Hình ảnh Cây Bần Trong Ca Dao - Báo Cần Thơ Online

Có thể bạn quan tâm

TIẾNG VIỆT

CANTHO NEWS
CẦN THƠ KHMER NGỮ

Thời sự
Chính trị
Kinh tế
Xã hội
An ninh-Pháp luật
Thế giới
Giáo dục
Y tế
Khoa học & Công nghệ
Chuyển đổi số
Văn hóa - Giải trí
Thể thao
Du lịch
Media
Quảng cáo - Đặt báo
Đọc báo giấy Online

Tiếng Việt | English | ភាសាខ្មែរ

Thời sự
- Cần Thơ
- ĐBSCL
- Trong nước
- Kỳ kiểm tra, sát hạch tiếp nhận vào làm công chức thuộc UBND cấp xã dự kiến diễn ra vào đầu tháng 3-2026
- Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế thăm, chúc Tết các đơn vị y tế Cần Thơ
- Bí thư Thành ủy thăm, chúc Tết các Mẹ Việt Nam anh hùng, thương binh và gia đình cán bộ lão thành cách mạng
- Lãnh đạo Thành ủy thăm chúc Tết gia đình nguyên lãnh đạo thành phố và các bệnh viện
Chính trị
- Xây dựng Đảng & Hệ thống chính trị
- Làm theo gương Bác
- Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
- Diễn đàn & Nhịp cầu dân cử
- Lập danh sách sơ bộ 28 người ứng cử đại biểu Quốc hội và 153 người ứng cử đại biểu HĐND thành phố
- Vững bước dưới cờ Đảng
- Quy định mức hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở
- Chuẩn bị chu đáo cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp
Kinh tế
- Thị trường
- Đầu tư - Tài chính
- Nông nghiệp - Nông thôn
- Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính: Hội chợ Mùa Xuân lần thứ nhất năm 2026 là “bước chạy đà”, “xung lực” mới và “đòn bẩy” chiến lược khởi tạo sự phát triển bứt phá ngay từ đầu năm
- Trao cúp “Gạo ngon nhất thế giới năm 2025” cho gạo Ông Cua ST25 của Việt Nam
- Trợ lực để doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận tín dụng hiệu quả
- Thị trường xe máy “tăng tốc” kích cầu
Xã hội
- Đời sống
- Gia đình
- Nhịp cầu nhân ái
- Vận động 3,6 tỉ đồng hỗ trợ bệnh nhân ung thư nghèo
- Cà Mau: Bị ghe đè tử vong khi đang sửa chữa
- Nhà trường và doanh nghiệp “bắt tay”, thêm nhiều cơ hội cho học sinh, sinh viên
- Để mùa xuân thêm vui
An ninh-Pháp luật
- Quốc phòng
- An ninh
- Biển đảo
- Pháp luật
- An toàn giao thông
- Bộ Tư lệnh Quân khu 9 chúc Tết cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng TP Cần Thơ
- Phòng Cảnh sát hình sự bắt 3 đối tượng có lệnh truy nã
- Trung tướng Bùi Quốc Oai, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Cảnh sát biển Việt Nam: Quyết tâm tháo bỏ cảnh cáo “Thẻ vàng” của EC đối với ngành hàng hải sản xuất khẩu
- Cảnh sát biển Việt Nam thắp hương, tưởng niệm anh hùng liệt sĩ, ngư dân hy sinh vì biển, đảo
Thế giới
- Toàn cảnh
- Đông Tây thế sự
- Chuyện bốn phương
- Đại sứ Nguyễn Minh Tâm: “Gắn kết chiến lược” là động lực thúc đẩy quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào mãi phát triển
- Giá vàng và bạc thế giới hồi phục nhẹ sau một tuần “sóng gió”
- “Quyền lực mềm” trong hoạt động quân sự toàn cầu của Trung Quốc
- Mỹ chuyển hướng sang “tác chiến phi động học”
Giáo dục
- Học đường
- Tuyển sinh-Hướng nghiệp
- Khuyến học
- Đại học Cần Thơ sẽ tổ chức 7 đợt thi của Kỳ thi V-SAT năm 2026
- Trao 100 suất học bổng "Thắp sáng ước mơ sinh viên Đại học Cần Thơ"
- Thêm nhiều cơ hội học tập cho thí sinh
- TP Cần Thơ quy định địa bàn xác định học sinh đi lại khó khăn và hỗ trợ học sinh dân tộc nội trú
Y tế
- Sức khỏe
- Dinh dưỡng
- Tư vấn
- An toàn thực phẩm
- Bệnh viện Phụ sản TP Cần Thơ dẫn đầu chất lượng chăm sóc sức khỏe sản phụ khoa vùng ĐBSCL
- Dự báo bệnh sốt xuất huyết và tay chân miệng tiếp tục tăng
- Giải quyết triệt để tình trạng sa tạng chậu ở phụ nữ lớn tuổi
- Tái khởi động Bệnh viện Ung bướu TP Cần Thơ trong tháng 1-2026 và hoàn thành trong năm 2026
Khoa học & Công nghệ
- Khoa học thường thức
- Sản phẩm mới
- Thủ thuật
- [INFOGRAPHICS] 5 chỉ tiêu và 9 nhóm nội dung phát triển hoạt động đổi mới sáng tạo
- Nên chọn s25 Ultra hay iPhone 15 Pro Max dịp cận Tết Nguyên đán 2026
- VinSmart Future ra mắt kỹ thuật phiên bản trải nghiệm sớm siêu ứng dụng “một chạm” V-App
- Top1like.com: Giải pháp tăng follow Instagram hiệu quả cho cá nhân, doanh nghiệp
Chuyển đổi số
Văn hóa - Giải trí
- Văn hóa - Nghệ thuật
- Xem-Nghe-Đọc
- Sáng tác - Biên khảo
- Khai mạc vòng Chung kết Liên hoan “Ca nhạc, Ca cổ, Tiểu phẩm Xuân” TP Cần Thơ
- Ra mắt Ban vận động thành lập Chi hội Kiều học Việt Nam Khu vực Cần Thơ
- Tổng duyệt Chương trình họp mặt kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
- Sắc hoa ngày Tết
Thể thao
- Bóng đá
- Môn khác
- Thể thao - Cuộc sống
- Tích cực chuẩn bị giải vô địch quần vợt năm 2026
- Điểm tựa vững chắc của vận động viên
- Tổ chức Giải Bóng rổ 3x3 mừng Xuân
- Rà soát tiến độ tổ chức Đại hội Thể dục thể thao các cấp
Du lịch
- Khám phá
- Ẩm thực
- Góc lữ hành
- Siêu điểm đến Cần Giờ tổ chức “lễ hội trong lễ hội” chào xuân xuyên Tết
- Vườn quýt hồng rực rỡ ngay sát trung tâm TP Cần Thơ
- TP Cần Thơ sẽ quy hoạch lại để phát huy giá trị tài nguyên, nâng cao giá trị sản phẩm du lịch
- Chọn tour du xuân
Media
- Video
- Longform
- Infographics
- Bất động sản - Đô thị
- Nông dân làm giàu

