Ave Maria 2 | A HALF CUP OF HAPPINESS

cho tình tôi nguyên vẹn tợ trăng rằm…cho tôi dâng lời cảm tạ phò nguycơn lâm lụy vừa trải qua dưới thế… …

Bãi biển Ghềnh Ráng, Qui Nhơn.

Trích đoạn, hiệu đính từ một bài viết bình và giải thích bài thơ

AVE MARIA…

Bài thơ Ave Maria viết vào năm nào trong đời Hàn Mặc Tử? Tôi chưa tìm được thông tin nhưng có lẻ sau khi HMT đã lâm bệnh nan y vào sau năm 1935.

Ông Nguyễn Bá Tín – người em ruột của HMT – có nhắc về một tai nạn tắm biển tại vùng biển Sa Kỳ và hình như HMT được cứu sống vì Mẹ Maria thân hiện ra cứu anh. […]Ông Bá Tín ghi:

“Tình cảm Anh rất bén nhạy. Những xúc động mạnh rất ảnh hưởng đến tình thần Anh. Rõ ràng nhất là những thay đổi tính tình sau tai nạn suýt chết ở bờ biển mà tôi đã được chứng kiến.Có thể là một ảo ảnh kỳ lạ in sâu vào tâm trí Anh mà gia đình nghĩ Anh đã được trông thấy Đức Mẹ hiện ra với Anh, khiến Anh xuất thần sợ hãi. Đó là giây phút Anh đã chết đi mà sống lại và mỗi lần nghĩ đến Anh run sợ đến ớn lạnh. Anh đã ghi lại cảm giác đó trong Ave Maria.

…Một thứ run rẩy toàn thân, khi Anh cảm ứng với hiện tượng mà ánh sáng lạ nào đó đã làm mờ hẳn mắt Anh. Và tôi đã trông thấy đôi mắt Anh lạc thần ngơ ngác.

Maria! Linh hồn tôi ớn lạnhRun như run, thần tử thấy long nhanRun như run hơi thở chạm tơ vàng.”

Lẻ ra ông phải ghi thêm những câu kế tiếp:

Nhưng lòng vẫn thấm nhuần ơn trìu mếnLạy Bà là Đấng tinh tuyền thánh vẹnGiàu nhân đức, giàu muôn hộc từ biCho tôi dâng lời cảm tạ phò nguyCơn lâm lụy vừa trải qua dưới thế. Tôi cảm động rưng rưng hai hàng lệ Giòng thao thao bất tuyệt của Nguồn thơBút tôi reo như châu ngọc đền vuaTrí tôi hớp bao nhiêu là khí vị…Và trong miệng ngậm câu ca huyền bíVà trong tay nắm chặt nạm hào quang

[…]

Phần sau, người em Nguyễn Bá Tín đã lý giải cho chúng ta những từ, những tình cảm của thi sĩ với Mẹ Maria chẳng hạn hai từ "Phượng Trì" trong tác phẩm “Hàn Mặc Tủ, Anh Tôi.”

“Hôm ấy, hai anh em chúng tôi đi xem một cuốn phim Tàu “Hỏa Thiêu Hồng Liên Tự”. Nội dung là một câu chuyện kiếm hiệp được dựng lên trong bối cảnh mà vua Càn Long lợi dụng các môn phái võ hiệp để đánh phá ngôi chùa Hồng Liên, một cứ điểm quan trọng nhằm chống lại triều đình Mãn Thanh thời bấy giờ.

Xong trận chiến, Cam Phượng Trì người anh hùng lỗi lạc, phái Nga Mi, lên đỉnh núi cao, nhìn xuống chiêm ngưỡng chiến công đã đạt. Anh rùng mình khi thấy bao nhiêu bạn bè anh bị tàn sát. Buồn rầu quay gót phi thân lên ngọn núi lấy đà dùng thuật phi hành bay mãi lên cao cho đến khi mất dạng.

Một nữ hiệp là Diệp Tiểu Thanh, vốn yêu mến anh chạy theo tìm. Tiếng nàng gọi: Phượng Trì, Phượng Trì… vang dội khắp nơi mà con phượng hoàng vĩ đại đó đar không bao giờ quay lại.

