Từ điển Tiếng Việt "vì Kèo" - Là Gì?

bộ phận kết cấu trong bộ khung nhà truyền thống Việt Nam, có dạng hình tam giác cân để đỡ hai mái dốc về hai phía. VK cùng với các cột trong cùng mặt phẳng tạo thành bộ phận chính của khung nhà; hai VK liên tiếp được kết nối bởi các thanh vuông góc với mặt phẳng vì tạo thành gian của nhà. Nhiều gian tạo nên không gian nhà. Trong hình tam giác của VK thì cạnh đáy là xà ngang (quá giang), cạnh nghiêng là thanh kèo (hoặc kẻ). Các hoành (xà gồ) đặt vuông góc trên thanh kèo là kết cấu chính đỡ mái dốc (qua lớp đệm gồm có rui và mè hoặc cầu phong và litô).

Trong kiến trúc truyền thống, một số loại vì đặc trưng hay gặp là: 1) Vì giá chiêng, có hình giống như cái giá để treo chiêng, gồm hai trụ chống và thanh bắc ngang trên hai trụ. Trụ có thể được chuyển hoá thành đấu hay cột trốn, giữa giá chiêng có thể có tấm ván trang trí hình lá đề hoặc hình quầng lửa (có nhiều biến thể làm hình ảnh bộ vì rất đa dạng). 2) Vì chồng rường được tạo bởi các dầm gỗ có độ dài thu dần chồng lên nhau tạo thành hình tam giác, các dầm đặt trực tiếp lên nhau hoặc có những đấu gỗ đệm. Thường thấy có ở kiến trúc có niên đại muộn, khi triển khai ở Miền Trung đã có những cải biên và sáng tạo mới như biến thể "chồng rường - giả thủ" ở Huế hoặc biến thể "trính chồng - con đội" ở Hội An. 3) Vì VK được tạo hình tam giác bởi thanh ngang (quá giang) và hai thanh nghiêng (hai cạnh của tam giác cân) được gọi là kẻ. Kẻ chạy dài hết dốc mái gọi là kẻ suốt hoặc được nối tiếp nhiều đoạn gọi là kẻ truyền. Kẻ có thể thẳng hoặc cong. 4) Vì nách: Để đỡ được bộ mái rộng, bộ vì phải bao gồm phần tam giác cân nằm trên các cột cái (vì nóc) và các tam giác vuông nằm giữa cột cái và cột quân (vì nách hay cốn). Vì nách cũng có thể được cấu tạo theo các dạng: chồng rường (cốn), kẻ ngồi (kẻ hình cung, một đầu ăn vào cột cái, một đầu tì lên xà nách) hoặc giá chiêng biến thể. Xt. Dàn.