Dòng sự kiện

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng
Cần Thơ năng động và phát triển
Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031

Đọc báo giấy Online Bảng giá quảng cáo - Đặt báo VĂN HÓA - GIẢI TRÍ > Sáng tác - Biên khảo 20/06/2009 - 20:46 Chia sẻ Facebook Hình ảnh cây bần trong ca dao

Cây bần ven sông. Ảnh: DUY KHÔI

Ca dao Nam bộ là một bộ phận có ý nghĩa quan trọng trong ca dao người Việt nói riêng và Văn học dân gian nói chung. Ca dao thấm nhuần trong tâm hồn con người bằng cái tình quê dung dị, hiền hòa. Với ngôn ngữ dân gian của xứ sở “muỗi kêu như sáo thổi, đĩa lềnh tựa bánh canh”, người dân Nam bộ đã góp nhặt những tiếng nói ân tình cho tâm hồn người Việt bằng những hình ảnh quen thuộc mang tính biểu trưng của vùng sông nước Cửu Long.

Nổi bật ở vùng đồng bằng châu thổ Cửu Long là sự có mặt của hình ảnh cây bần, một loại cây rất gần gũi với bà con Nam bộ. Cây bần là loại cây đặc thù ở vùng đất bồi lắng phù sa này. Cây bần còn gọi là cây thủy liễu, thường mọc ven các kênh rạch hay xen lẫn trong những đám lá dừa nước. Là loại cây sống trong môi trường bùn nước, bần có rễ phụ mọc nhô lên khỏi mặt bùn. Cây bần có chức năng giữ đất rất tốt, gỗ chủ yếu dùng làm chất đốt. Hoa bần màu trắng pha chút hồng phấn, rất đẹp, cho trái. Trái bần có vị chua của phần thịt, chát của phần hạt rất thú vị. Đây cũng là món ăn “độc quyền” của bà con Nam bộ:

Muốn ăn mắm sặc bần chua

Chờ mùa nước nổi ăn cho đã thèm

Bà con Nam bộ đã dành cho cây bần một tâm tình ưu ái. Trong các câu ca dao, họ mượn hình ảnh cây bần để thổ lộ tấm lòng của mình với nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau, từ đó tạo nên nhận thức thẩm mỹ khá mới lạ về loài cây này.