Hai tiếng Phượng Trì ám ảnh anh Trí một cách kỳ lạ say đắm, đến nỗi đêm sau Anh đi một mình xem chiếu lại. Anh xuýt xoa khen ngợi liền mấy hôm. Anh nói “Phượng Trì, cái tên thật là tuyệt, nghe như bay lên! Bay lên cao! Hay quá”.

Hai tiếng đó đã tạo cho Anh một ý niệm bay về trời mà trong bài thơ Ave Maria ở đoạn cuối, Anh lập lại bốn lần, một cách gắn bó ước ao tha thiết.

Phượng Trì! Phượng Trì!Phượng Trì! Phượng Trì!Thơ tôi bay suốt một đời chưa thấu. Hồn tôi đến bao giờ mới đậu. Trên triều thiên ngời chói vạn hào quang.

Đoạn cuối bài thơ này, anh Trí đã phỏng theo bài hát rất quen thuộc hồi đó trong nhà thờ. Bài Au Ciel! Au Ciel (Cantiques de la Jeunesse) mà cũng là bài hát trong gia đình, cha tôi đã dạy các con hát với cây đàn harmonium nhỏ.

Au Ciel, Au Ciel

Coupet:

J’irai la voir un jourAu ciel dans ma patrieOui j’irai voir Marie Ma joie et mon amourRefrain:Au ciel, Au ciel, Au cielJ’irai la voir un jourAu ciel, Au ciel, Au cielJ’irai la voir un jour(Đại ý: trên trời nơi quê hương tôi, tôi có ngày gặp lại mẹ Maria, niềm hoan lạc và yêu mến của tôi).

Anh có vẻ rất thích chí, khi tìm được hai chữ Phượng Trì để thay thế Au ciel, au ciel mà Phượng Trì lại rất gần gũi với biểu tượng Phượng Hoàng của anh, âm điệu lại nhịp nhàng ăn khớp với bản thánh ca nhịp 6/8 đó.

Khẩu khí Phượng Hoàng được ông Trần Thanh Mại – một nhà phê bình văn học nổi tiếng – cho là siêu phàm tiên cốt. Nói về lối dùng chữ của Hàn Mặc Tử, ông Mại viết:“Tài nghệ diễn tả ấy sở dĩ tài tình là vì thi sĩ có một khoa dụng ngữ tuyệt phẩm dồi dào. Nó dung hòa được danh từ xưa và nay, những ngôn pháp Á và Âu, lại ảnh hưởng cả hai nguồn văn hóa Phật giáo và Thiên Chúa giáo."“Anh thỉnh thoảng đưa vào thơ những chữ mà người đọc bất thần bị lúng túng, nếu không đọc trọn bài thơ để nắm vững ý chính của Anh.Cũng như khi Anh viết Ave Maria, Anh cũng mở đầu bằng câu chào mừng:"Như song lộc triều nguyên ơn phước cả,"Đây là một lời chúc tụng đặc biệt Á Đông mà Anh táo bạo dùng để thay thế lời sứ thần Gabriel khi xuống truyền tin cho Thánh nữ:“Kính mừng Bà đầy ơn phước, Thiên Chúa ở cùng Bà”.Anh Trí cho câu song lộc triều nguyên cũng có một ý nghĩa cao trọng như thế mà lại còn có màu sắc Đông phương, gần gũi hơn với dân tộc.… khi viết Ave Maria Anh cũng đã làm một chút cách mạng bằng những ngôn từ đặc biệt mà Anh nói là Kinh kính mừng riêng của Anh dâng cho Đức Mẹ Việt Nam.

