lần
• Tụ giấy:  Là tụ điện có bản cực là các lá nhôm hoặc thiếc cách nhau bằng lớp giấy tầm dầu cách điện làm dung môi
• Tụ mica màng mỏng: cấu tạo với các lớp điện môi là mica nhân tạo hay nhựa có cầu tạo màng mỏng (thin film) như Mylar, Polycarbonate, Polyester, Polystyrene (ổn định nhiệt 150 ppm / C)
• Tụ bạc – mica: là mẫu tụ điện mica với bàn cực bằng bạc, khá nặng. Điện dung từ vài pF tới vài nF, độ ồn nhiệt thấp. Mẫu tụ này thường được sử dụng cho những mạch cao tần
• Tụ hóa học: Là tụ giấy với dung môi hóa học đặc hiệu –> tạo điện dung cao và rất cao cho tụ điện. Nếu bên phần vỏ bên ngoài của tụ hóa học được bọc nhựa thì gọi là tụ nhôm
• Tụ siêu hóa (Super Chimical Capacitance): dùng dung môi đất hiếm, tụ này năng hơn tụ nhôm hóa học và có trị số cực lớn, có thể đến hàng Farad. Tụ có thể dùng như một nguồn pin cao cấp cho vi xử lý hay các mạch đồng hồ (Clock) cần cấp điện liên tục
• Tụ hóa sinh hay còn gọi là siêu tụ điện thay thế cho pin trong việc lưu trữ điện năng trong các thiết bị điện tử di động, dùng Iginate trong tảo biến nâu làm nền cho dung môi –> lượng điện tích trữ siêu lớn và giả chỉ 15% sau mỗi chu kỳ 10.000 lần sạc
• Tụ tantalium: tụ này có bản cực nhôm và dùng gel tantal làm dung môi, có trị số rất lớn với có thể tích nhỏ

Công dụng của tụ điện

Về cơ bản tụ điện là một linh kiện quan trọng và gần như không thể thiếu đối với hầu hết các mạch điện. Có thể điểm qua một số công dụng chính quan trọng của tụ điện như: –   Lọc nguồn: Tụ điện giúp cho các bộ nguồn một chiều (DC) có ngõ ra ổn định, bằng phẳng hơn, không gợn sóng –   Lọc nhiễu cao tần: do đặc tính thay đổi trở kháng theo tần số, nên ở cao tần tụ điện gần như nối tắt vì vậy nó thường được dùng trong các phần lọc nhiễu cao tần –   Nối tầng khuếch đại: Củng do các đặc tính phụ thuộc vào tần số nên tụ điện Block DC (không cho DC vượt qua) mà chỉ cho AC nên nó thường dùng để cách ly DC trong các tần khuếch đại –   Lọc tần số: kết hợp với các linh kiện thụ động khác: R hoặc L, chúng tạo ra các mạch cắt tần số theo yêu cầu

Ký hiệu của tụ điện trên mạch điện

Cách đọc trị số của tụ điện

• Với tụ hóa:Cách đọc giá trị tụ hóa rất đơn giản. Giá trị điện của tụ hóa được ghi trực tiếp trên thân tụ
• Ví dụ

• Với tụ gốm và tụ giấy: Hai loại tụ này thường được đọc trị số bằng ký hiệu
• Cách đọc: Lấy hai chữ số đầu nhân với 10^x. Với x là số thứ 3 trong dãy kí tự
• Ví dụ: Tụ gốm có ghi giá trị 103 có giá trị là: 10 x 10 3 = 10000 pF = 10 nF = 0.01 µF

Bên cạnh đó, trên các loại tụ điện thường có giá trị điện áp đi kèm theo giá trị điện dung của tụ. Giá trị này là giá trị điện áp cực đại mà tụ có thể chịu được, nếu giá trị điện áp của mạch vượt quá giá trị này có tụ có thể khiến tụ bị nổ. Do đó, để đảm bảo an toàn nên chọn tụ có giá trị điện áp cao hơn 1.5 lần so với giá trị điện áp của mạch để tránh nổ tụ gây hư hỏng mạch

Cách kiểm tra tụ điện bằng đồng hồ vạn năng

Đo, kiểm tra tụ hóa: Một lỗi hỏng thường gặp đối với tụ hóa là bị khô lớp hóa chất bên trong lớp điện môi làm điện dung của tụ bị giảm, chứ không bị chập hoặc dò như tụ giấy hoặc gốm. Để kiểm tra tụ hóa ta thường so sánh độ phóng nạp của tụ với một tụ khác tương đương còn tốt không

Các bước kiểm tra tụ hóa hoạt động tốt hay không bằng đồng hồ vạn năng

• Để đồng hồ ở thang đo trong khoảng x1Ω đến x100Ω (điện dung càng lớn thì để thang đo càng thấp
• Đo đồng vào hai tụ (tụ cần kiểm tra và tụ mới hoàn toàn) để so sánh độ phóng nạp của hai tụ, đo nhiều lần và đảo chiều que đo để có được kết quả khách quan nhất
• Nếu hai tụ phóng nạp như nhau chứng tỏ tụ cần kiểm tra còn hoạt động tốt
• Tụ nào phóng nạp kém hơn chứng tỏ tụ đã bị khô
• Trong trường hợp kim lên mà không trở về là tụ đã bị dò

Đo kiểm tra tụ gốm và giấy: có hai trường hợp lỗi thường xảy ra với các loại tụ gốm và giấy là bị dò hoặc chập các kiểm tra củng ra củng rất đơn giản

Các bước kiểm tra tụ gốm và giấy bằng đồng hồ vạn năng

• Chỉnh đồng hồ vạn năng ở thang đo x1KΩ hoặc x10KΩ
• Trường hợp 1: Kim phóng lên 1 chút rồi trở về vị trí cũ -> tụ tốt
• Trường hợp 2: Kim di chuyển về vị trí lưng chừng thang đo và dừng lại không trở về vị trí ban đầu -> tụ bị dò
• Trường hợp 3: Kim di chuyển lên = 0Ω và không trở lại vị trí ban đầu
• Lưu ý: Cần đảo chiều que đo nhiều lần để phép đo đạt độ chính xác tốt nhất, đối với các tụ quá nhỏ <1nF thì kim sẽ không phóng nạp

Để mua được các dòng đồng hồ vạn năng, củng như các thiết bị đo lường điện tử với giá tốt nhất bạn có thể tham khảo thêm tại Webiste Lidinco

CÔNG TY TNHH ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN CUỘC SỐNG 028 3977 8269 / 028 3601 6797  Email: sales@ lidinco.com   Website: Lidinco 14 Thiên Phước, Phường 9, Quận Tân Bình, Tp.HCM, Việt Nam

Chia sẻ:

• X
• Facebook

Thích Đang tải...

Có liên quan