Xuất phát từ cái tên nghe quá đói khổ- “bần” mà người Nam bộ đã đặt câu đố về nó:

Giống chi toàn là giống đực

Thiếu tứ bề cam cực chung thân ?

Từ kiếp bình sinh “thiếu tứ bề” ấy mà tác giả bình dân đã mượn trái bần để nói lên số phận hẩm hiu của người phụ nữ:

Thân em như trái bần trôi

Sóng dập gió dồi biết tắp vào đâu?

Hình ảnh “sóng dập gió dồi” thật hay vì cây bần cho trái chín vào mùa nước nổi. Vì vậy nước tràn ngập lung bàu làm cho trái bần trôi dạt theo dòng nước mà không biết sẽ về đâu.

Là thế đấy, cây bần mang số kiếp thật hẩm hiu, bị phũ phàng:

Cây bần kia hỡi cây bần

Lá xanh bông trắng lại gần không thơm

Nhiều lúc cây bần trở nên mạt hạn, tầm thường trong thể hiện của người bình dân:

Cảm thương ô dước, bời lời

Cha sao mẹ sến, dựa nơi gốc bần

Cây bần còn là cái để người ta so sánh sự sang hèn:

Không thương em hổng có cần

Trầm hương khó kiếm chớ đước bần thiếu chi

Tuy nhiên, người Nam bộ không chỉ nhìn cây bần dưới con mắt bi quan như thế. Bằng cái nhìn hào sảng và lối sống phóng khoáng, lạc quan, cây bần còn là điểm tựa cho tình yêu đôi lứa:

Làm thơ anh dán đọt bần

Dán cho hai họ Nguyễn Trần gặp nhau

Hy vọng để rồi khi tình duyên bị ngăn trở, bần lại là nơi cha mẹ phạt vạ con cái:

Phụ mẫu đánh anh quặt quà quặt quại,

Đem anh treo tại nhánh bần.

Rũi đứt dây mà rớt xuống,

Anh cũng lần mò kiếm em.

Cái tình của người dân Nam bộ là thế, yêu “xả láng”, đánh chết cũng thương. Cây bần còn là biểu vật của sự nhớ thương, là mật hiệu của tình yêu:

Chiều chiều xuống bến ba lần

Trông em không thấy thấy bần xơ rơ

Hay

Lẻ đôi em chịu lẻ đôi

Hoa tàn em cũng đợi, bần trôi em cũng chờ

Nhưng nhiều lúc những cô Hai, anh Sáu lại nghi ngại, đặt vấn đề về chuyện cưới xin:

Neo ghe vô dựa gốc bần

Em thương anh nói vậy chớ biết mình đặng gần hay không

Hay khi đã không thành duyên nợ thì:

Bần gie, bần liệt, diệc đau chờ mồi

Anh với em duyên nợ hết rồi

Đi tìm chỗ khác đừng ngồi kế em

Không chỉ vu vơ trách móc thế thôi, với cách nói như tát nước, người Nam bộ cũng mắng nhiếc:

Mồ cha thằng đốn cây bần

Không cho ghe cá đậu gần ghe tôm

Nhưng đôi lúc cũng cảm thông:

Bần gie đóm đậu sáng ngời

Lỡ duyên tại bậu trách trời sao nên

Dựa vào trường liên tưởng sự vật, người dân Nam bộ đã thổi vào cây bần một luồng sinh khí có sức sống đến kỳ lạ, nó hiển hiện dạt dào trong lòng người đọc tạo nên giá trị biểu đạt phong phú. Từ đó nó tạo nên cảm hứng thẩm mỹ cho người thưởng thức.

Ngày nay, cây bần vẫn còn chiếm vị trí khá lớn bên dòng sông nước Nam bộ. Nó có một ý nghĩa lớn trong tâm hồn của người dân nơi đây. Trải bao thăng trầm của thiên nhiên, nhu cầu kinh tế, và cả tác động của con người, cây bần vẫn sừng sững trong tâm thức của người dân, gợi nhớ về một thời khai hoang vùng đất “vượn hú chim kêu” của ông cha - giúp chúng ta hiểu thêm về nền văn minh miệt vườn, nền văn hóa sông nước trù phú và ngọt ngào như lời ru từ lòng mẹ, để chúng ta sẽ thấy mình có trách nhiệm hơn với quê hương.