Bốn chữ “song lộc triều nguyên” này Hàn Mặc Tử mượn trong khoa Tử vi đẩu số có từ đời Đại Tống bên Tàu, nói về Đại Quý cách của người được Trời ban cho nhiều ân sủng cao trọng không ai bằng:

– Song lộc là Hóa lộc và Lộc tồn đều là Phúc lộc tính– Hóa lộc nói về lợi lộc trần thế và vinh quang.– Lộc tồn là sao Thiên lộc, lộc bởi trời vô tận, có một ý nghĩa thiêng liêng ơn phù trợ và cứu giải. Ngoài ra còn ban ơn thông tuệ và văn chương uyên thâm quán thế.– Triều là hướng về, chầu về– Nguyên là bản mệnh.Hàn Mặc Tử rất thích bộ sao này, vì chính Anh cũng có bộ sao đó trong bản số. Mặc dầu không đắc sách lắm nhưng Anh rất hãnh diện và tin tưởng sẽ được nhiều ơn phù trợ bởi Trời.Vì vậy mà lòng Anh tràn ngập nỗi vui sướng hồ hởi như là đã được Mẹ nhận lời lòng biết ơn và yêu mến của Anh.Cho nên suốt bài thơ, Anh không hề bày tỏ một lời nào bi lụy có thể làm mất đi nét trong sáng huyền diệu mà Anh dâng lên.

Như song lộc triều nguyên ơn phước cảDâng cao dâng, thần nhạc sáng hơn trăngThơm tho bay cho đến cõi thiên đàngHuyền diệu biến thành muôn kinh trọng thể.

Anh tự hào có đầy đủ ơn thánh mà Mẹ đã biết rồi. Trí khôn Anh cũng thừa hưởng thần trí của các vị thánh, cho nên Anh tự xem Anh cũng là Thánh:… Tôi no đầy ơn võ lộ hòa chan…Tấu lạy Bà, Bà rất nhiều phép lạNgọc như ý vô tri còn biết cảHuống chi tôi là Thánh Thể kết tinh……

Nhớ lại một hiện tượng trên bờ biển xa xưa, mà ánh sáng chói lòa đã làm cho Anh Trí ớn lạnh run rẩy đến lạc thần vì mơ hồ có Mẹ đến quá gần:Maria! Linh hồn tôi ớn lạnhRun như run thần tử thấy long nhanRun như run hơi thở chạm tơ vàng Nhưng lòng vẫn thấm nhuần ơn trìu mến

Anh xúc động đến rơi lệ và thì thầm cảm tạ ơn phù trợ Mẹ đã cứu thoát Anh trong tai nạn đó.Lạy Bà là Đấng tinh tuyền thánh vẹnGiàu nhân đức, giàu muôn hộc từ biCho tôi dâng lời cảm tạ phò nguyCơn lâm lụy vừa trải qua dưới thế.

Rồi say sưa cuồng mạn, so sánh bài thơ Anh, kinh Kính Mừng của Anh, đang bay đến cõi Thiên Đàng hiệp với lời chúc tụng của thiên sứ GabrielHỡi sứ thần Thiên Chúa GabrielKhi người xuống truyền tin cho Thánh nữNgười có nghe xôn xao muôn tinh túNgười có nghe náo động cả muôn trờiNgười có nghe thơ mầu nhiệm ra đời…Giòng thao thao bất tuyệt của Nguồn thơBút tôi reo như châu ngọc đền vuaĐể ca tụng bằng hương hoa sáng lángBằng tràng hạt bằng sao mai chiếu sángMột đêm xuân là rất đỗi anh linh.

Vì bài thơ này là tràng hạt mân côi đầy tình yêu mến Mẹ.

Đây rồi, đây rồi, chuỗi ngọc vàng kinhThơ cầu nguyện là thơ quân tử ý…

Cho tình tôi nguyên vẹn tợ trăng rằmThơ trong trắng như một khối băng tâm…

Trong trạng thái xuất thần, bài Ave Maria đưa Anh đi rất xa trong cõi trời mênh mông mơ ước, pha trộn mộng và thực với những hình ảnh quen thuộc của Đức Trinh Nữ, của sứ thần Gabriel. Những kinh kính mừng trong tràng hạt vang dội mãi không đứt trong đầu óc Anh: Ave, Ave, Ave…Ave Maria! Reo như châu ngọc thơm tho như hoa hương, sáng như thất bảo, làm xôn xao tinh tú, náo động muôn trời và vạn vật.

