“VIỄN VÔNG” Hay “VIỂN VÔNG” - Tuấn Công Thư Phòng

Có thể bạn quan tâm

Home
Giới thiệu
Phê bình
Nghiên cứu
Tạp văn
Hỏi đáp
Đánh bắt Ẩm thực
Ngôn ngữ
Thường thức

23 thg 5, 2014

“VIỄN VÔNG” hay “VIỂN VÔNG” ?

Sự biến đổi của chữ "Vọng"

Hoàng Tuấn Công -Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê) viết: “Viển vông: tính từ, không thiết thực, hết sức xa rời thực tế. mơ ước viển vông; toàn nói những chuyện viển vông. đồng nghĩa: hão huyền”. -Từ điển chính tả (dành cho học sinh)-NXB Từ điển bách khoa-Trung tâm từ điển học: “Viển: viển vông: diễn giả nói những điều viển vông”. -Từ điển chính tả tiếng Việt-Nguyễn Trọng Báu-NXB Giáo dục-2013: “Viển: viển vông (Xa rời thực tế, chẳng thiết thực gì cả: suy nghĩ viển vông) -Từ điển từ láy tiếng Việt-Viện Khoa học xã hội Việt Nam-Viện ngôn ngữ học-NXB Khoa học xã hội: “Viển vông tính từ. Không thiết thực và rất xa thực tế. Chuyện viển vông. Mơ ước viển vông”. -Từ điển Việt Hán-GS Đinh Gia Khánh hiệu đính-NXB Giáo dục-2003: “Viển vông: 虚幻的(hư ảo đích). Như thế, rất nhiều sách từ điển tiếng Việt viết là “viển vông” (viển dấu hỏi) chứ không phải “viễn vông” (viễn dấu ngã).Thực ra, từ “viển vông” là biến âm của “viễn vọng” nghĩa là trông xa: -Chữ “vọng” 望 nghĩa gốc là nhìn ra nơi xa. Giáp cốt văn: chữ “vọng” giống như một người đang đứng, mắt mở to nhìn ra xa. Kim văn: thêm hình mặt trăng, thể hiện rõ một người đang “viễn vọng”- nhìn xa. -Ngoài nghĩa đen là nhìn xa, trong Hán văn, từ “viễn vọng” có nghĩa bóng là “ảo tưởng”, trông chờ vào cái gì đó quá xa vời, không thực tế. Từ điển Việt-Hán (sách đã dẫn) cho ta biết: “Viễn vọng: nghĩa 1. 遠望 viễn vọng - nhìn xa; kính viễn vọng 遠望鏡 (viễn vọng kính) Nghĩa 2. 幻想 -ảo tưởng”. -Từ “ảo tưởng” được Từ điển tiếng Việt giải thích: “có ý nghĩ viển vông, mơ hồ, thoát li hiện thực: ảo tưởng về một thế giới hoàn mĩ”. -Việt Nam tự điển (Hội khai trí tiến đức-1932): +Viển-vông: Vu vơ, không có bằng cứ gì cả. Câu chuyện viển vông. +“Viễn-vọng: trông xa. Đứng trên lầu viễn-vọng. Nghĩa bóng: mong mỏi chuyện xa xôi: Hay viễn-vọng những chuyện viển-vông”. Như thế, ta có mối liện hệ: Viễn vọng = Ảo tưởng = viển vông. Đặc biệt, Việt Nam tự điển-cuốn sách xuất bản đầu thế kỷ XX cho ta biết thêm: thời bấy giờ đã có sự biến âm “viễn vọng” thành “viển vông”. Tuy nhiên, người ta chưa quên hẳn từ “viễn vọng” nên còn được Việt Nam tự điển ghi nhận: “Viễn vọng: Nghĩa bóng: mong mỏi chuyện xa xôi”. Đáng chú ý, cái ví dụ có vẻ “trái khoáy” “Hay viễn-vọng những chuyện viển-vông” của Việt Nam tự điển cho ta thấy “viển vông” bắt đầu Việt hóa: viễn biến âm thành viển; vọng biến âm thành vông, dần dần thay thế hoàn toàn cho từ Hán Việt “viễn vọng” (Đây là hiện tượng dùng một từ Hán Việt cũ để giải thích cho một từ Việt hóa hoặc từ thuần Việt mới, theo kiểu như “ngày sinh nhật”). Để rồi thay vì nói: “Hay viễn-vọng những chuyện viển-vông” người ta sẽ nói: “Chỉ nói toàn những chuyện viển vông”. Và hơn nửa thế kỷ sau, người ta đã quên hẳn từ “viễn vọng” vớinghĩa bóng “mong mỏi chuyện xa xôi” của nó và mặc nhiên công nhận duy nhất từ “viển vông”. Đến mức Từ điển từ láy tiếng Việt (Viện ngôn ngữ học) xếp “viển vông” vào diện “từ láy tiếng Việt”. Qua đó cho rằng trong từ ghép “viển vông” có một yếu tố không có nghĩa, hoặc cả hai đều không có nghĩa. Vậy, bây giờ ta phải theo cách viết nào? “Viển vông” hay “viễn vông”. Cách giải quyết hợp lý là theo số đông = viển vông. Tuy nhiên, với các nhà biên soạn từ điển, khi giải thích nghĩa từ “viển vông” nên chú thích nguồn gốc của từ và đưa ra lời khuyên dùng thống nhất là “viển vông” thay vì “viễn vông”, tránh băn khoăn, thắc mắc cho mọi người mỗi khi nói và viết. HTC/5/2014

BÌNH LUẬN

NHÃN Hỏi đáp

6 nhận xét:

Unknownlúc 01:41 17 tháng 7, 2021
Rối não quá, các bác nên dùng viển nên đi kèm vông, còn viễn nên kèm vọng, thế thôi cho dễ
Trả lờiXóaTrả lời
1. Nặc danhlúc 00:49 22 tháng 9, 2025
  Hay!
  XóaTrả lời
Unknownlúc 21:14 10 tháng 4, 2022
Nên nói thêm.ước mơ không thành. Quá xa vơi
Trả lờiXóaTrả lời
Nặc danhlúc 01:46 6 tháng 7, 2023
Trời ơi! Đơn giản xí cho con trẻ nó dễ: viển vông và viễn vọng. Vậy thôi, nói nhiều quá!@_@
Trả lờiXóaTrả lời
Nặc danhlúc 17:50 17 tháng 2, 2024
Đành là đơn giản. Cũng phải có người đứng ra giải thích như vầy, ta mới thấy đơn giản chứ. Bài viết rất hay ạ
Trả lờiXóaTrả lời
Nặc danhlúc 07:07 26 tháng 3, 2025
Tui nói, "viễn vông", mới đúng !!!
Trả lờiXóaTrả lời