Đặng Duy Khôi

Chia sẻ bài viết

Chia sẻ Facebook

BÌNH LUẬN Ý kiến của bạn Gửi ý kiến

*Email (không hiển thị trên trang):

*Họ tên (hiển thị trên trang):

Vui lòng nhập mã xác nhận vào ô bên dưới. Nếu bạn không đọc được, hãy Chọn mã xác nhận khác.

Gửi Đọc thêm

Khai mạc vòng Chung kết Liên hoan “Ca nhạc, Ca cổ, Tiểu phẩm Xuân” TP Cần Thơ
Ra mắt Ban vận động thành lập Chi hội Kiều học Việt Nam Khu vực Cần Thơ
Tổng duyệt Chương trình họp mặt kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Sắc hoa ngày Tết
Mời quý độc giả đón đọc ấn phẩm Xuân Bính Ngọ 2026 của Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ
Khai mạc Lễ hội Kỳ yên Hạ điền Ðình Bình Thủy
70 tác phẩm tham gia cuộc thi vẽ tranh chào mừng bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp
Oscar 2026 khó đoán
Tinh hoa Lân - Sư - Rồng hội tụ mừng Đảng - mừng Xuân Bính Ngọ 2026
Tưng bừng Ngày hội Tuổi thơ mừng Xuân Bính Ngọ

Tiêu điểm

Khai mạc vòng Chung kết Liên hoan “Ca nhạc, Ca cổ, Tiểu phẩm Xuân” TP Cần Thơ
Tổng duyệt Chương trình họp mặt kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Sắc hoa ngày Tết
Mời quý độc giả đón đọc ấn phẩm Xuân Bính Ngọ 2026 của Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ
Khai mạc Lễ hội Kỳ yên Hạ điền Ðình Bình Thủy
70 tác phẩm tham gia cuộc thi vẽ tranh chào mừng bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp

Đọc nhiều

Khảo sát chọn điểm tổ chức Lễ hội Bánh dân gian Nam Bộ lần thứ XIII năm 2026
Nếp sống đẹp từ những hàng rào xanh
Mời quý độc giả đón đọc ấn phẩm Xuân Bính Ngọ 2026 của Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ
Lãnh đạo thành phố dự Lễ hội Kỳ yên Thượng điền Ðình Thần Tân An
Sắc màu Phố đi bộ Ninh Kiều
Những con số và câu chuyện ấn tượng của “Tin tức Mekong”

Văn hóa - Nghệ thuật

Khai mạc vòng Chung kết Liên hoan “Ca nhạc, Ca cổ, Tiểu phẩm Xuân” TP Cần Thơ
Ra mắt Ban vận động thành lập Chi hội Kiều học Việt Nam Khu vực Cần Thơ
Tổng duyệt Chương trình họp mặt kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Sắc hoa ngày Tết
Khai mạc Lễ hội Kỳ yên Hạ điền Ðình Bình Thủy

Xem-Nghe-Đọc

“Muốn ăn phải lăn vào bếp” - Khám phá ẩm thực các địa phương
“Bằng chứng sinh tử” gay cấn với phiên tòa do AI cầm trịch
“Alo Bác sĩ ơi” - Kênh thông tin hữu ích về sức khỏe
Nhiều ấn phẩm đặc biệt về Chủ tịch Hồ Chí Minh được tái bản dịp Đại hội XIV của Đảng
Phim Việt Tết 2026 có gì đặc sắc?

ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP

RAO VẶT NHÀ ĐẤT HỌC HÀNH XE ĐIỆN TỬ VIỆC LÀM KHÁC

THÔNG BÁO VỀ VIỆC CÔNG BỐ CÔNG KHAI QUY HOẠCH
THÔNG BÁO ĐẤU GIÁ TÀI SẢN
Sơn giả gỗ - Giải pháp kiến tạo không gian sang trọng, bền đẹp
THƯ MỜI THAM GIA THI TUYỂN PHƯƠNG ÁN KIẾN TRÚC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NHÀ Ở CHUNG CƯ KIM CƯƠNG ĐỎ - CARA LEGEND
THÔNG BÁO
Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ: Thông báo tuyển dụng viên chức đợt 2 năm 2025
Sim đẹp Gá rẻ tại Cần Thơ - Giá gốc chỉ 250k/ Sim
THÔNG BÁO (V/v truy tìm vật chứng)
THÔNG BÁOVề việc tìm người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án
THÔNG BÁOVăn phòng công chứng Bùi Quang Nhơn
Xây nhà trọn gói tại Cần Thơ: Giải pháp tối ưu cho nhu cầu an cư hiện đại
Thông báo tuyển dụng