Ave Maria dài bất tận mà “thơ tôi bay suốt một đời chưa thấu…”

Chưa bao giờ, có bài thơ nào mà Anh biểu lộ được hết tiêu phong đạo cốt như trong bài Ave Maria mà Anh nói là bài thơ đắc ý nhất trong cuộc đời Anh.Phải chăng thân xác phàm tục Anh bị hủy hoại tàn phá, như phá đi một thứ rào cản, cho thần trí Anh được khai thông, mà hiện tượng tâm thần bệnh hoạn chỉ là những dây thần kinh bén nhạy giúp Anh rung cảm dễ dàng trước những hình ảnh tuyệt vời trong cõi mộng bao la mà bài Ave Maria đã ghi lại khi Anh lần hạt mân côi.

Những ngôn từ thế tục cũng được Anh nâng cao và thánh hóa như những lời chúc tụng cao trọng vì chính Anh cũng tự nhận là Thánh”

Rất may trong cuốn sách viết sau đó "Hàn Mặc Tử Trong Riêng Tư," Ông Nguyễn Bá Tín viết rõ hơn:“Bài thơ này Hàn lấy ý trong kinh Kính Mừng, một bài kinh mà suốt mấy năm trường, ngày đêm anh đọc không biết bao nhiêu lần, khi lần tràng hạt Mân Côi. Cho nên ý nghĩa bài kinh anh đã thuộc nhập tâm, không có thể định nghĩa trái đi được. Anh nói đây là kinh Kính Mừng của riêng anh.

Ave Maria là lời chào mừng Bà Maria, khi sứ thần Gabriel đến báo tin Bà được Thiên Chúa cho làm mẹ Ngôi Hai Thiên Chúa ra đời. 'Ave" là tiếng Latin nghĩa tiếng Việt là 'Chào Mừng." Hàn Mặc Tử mở đầu bằng câu chúc tụng theo cung cách Á Đông "Như song lộc triều nguyên ơn phước cả."[…]Câu chúc tụng này, Hàn muốn nói Ân phước Trời và Đất đổ xuống cho Bà. Câu mở đầu này rất sát nghĩa: Kính mừng Maria đầy ơn phước.“Không còn nghi ngờ gì nữa. Bài Ave Maria chính là kinh Kính mừng bằng thơ của HMT.Qua những phát hiện ấy và những tâm tình yêu mến nồng nàn của thi sĩ với Mẹ Maria, chúng ta không thể nào chấp nhận nhưng ý nghĩ tuyệt vọng, nguyền rủa cuộc đời, chống lại Thiên Ý như nhiều người thêu dệt theo trí tưởng tượng qua các bài viết, âm nhạc, sân khấu và điện ảnh.

Thi sĩ HMT bao lần đã nói về tràng hạt Mân Côi trong các bài thơ . Tràng chuỗi của chàng không chỉ dừng lại trên đôi tay. Tình yêu Mẹ của chàng không đọng lại trên lời kinh mà bao la như biển trời bát ngát, như vũ trụ bao la.

Hãy cầu nguyện bằng trăm kinh mây gió. Hãy dâng cho một tràng chuỗi trăng sao

[…]“Vì vậy đêm nay, dưới bầu trời bình yên như nguyệt bạch, anh sửa soạn một tâm hồn thật trong trắng như một người ngoan đạo dọn mình sám hối, tỉnh thức và cầu nguyện trắng đêm để dâng lên muôn kinh thơm tho ca ngợi Thiên Chúa”. (Nguyễn Bá Tín)

[…]TÔI CẢM ĐỘNG RƯNG RƯNG HAI HÀNG LỆ.GIÒNG THAO THAO BẤT TUYỆT CỦA NGUỒN THƠ.

Hội An , ngày 12 tháng 11 năm 2010.Viết nhân ngày giỗ lần thứ 70 của Thi sĩ Hàn Mặc Tử.Lm Antôn Nguyễn Trường Thăng.

Share this:

• X
• Facebook

Like Loading...

Related